Μάθημα : Ρυθμός

η αφρο-αμερικάνικη προέλευση της τζαζ θα μπορούσε να είναι επαρκής τεκμηρίωση του ισχυρισμού ότι ο ρυθμός είναι η σημαντικότερη παράμετρος και για την κατασκευή / ανάπτυξη, αλλά και για την πρόσληψη και ανάλυση της τζαζ μουσικής. Στην πραγματικότητα, θα μπορούσε κάποιος να ορίσει τη τζαζ ως τη μουσική όπου ο ρυθμός και ο αυτοσχεδιασμός είναι οι 2 σημαντικότερες παράμετροι. Το ρυθμικό ενδιαφέρον ανταγωνίζεται την εγγενή διάθεση για επιτόπια αυθόρμητη κατασκευή, αμφότερα δομικά χαρακτηριστικά της τζαζ διαδικασίας. 

στην τάξη, αξιοποιούμε την αμεσότητα και την αποτελεσματικότητα της βιωματικής προσέγγισης, με ένα απλό παιγνίδι: 

1. χρησιμοποιούμε το call & response pattern.

2. όλοι οι μαθητές σε μία ομάδα, με τον διδάσκοντα απέναντι να δίνει το call με παλαμάκια.

3. το call είναι ένα ρυθμικό μοτίβο το οποίο θα πρέπει στη συνεχεια να αναπαράγουν πιστά οι μαθητές σε απόλυτο συγχρονισμό.

4. σε επόμενη φάση, τη θέση του διδάσκοντα παίρνει κάποιος από τους μαθητές. Ο μαθητής θα πρέπει να δημιουργήσει ρυθμικό μοτίβο με εξαιρετική σαφήνεια, έτσι ώστε να μπορεί η υπόλοιπη τάξη να το αναπαράγει. 

5. λόγω της αυξημένης πολυπλοκότητας του σημείου 4, η εισαγωγή αυτού στην εκπαιδευτική διαδικασία θα γίνει με πολλή προσοχή και φειδώ.

σε επόμενο στάδιο, εφαρμόζουμε την ίδια αρχή του call & response pattern σε μουσικά όργανα.

μικρές ασκήσεις | παιγνίδια για την βιωματική εμπέδωση των βασικών όρων

• τέμπο: μικρά αποσπάσματα για σύγκριση: αργό, γρήγορο κτλ
• ρυθμική αγωγή: αναγνώριση και εξάσκηση στο μέτρημα, αρχικά σε απλές φόρμες (3/4 vs 4/4) και στη συνέχεια σε πιο σύνθετα (7/8 vs 9/8 κτλ), με τη χρήση παιγνιωδών φράσεων (κάστανα μήλα κτλ)
• πολυρρυθμία: ακρόαση, αναγνώριση, εκτέλεση απλών μορφών (2:3, 3:4)
•  αντιχρονισμός: με αφορμή το βασικό riff του smoke on the water των deep purple, βλέπουμε τη σημασία του αντιχρονισμού στη δημιουργία ρυθμικού ενδιαφέροντος. Στη συνέχεια, κατασκευάζουμε πρωτότυπα παραδείγματα.
• ρυθμική "μετατροπία": με παραδείγματα κυρίως από τη τζαζ, μελετάμε περιπτώσεις όπου αλλάζει η ρυθμική αγωγή (π.χ. blue rondo ala turka) ή το τέμπο (double time κτλ)