Παρουσίαση/Προβολή

Περιεχόμενο μαθήματος

Το μάθημα της Ιστορίας Γ' Λυκείου Ομάδας Προσανατολισμού Ανθρωπιστικών Σπουδών με τίτλο Θέματα Νεοελληνικής Ιστορίας φέρνει σε επαφή τους μαθητές/τριες με πέντε θεματικές ενότητες που καλύπτουν περιόδους της νεότερης και σύγχρονης ελληνικής ιστορίας και συγκεκριμένα με την ελληνική οικονομία από την εποχή της επανάστασης μέχρι το 1932, τη διαμόρφωση και τη λειτουργία των πολιτικών κομμάτων από το 1821 έως το 1936, το προσφυγικό ζήτημα από το 1821 έως το 1930, το κρητικό ζήτημα από διπλωματική άποψη κατά τον 19ο αιώνα και τις αρχές του 20ου αιώνα και τον παρευξείνιο ελληνισμό.

Ύλη του μαθήματος για το σχολικό έτος 2024-2025 όπως ορίστηκε με τη με αριθμ. πρωτ. 85065/Δ2/15-7-2025 (ΦΕΚ Β' 3685) ΥΑ του ΥΠΑΙΘΑ

ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΓΡΟΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΣΤΗΝ ΑΣΤΙΚΟΠΟΙΗΣΗ

[Η Εισαγωγή δεν συμπεριλαμβάνεται στην εξεταστέα ύλη.]

A. Η Ελληνική οικονομία μετά την Επανάσταση  

Β. Η Ελληνική οικονομία κατά το 19ο αιώνα (Εκτός από την ενότητα 11 «Το εξωελλαδικό ελληνικό κεφάλαιο»)

Γ. Οι οικονομικές εξελίξεις κατά τον 20ο αιώνα

Η ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΚΑΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΤΩΝ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΚΟΜΜΑΤΩΝ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ (1821-1936)

[Η Εισαγωγή δεν συμπεριλαμβάνεται στην εξεταστέα ύλη.]

Α. Εξωτερικός προσανατολισμός και πελατειακές σχέσεις (1821-1843)

Β. Χειραφέτηση και αναμόρφωση (1844 -1880)

Γ. Δικομματισμός και εκσυγχρονισμός (1880-1909)

Δ. Ανανέωση - Διχασμός (1909-1922)

Ε. Εκσυγχρονισμός και επεμβάσεις (1923-1936)

[Ο Επίλογος δεν συμπεριλαμβάνεται στην εξεταστέα ύλη.]

ΤΟ ΠΡΟΣΦΥΓΙΚΟ ΖΗΤΗΜΑ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ (1821-1930)

Πρόσφυγες στην Ελλάδα κατά το 19ο αιώνα (Εισαγωγή)

Α. Το προσφυγικό ζήτημα κατά την Ελληνική Επανάσταση (1821-1827)

Γ. Η αποκατάσταση των προσφύγων κατά την περίοδο της μοναρχίας του Όθωνα (1833- 1862)

Δ. Πρόσφυγες και αλυτρωτικά κινήματα κατά το 19ο αιώνα

Πρόσφυγες στην Ελλάδα κατά τον 20ο αιώνα (Εισαγωγή)

Β. Μικρασιατική καταστροφή

Γ. Η αποκατάσταση των προσφύγων

Δ. Η αποζημίωση των ανταλλαξίμων και η ελληνοτουρκική προσέγγιση

Ε. Η ένταξη των προσφύγων στην Ελλάδα

ΤΟ ΚΡΗΤΙΚΟ ΖΗΤΗΜΑ ΑΠΟ ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΑΠΟΨΗ ΚΑΤΑ ΤΟ 19ο ΚΑΙ ΤΙΣ ΑΡΧΕΣ ΤΟΥ 20ου ΑΙΩΝΑ.

Ε. Η περίοδος της αυτονομίας και η ένωση της Κρήτης με την Ελλάδα

ΠΑΡΕΥΞΕΙΝΙΟΣ ΕΛΛΗΝΙΣΜΟΣ

Δ. Ο Παρευξείνιος Ελληνισμός κατά το 19ο και 20ό αιώνα

Βιβλιογραφία

ΒΙΒΛΙΟ 2024-2025
Μαργαρίτης Γ., Αζέλης Αγ., Ανδριώτης Ν., Δετοράκης Φ., Φωτιάδης Κ., Θέματα Νεοελληνικής Ιστορίας, Υ.ΠΑΙ.Θ./Ι.Τ.Υ.Ε. «ΔΙΟΦΑΝΤΟΣ»

Προγραμματισμός έτους

Πάτησε εδώ για να δεις τον προγραμματισμό του έτους σχετικά με την ολοκλήρωση της ύλης του μαθήματος. Καλή μελέτη!

Μέθοδοι αξιολόγησης

Πρόσθετες Επισημάνσεις για την επεξεργασία και την αξιολόγηση των ερωτήσεων που σχετίζονται με τις πηγές

Στην επεξεργασία των πηγών, κατά τη διδασκαλία, βοηθά η επισήμανση από τον/τη διδάσκοντα/ουσα ορισμένων εισαγωγικών πληροφοριών, όπως η ένταξη της προς επεξεργασία πηγής στο ιστορικό πλαίσιο, η αναγνώριση της κατηγορίας της πηγής στην οποία εντάσσεται (άμεση ή έμμεση, πρωτογενής ή δευτερογενής) ή του κειμενικού είδους, όταν πρόκειται για κείμενα (επιγραφή, ιστοριογραφία, απομνημόνευμα, άρθρο εφημερίδας, δημόσιο έγγραφο, λογοτεχνικό κείμενο, στατιστική μελέτη κ.ά.) ή της κατηγορίας της πηγής, όταν πρόκειται για εικόνα (έργο τέχνης, σκίτσο, γελοιογραφία, φωτογραφία, αφίσα κ.ά).

Ακόμη, σημαντική είναι η στοιχειώδης αναφορά πληροφοριών σχετικών με τον συγγραφέα ή τον δημιουργό της πηγής, όπως η σχέση του με τα γεγονότα στα οποία αναφέρεται, η ιδεολογική και κοινωνική του ένταξη, το γνωστικό του επίπεδο και ενδεχομένως πρόσθετων πληροφοριών που συγκροτούν την προσωπικότητα και προσδιορίζουν το κύρος του.

Κατά την επεξεργασία των πηγών οι μαθητές και οι μαθήτριες διαβάζουν, αναλύουν, ταξινομούν, διασταυρώνουν και ερμηνεύουν τις ιστορικές πληροφορίες, βάσει του δοθέντος ερωτήματος, ώστε να συνθέσουν την απάντησή τους, η οποία πρέπει να συνδυάζει τις πληροφορίες που προκύπτουν από την κριτική επεξεργασία των ιστορικών μαρτυριών με τις γνώσεις που αποκτήθηκαν κατά τη διδασκαλία του μαθήματος.

Στο σημείο αυτό διευκρινίζεται, όσον αφορά στον ρόλο του σχολικού εγχειριδίου, ότι αυτό αποτελεί ουσιαστικό μεν αλλά όχι μοναδικό μέσο άντλησης της ιστορικής γνώσης, η οποία συμπληρώνεται με την κατάλληλη καθοδήγηση του/της εκπαιδευτικού και από άλλες πηγές που αξιοποιούνται στο πλαίσιο του μαθήματος (π.χ. σημειώσεις/διαγράμματα εκπαιδευτικού, εποπτικά μέσα, βιβλιογραφία, διαδικτυογραφία). Ως εκ τούτου, η σύνδεση με την ιστορική αφήγηση του σχολικού εγχειριδίου είναι αναγκαία για την ένταξη της απάντησης σε συγκεκριμένο ιστορικό πλαίσιο, όπως αυτό προσδιορίζεται σύμφωνα με τη διδαχθείσα ύλη βάσει του αντίστοιχου Προγράμματος Σπουδών και σε καμία περίπτωση δεν υπαγορεύει την πιστή αναπαραγωγή της ιστορικής αφήγησης του σχολικού εγχειριδίου.

Επιπλέον, διευκρινιστικά επισημαίνεται ότι τη σύνδεση της απάντησης με το ιστορικό πλαίσιο/τη διδαχθείσα ύλη (και ως εκ τούτου τη λειτουργία του σχολικού εγχειριδίου ως βιβλίου αναφοράς) σηματοδοτεί και ο τρόπος με τον οποίο παρέχονται οι Ενδεικτικές Απαντήσεις στα θέματα Ιστορίας όλων των τάξεων και τύπου Λυκείου της Τράπεζας Θεμάτων Διαβαθμισμένης Δυσκολίας: παραπομπή στο αντίστοιχο κεφάλαιο με παράθεση ενδεικτικής αναφοράς από το σχολικό εγχειρίδιο και όχι με επισήμανση σελίδας.

Κατά την επεξεργασία και γραπτή σύνθεση της απάντησης σε ερωτήσεις που σχετίζονται με τις πηγές θα πρέπει:

α) Να αποφεύγεται η παρατακτική παράθεση των πληροφοριών του σχολικού εγχειριδίου και των πηγών (π.χ. η παρουσίαση των στοιχείων του βιβλίου και στη συνέχεια η ανάλυση των πηγών ή το αντίστροφο), διότι ο συγκεκριμένος τρόπος απάντησης ενθαρρύνει τη μηχανιστική αποστήθιση της ιστορικής γνώσης, χωρίς κριτικό συσχετισμό των πληροφοριών του βιβλίου με εκείνες των πηγών, ενώ δύναται να οδηγήσει και σε επαναλήψεις πληροφοριών κοινών τόσο στο σχολικό εγχειρίδιο, όσο και στην πηγή ή στις πηγές που δίνονται στους/στις μαθητές/-τριες.

β) Να μην επιλέγεται η απλή καταγραφή των πληροφοριών των πηγών, διότι αυτός ο τρόπος δεν συνδράμει στην εξοικείωση των μαθητών/-τριών με την ιστορική μεθοδολογία, κατά την οποία είναι αναγκαία η γνώση της σκοπιμότητας δημιουργίας της πηγής, η αναγνώριση του είδους της, η διερεύνηση της αξιοπιστίας της, η σκιαγράφηση της προσωπικότητας του δημιουργού και, εν γένει, η επίγνωση της ίδιας της «ιστορικότητας» της πηγής.

γ) Να προτιμάται η κριτική σύνθεση (και όχι ο απλός συνδυασμός) των πληροφοριών του σχολικού εγχειριδίου με τα στοιχεία που επιλέγονται να αντληθούν από τις πηγές, διότι μέσω της συγκεκριμένης μεθόδου:

- επιτυγχάνεται η τεκμηρίωση της ιστορικής γνώσης με τη συνδρομή των πηγών,

- διαπιστώνεται ο βαθμός στον οποίο οι μαθητές/-τριες έχουν αφομοιώσει τις γνώσεις που εμπεριέχονται στο σχολικό εγχειρίδιο και έχουν κατανοήσει τα δεδομένα των πηγών, εφόσον μπορούν να εντοπίσουν την ιστορική γνώση στις υπό εξέταση πηγές και, στη συνέχεια, να την εμπλουτίσουν, να την αναλύσουν και να την επιβεβαιώσουν τεκμηριωμένα αξιοποιώντας για τον σκοπό αυτόν τις κατάλληλες πληροφορίες των πηγών και

- αναδεικνύεται η κριτική και συνθετική σκέψη των μαθητών/-τριών (εύρεση ομοιοτήτων και διαφορών μεταξύ του σχολικού βιβλίου και των πηγών μέσω της αντιπαραβολής των σχετικών στοιχείων, συσχέτιση των διαφόρων πηγών που πραγματεύονται το ίδιο θέμα, επιλογή των πληροφοριών που συνδέονται μεταξύ τους και οργάνωσή τους σε ενιαίο κείμενο), καθώς και η δυνατότητά τους να παράγουν ιστορικό λόγο βάσει των πηγών που εξέτασαν.

δ) Να επιδιώκεται η σύνθεση των πληροφοριών του σχολικού εγχειριδίου και των δεδομένων των ιστορικών μαρτυριών με την αναδιατύπωση των πηγών σε προσωπικό ύφος και όχι με την αυτολεξεί παράθεσή τους. Στο σημείο αυτό, το σχολικό εγχειρίδιο είναι δυνατόν να χρησιμοποιείται ως ιστορικό πλαίσιο αναφοράς για τη διατύπωση της απάντησης των μαθητών/τριών και εντός αυτού να εντάσσονται, στα κατάλληλα συμφραζόμενα, οι πληροφορίες των πηγών που τεκμηριώνουν ή συμπληρώνουν τις γνώσεις που έχουν αποκτηθεί κατά τη διδασκαλία του μαθήματος. Κατά τη συγκεκριμένη διαδικασία, οι μαθητές/-τριες, εφόσον πρέπει να επεξεργαστούν περισσότερες πηγές, θεωρείται θετικό να διευκρινίζουν από ποια πηγή αντλούν κάθε στοιχείο ή ποια πηγή χρησιμοποιούν σε κάθε σημείο της απάντησής τους, χωρίς ωστόσο να υποχρεούνται να παραθέτουν αυτολεξεί το χωρίο της πηγής που χρησιμοποίησαν, διότι, με τη συνεχή παράθεση φράσεων/προτάσεων/περιόδων των πηγών, το κείμενο της απάντησης στο ερώτημα ή στα ερωτήματα των θεμάτων κατακερματίζεται, χάνοντας την ομοιογένεια, τη συνοχή και τη λογική οργάνωσή του.

Η παράθεση αυτούσιων χωρίων των πηγών είναι δυνατόν να πραγματοποιηθεί:

1) όταν αυτό ορίζεται σαφώς από κάποιο ερώτημα του θέματος και σε αυτήν την περίπτωση η απουσία τους αξιολογείται αρνητικά και

2) σε συγκεκριμένες περιπτώσεις και με φειδώ, όταν για παράδειγμα ο/η μαθητής/-τρια επιθυμεί να μεταφέρει αυτούσια έναν ιστορικό όρο ή μια χαρακτηριστική φράση ενός ιστορικού προσώπου, να δώσει έμφαση σε μια σημαντική πληροφορία της πηγής κ.ά. Σε κάθε περίπτωση όταν γίνεται παράθεση αυτούσιων χωρίων από τις πηγές θα πρέπει αυτά να τοποθετούνται εντός παρενθέσεως και με τη χρήση εισαγωγικών. ε) Η ιστορική αφήγηση που θα συνθέσουν οι μαθητές/-τριες είναι επιθυμητό να διαθέτει γλωσσική αρτιότητα (γραμματική, σύνταξη, ορθογραφία, στίξη).

Στην αρχή της απάντησης είναι δυνατόν (χωρίς να καθίσταται υποχρεωτικό) να τίθενται κάποιες γενικότερες εισαγωγικές παρατηρήσεις σχετικές με το ερώτημα (π.χ. μια πολύ σύντομη αναδιατύπωσή του) ή το θέμα που πραγματεύονται το σχολικό εγχειρίδιο και οι πηγές.

Επισημαίνεται με έμφαση ότι οι απαντήσεις των μαθητών/-τριών σε ερωτήσεις που αφορούν στο μάθημα της Ιστορίας θα πρέπει να διακρίνονται από

• ακριβολογία στην επιλογή των δεδομένων,
• σαφήνεια ως προς την ιστορική ερμηνεία-τεκμηρίωση,
• ορθολογιστική σκέψη και λογική οργάνωση-αλληλουχία στη δόμηση των επιχειρημάτων, ιδιαίτερα στην περίπτωση που ζητείται η διατύπωση της προσωπικής τους άποψης (π.χ. αξιολόγηση γεγονότων/ενεργειών/διερεύνηση αξιοπιστίας πηγών/σύγκριση αντικρουόμενων πηγών)
• λιτότητα, σαφήνεια στην έκφραση (αναφορικός/κυριολεκτικός λόγος) χωρίς περιττολογίες και πλατειασμούς.

Κατά την αξιολόγηση των απαντήσεων των μαθητών/-τριών, θετικά στοιχεία θεωρούνται:

- ο βαθμός στον οποίο έχουν κατανοήσει το ερώτημα ή τα ερωτήματα της εκφώνησης του θέματος και μπορούν να απαντούν στοχευμένα βάσει αυτού/αυτών, αξιοποιώντας τις κατάλληλες πληροφορίες από την πηγή ή τις πηγές που τίθενται προς διερεύνηση και αποκλείοντας, συγχρόνως, οτιδήποτε περιττό ή άστοχο (αντιληπτική/αφαιρετική ικανότητα),

- η ικανότητα ένταξης της ιστορικής πηγής (και ειδικότερα των πληροφοριών που καλούνται να επεξεργαστούν βάσει του δοθέντος ερωτήματος) σε συγκεκριμένο ιστορικό πλαίσιο αξιοποιώντας, εν προκειμένω, τις ιστορικές γνώσεις που έχουν αποκτήσει στο πλαίσιο του μαθήματος (επιτυχής σύνδεση με την ιστορική ύλη του Προγράμματος Σπουδών και του σχολικού εγχειριδίου ως βιβλίου αναφοράς),

- ο βαθμός στον οποίο έχουν αφομοιώσει τις πληροφορίες του σχολικού εγχειριδίου και των πηγών και μπορούν να τεκμηριώσουν τις πρώτες με τη συνδρομή των δεύτερων,

- η κριτική, αναλυτική και συνθετική ικανότητά τους, με την επιλογή και αξιοποίηση των κατάλληλων πληροφοριών για τη συγγραφή των απαντήσεών τους,

- η δυνατότητά τους να παρουσιάζουν, με την αξιοποίηση των κατάλληλων πληροφοριών από τις πηγές που τους δίνονται, ιστορικά γεγονότα-φαινόμενα, εντάσσοντάς τα στο ιστορικό τους πλαίσιο καθώς επίσης να αναζητούν και να αξιολογούν αίτια, συνέπειες, κίνητρα κ.ά., ανάλογα με το ερώτημα που τίθεται στην εκφώνηση και

- η αντικειμενική και νηφάλια παρουσίαση των ιστορικών στοιχείων, χωρίς προκαταλήψεις και στερεότυπες αντιλήψεις (ικανότητα άρθρωσης ιστορικά τεκμηριωμένου λόγου).

Πηγή: ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΙΑ ΤΟ ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ 2024-2025

Μέθοδοι αξιολόγησης

Τράπεζα με θέματα πανελλήνιων εξετάσεων

Πάτησε εδώ για να δεις θέματα Ιστορίας προσανατολισμού παλαιότερων πανελλήνιων εξετάσεων.