Πλάγιες ερωτηματικές προτάσεις

 

Πλάγιες ερωτηματικές (πλάγιες ερωτήσεις) ονομάζονται οι δευτερεύουσες προτάσεις που εισάγονται με ερωτηματικές αντωνυμίες (ποιος, πόσος, τι κτλ.), με ερωτηματικά επιρρήματα (πού, πώς, πότε κτλ.) και με ορισμένους συνδέσμους, όπως τους αν, γιατί, μήπως, και εκφράζουν ερώτηση ή απορία. Διακρίνονται, όπως και οι ερωτηματικές προτάσεις (ευθείες ερωτήσεις), σε προτάσεις ολικής και μερικής άγνοιας (βλ. σ. 112, Γραμματική της Νέας Ελληνικής Γλώσσας).

 

Μετατροπή ερωτήσεων σε πλάγιες ερωτήσεις:

Οι ερωτήσεις ολικής αγνοίας γίνονται πλάγιες με την χρήση του μορίου αν.

Οι ερωτήσεις μερικής αγνοίας εισάγονται με τη βοήθεια του ερωτηματικού επιρρήματος ή της αντωνυμίας

Π.χ. Πώς σε λένε; Ρωτάει πώς με λένε.

Τι μάθημα έχουμε; Θέλει να μάθει τι μάθημα έχουμε.

 

Εξαρτώνται από ρήματα:

Ρωτώ, απορώ, σκέφτομαι, αμφιβάλλω: Με ρώτησε πώς με λένε. Απορούσε πώς τον γνώριζα. (αντικείμενο)

Λέω, εξηγώ, θυμάμαι, γράφω, δείχνω, εξηγώ: Εξηγούμε τι τον χρειαζόμαστε στο σχολείο. Λέει αν με θυμάσαι.  Δεν θυμάται αν άκουσε κάτι για το επεισόδιο. 

Σκέφτομαι, λογαριάζω, πχ. σκέφτεσαι τι σου ζητάνε.

Βλέπω, καταλαβαίνω, μαθαίνω, ξέρω, αγνοώ,  π.χ. Δεν μάθαμε αν ήρθαν οι φίλοι μας από το χωριό.

Εκφράζω την άποψη, διατυπώνω την απορία, δεν είμαι βέβαιος, δεν έχω ιδέα, δεν βρίσκω εξήγηση.

 

Οι πλάγιες ερωτήσεις υπάρχουν ολικής αγνοίας, εισάγονται με το αν, τα μη, μήπως, μην τυχόν, π.χ. Ρωτάει αν θα δοκιμάσω το φαγητό.

Μερικής αγνοίας είναι οι προτάσεις που εισάγονται με ερωτηματικές αντωνυμίες (ποιος, πόσος, τι) και επιρρήματα (πού, πότε, πώς, πόσο), τον σύνδεσμο (γιατί),  π.χ. Ρωτάει πώς με λένε.

 

 

 Οι πλάγιες ερωτηματικές προτάσεις είναι δευτερεύουσες ονοματικές προτάσεις και παίζουν τον ρόλο του υποκειμένου, αντικειμένου, προσδιορισμού, συμπληρώματος ουσιαστικού στην πρόταση.

 

Αντικείμενο σε ρήματα και εκφράσεις που δηλώνουν ερώτηση, απορία, αίσθηση, αμφιβολία κτλ.(ρωτώ, απορώ, νιώθω, βλέπω, αμφιβάλλω, δεν έχω ιδέα, δεν είμαι βέβαιος κτλ.), π.χ. Νιώθω πόσο πολύ θέλεις να πετύχεις στη σχολή της προτίμησής σου.

Υποκείμενο σε απρόσωπες εκφράσεις που έχουν σημασία παρόμοια με τη σημασία των ρημάτων της προηγούμενης παραγράφου, π.χ. Δεν είναι ακόμη γνωστό πώς λειτουργεί ο ανθρώπινος εγκέφαλος.

Επεξήγηση σε ουσιαστικά που έχουν σημασία παρόμοια με τη σημασία των ρημάτων και εκφράσεων των προηγούμενων παραγράφων (π.χ. ερώτηση, απορία, αμφιβολία κτλ.) και σε δεικτικές και αόριστες αντωνυμίες, π.χ. Ο Ανδρέας έχει πάντα την ίδια απορία, αν η παιδαγωγική είναι επιστήμη ή όχι.

Συμπλήρωμα σε ουσιαστικά που έχουν σημασία παρόμοια με τη σημασία των ρημάτων και εκφράσεων των προηγούμενων παραγράφων, π.χ. Ο καθηγητής μας κ. Ιωάννου ξεκινούσε πάντα το μάθημά του με την ερώτηση αν έχουμε διαβάσει το μάθημά μας.

Οι πλάγιες ερωτηματικές προτάσεις έχουν άρνηση δε(ν) (όταν υπάρχει να, έχουν άρνηση μη[ν]) και εκφέρονται με οριστική που εκφράζει κάτι πραγματικό ή μια δυνατότητα και υποτακτική που εκφράζει απορία, π.χ. Απορούμε όλοι οι φίλοι του γιατί δεν έρχεται στις εκδηλώσεις τελευταία. Φαντάζεσαι τι θα μπορούσε να πετύχει με λίγη προσπάθεια παραπάνω; Αναρωτιέμαι γιατί να μην έρχεται ακόμα.

 

Πλάγιες Ερωτηματικές Προτάσεις (Ν.Ε.Γλώσσα )

 

ΑΣΚΗΣΕΙΣ

 

  1. Στις παρακάτω περιόδους να βρείτε τις πλάγιες ερωτηματικές προτάσεις και να προσδιορίσετε το συντακτικό τους ρόλο.
  1. Αναρωτιέμαι γιατί είναι τόσο αυστηρός μαζί μου .
  2. Εξήγησέ μου τι συμβαίνει .
  3. Είναι αμφίβολο αν θα συμφωνήσει μαζί μας .
  4. Στην ερώτησή μου , ποιος ευθύνεται για το λάθος , δεν απάντησε κανείς .
  5. Καταλαβαίνω πώς νιώθεις .

 

2 . Στις παρακάτω περιόδους να βρείτε τις πλάγιες ερωτηματικές προτάσεις  , να επισημάνετε τη συντακτική τους λειτουργία και να προσδιορίσετε αν είναι μερικής ή ολικής άγνοιας .

 

  1. Δεν ξέρω αν θα τα καταφέρουμε τελικά .
  2. Απόρησα γιατί δε με ακολούθησε .
  3. Αυτό θαυμάζω σε σένα , πόση υπομονή έχεις .
  4. Δε θυμάμαι τι ώρα έχουμε ραντεβού.
  5. Είναι περίεργο πώς  πέρασαν τις εξετάσεις .

 

3Συμπλήρωσε ένα ρήμα εξάρτησης για κάθε μια από τις παρακάτω πλάγιες ερωτηματικές προτάσεις .

  1. ………………………ποια είναι η διεύθυνσή του .
  2. ………………………..αν γνωρίζει την αλήθεια .
  3. ……………………..μήπως πρέπει  να φύγουμε από εδώ .
  4. …………………πόσο θα μας κοστίσει το νέο αυτοκίνητο .
  5. ……………….γιατί  έφυγαν τόσο βιαστικά .

 

4.Να αντικαταστήσετε τα υπογραμμισμένα ονοματικά σύνολα με πλάγιες ερωτηματικές προτάσεις κάνοντας τις απαραίτητες αλλαγές .

 

  1. Εξήγησέ μου την αιτία της αποχώρησής σου από τη συνέλευση .

………………………………………………………………………………………………...

  1. Αγνοώ το νικητή σε αυτό τον αγώνα .

………………………………………………………………………………………………...

  1. Δεν καταλαβαίνω τον τρόπο λειτουργίας αυτής της συσκευής .