Λάμπρος Πορφύρας, Το στερνό παραμύθι

Σχόλιο:

Ένα συμβολιστικό σονέτο από τον Λάμπρο Πορφύρα (το πραγματικό του όνομα ήταν Δημήτριος Σύψωμος, 1879-1932). Περισσότερες πληροφορίες στο άρθρο της Βικιπαίδειας και στην ιστοσελίδα των Ψηφίδων για την Ελληνική Γλώσσα.

Στιχουργική
Το ποίημα είναι σονέτο. Τα βασικά χαρακτηριστικά είναι:
(α) αποτελείται από 14 στίχους.
(β) οι στίχοι αυτοί είναι οργανωμένοι σε 2 τετράστιχες και 2 τρίστιχες στροφές.
(γ) στις 2 πρώτες στροφές η ομοιοκαταληξία είναι σταυρωτή, δηλαδή ομοιοκαταληκτούν ο 1ος στίχος με τον 4ο και ο 2ος με τον 3ο. Στις επόμενες συναντούμε ζευγαρωτή και πλεχτή ομοιοκαταληξία. 

Εικόνες

(α) του παραμυθιού: οι εικόνες της α΄ στροφής· στην β΄ στροφή η εικόνα των παραμυθικών προσώπων που τραγουδούν γύρω από το κρεβάτι της γιαγιάς· στη γ΄ στροφή ο Δράκος και ο Αράπης.

(β) της πραγματικότητας: στην β΄ στροφή η εικόνα του κρεβατιού της γιαγιάς με τις λαμπάδες· στην δ΄ στροφή η εικόνα της γονατισμένης μάνας προφανώς μπροστά στο κρεβάτι της γιαγιάς.

(γ) μεταφυσική: η εικόνα του Αρχαγγέλου στην δ΄ στροφή.

Ερμηνεία
Το ενδιαφέρον στο ποίημα είναι η διαπλοκή της φαντασίας και της πραγματικότητας πάνω σε ένα δραματικό γεγονός. Η αφηγηματική φωνή ανήκει σε ένα μικρό παιδί που αντικρίζει την ετοιμοθάνατη γιαγιά του στο κρεβάτι. Το παιδάκι συνδέει το αγαπημένο πρόσωπο με τα παραμύθια και βλέπει (με τα μάτια της φαντασίας φυσικά) όλους τους ήρωες των αγαπημένων παραμυθιών να κυκλώνουν το κρεβάτι της γιαγιάς του. Στην γ΄ στροφή έρχεται το παράπονο: κανένας από τους ήρωες αυτούς δεν μπορεί να σώσει τη γιαγιά του με το αθάνατο νερό –δεν υπάρχει τέτοιο πράγμα στην πραγματική ζωή. Στην δ΄ στροφή η ύστατη στιγμή πλησιάζει: η μάνα είναι γονατισμένη (ίσως να προσεύχεται) και το παιδί βλέπει (πάλι με τα μάτια της φαντασίας) τον Αρχάγγελο να πλησιάζει για να πάρει τη γιαγιά μαζί του.