Α. ΒΑΣΙΚΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΙΣ ΕΚΘΕΣΕΙΣ ΤΟΥ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ
1. Διαβάζουμε το θέμα της έκθεσης (παραγωγής λόγου) πολλές φορές (πάνω από δύο – τρεις φορές) πολύ π ρ ο σ ε κ τ ι κ ά για να καταλάβουμε τι ακριβώς μας ζητάει (ζ η τ ο ύ μ ε ν ο).
Π.χ Η πρώτη μου μέρα στο νέο σχολείο
2. Υπογραμμίζουμε τις πιο σημαντικές λέξεις (λέξεις – κλειδιά) του θέματος
Π.χ Το πρώτο βιβλίο που με συγκίνησε ΄
3. Ετοιμάζουμε ένα σύντομο σχεδιάγραμμα στο πρόχειρο (Στον πρόλογο θα γράψω για….Στο κύριο μέρος αρχικά θα αναλύσω…μετά….στη συνέχεια…στο τέλος…..Στον επίλογο θα κάνω μία ευχή για….).
4. Κάθε παράγραφος να είναι από 4-10 σειρές. Να αποτελείται από πολλές προτάσεις(από δύο και πάνω).
ÿ
Α. ΠΡΟΛΟΓΟΣ: Ο πρόλογος είναι η βιτρίνα της έκθεσης και έχει σκοπό να προετοιμάσει τον αναγνώστη και να του προκαλέσει ενδιαφέρον.
Εδώ γράφουμε για την πιο σημαντική λέξη του θέματος (τι είναι, τι πιστεύει όλος ο κόσμος γι΄αυτήν ή γιατί είναι πολύ σημαντική). Καλό είναι να υπάρχει εδώ μια εντυπωσιακή λέξη ή φράση. ΣΤΟΝ ΠΡΟΛΟΓΟ ΔΕΝ ΓΡΑΦΟΥΜΕ ΛΕΠΤΟΜΕΡΕΙΕΣ!
Π.χ «Τα βιβλία αποτελούν πηγή σοφίας για τον άνθρωπο» ή «Τα βιβλία είναι σημαντικά γιατί μορφώνουν , ψυχαγωγούν και συντροφεύουν τον σύγχρονο άνθρωπο»
Γ. ΚΥΡΙΟ ΜΕΡΟΣ (δύο με τέσσερις παραγράφους)
-Εδώ απαντάμε με πολλές λεπτομέρειες στο ζητούμενο του θέματος!
-Πρέπει να απαντηθούν οι βασικές ερωτήσεις: ΠΟΥ; ΠΟΤΕ; ΠΟΙΟΣ; ΤΙ (αναλυτικά); ΓΙΑΤΙ; ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΑ .
-Γράφουμε τι έγινε στην αρχή, στη μέση αναλυτικά και στο τέλος.
ΕΛΕΓΧΟΥΜΕ:
1. Απάντησα στο ζητούμενο του θέματος;
2.Έχουμε χωρίσει σε παραγράφους;
3.Είναι σωστή η ορθογραφία και ευανάγνωστα τα γράμματα μας;
4.Είναι πλούσιο το λεξιλόγιο μας με πολλά και διαφορετικά επίθετα;
5.Τα γεγονότα γράφονται με χρονολογική σειρά;
6.Οι σκέψεις μας ακολουθούν μία λογική σειρά (κάθε πρόταση σχετίζεται με την προηγούμενη της);
7.Χρησιμοποίησες συνδετικές –μεταβατικές λέξεις (επίσης, ακόμα, επιπλέον);
ΣΥΜΒΟΥΛΗ: Πριν γράψεις κάποια πρόταση σκέψου λίγο πως μπορείς να την βελτιώσεις με πιο ωραίες λέξεις.
Δ. ΕΠΙΛΟΓΟΣ: Εδώ βγάζουμε συμπεράσματα, ανακεφαλαιώνουμε ή γράφουμε μία ε υ χ ή, δίδαγμα ή προτροπή. ΔΕΝ ΓΡΑΦΟΥΜΕ ΝΕΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ.
Β. ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΕΝΑΝ ΕΠΙΤΥΧΗΜΕΝΟ ΠΡΟΛΟΓΟ
1
Ο ΠΡΟΛΟΓΟΣ αποτελεί τη βιτρίνα του κειμένου. Μας κατατοπίζει γενικά πάνω στα βασικά σημεία του θέματος τα οποία θα αναλύσουμε στο κύριο μέρος.
1. Στον πρόλογο μπορούμε να προκαλέσουμε το ενδιαφέρον με μία εντυπωσιακή λέξη ή φράση
2. να δώσουμε ένα ορισμό (τι είναι) του θέματος μας
3. να τονίσουμε την αξία, την σπουδαιότητα της θεματικής ιδέας
4. ξεκινά συνήθως από μία ιδέα γενική και αποδεκτή απ΄όλους για να πάει στην ειδική ιδέα του θέματος μας στη ζωή του ανθρώπου (παραγωγικός)
5. αναφέρεται σύντομα και θίγει όλα τα ζητούμενα που θα μας απασχολήσουν στο κύριο μέρος
ή 6. Να μετασχηματίσουμε με δικά μας λόγια το θέμα της παραγωγής λόγου.
Σημαντικό: δεν γράφουμε στο πρόλογο λεπτομέρειες ούτε δίνουμε αναλυτικές απαντήσεις στα ζητούμενα του θέματος.
ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑ
ΘΕΜΑ ΕΚΘΕΣΗΣ: « Περιγράψτε ένα γιορτινό τραπέζι στο σπίτι σας. Αναφερθείτε τόσο στη διακόσμηση όσο και στα πρόσωπα.»
ΚΥΡΙΑ ΙΔΕΑ: Το γιορτινό τραπέζι (φαγητό -γιορτές)
ΖΗΤΟΥΜΕΝΑ: περιγραφή της διακόσμησης, των φαγητών, των προσώπων.
ΣΧΗΜΑΤΙΣΜΟΣ ΠΡΟΛΟΓΟΥ
1.Εντυπωσιακή φράση: «το φαγητό υπηρετεί κοινωνικές ανάγκες»
Άσκηση: Γράψτε τώρα εσείς τον πρόλογο της παραπάνω έκθεσης επιλέγοντας και συνδυάζοντας λογικά, στοιχεία από τα πέντε ή έξι στάδια.
Γ.ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΕΝΑ ΕΠΙΤΥΧΗΜΕΝΟ ΕΠΙΛΟΓΟ
Ο επίλογος, η τελευταία παράγραφος που ολοκληρώνει και κλείνει το θέμα που αναπτύξαμε στην παραγωγή λόγου, πρέπει να αφήσει καλές εντυπώσεις στον αναγνώστη. Συγκεντρώνει όλες τις ακτίνες της εργασίας μας και απαιτείται να είναι ευρηματικός, πρωτότυπος και σχετικός με όσα έχουμε γράψει στο κύριο μέρος.
Μπορούμε να γράφουμε «Τέλος, Καταλήγοντας, Συμπεραίνοντας, Συνοψίζοντας, Εύκολα βγάζουμε το συμπέρασμα»
Μπορούμε να
1. Γράψουμε τις λύσεις ενός προβλήματος αν δεν ζητούνται!
2. Να τονίσουμε το είναι χρέος να προσπαθήσουμε βάζοντας σε προτεραιότητα την αγάπη για τον άνθρωπο
3. Να βγάλουμε ένα συμπέρασμα από όλα τα παραπάνω μαζί με μια ευχή για ένα καλύτερο αύριο.
4. Σε θέματα όπου τίθενται διλήμματα συμβιβάζουμε κάποιες απόψεις και πάντα αισιοδοξούμε.
Δ. ΕΙΔΗ ΚΕΙΜΕΝΩΝ ΠΟΥ ΣΥΝΗΘΙΖΟΝΤΑΙ ΣΤΗΝ ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΛΟΓΟΥ (επικοινωνιακό πλαίσιο)
ΕΠΙΣΤΟΛΗ
1.Αναφέρουμε τον τόπο που βρισκόμαστε όταν γράφουμε την επιστολή και την ημερομηνία (πάνω δεξιά)
2.Στην αρχή, αριστερά γράφουμε την κατάλληλη προσφώνηση προς τον παραλήπτη της επιστολής. Αν ο παραλήπτης είναι φίλος μας θα είναι: «Φίλε Αριστείδη,… /Αγαπημένη μου φίλη Φούλη,…..» (έπειτα γράφουμε στην αμέσως επόμενη σειρά). Αν ο παραλήπτης είναι κάποιος μεγαλύτερος η προσφώνηση θα είναι: «Αξιότιμε κ. ….»
3. Αμέσως γράφουμε για ποιοι είμαστε και το λόγο που στέλνουμε την επιστολή
3. Στο τέλος κλείνουμε με τον κατάλληλο χαιρετισμό( επιφώνηση). Ανάλογα με τον παραλήπτη θα κλείσουμε γράφοντας: « Με αγάπη Τίτος, Φιλικά Νένα ή Με εκτίμηση Φάνης. Με τιμή Οδυσσέας».Το γράφουμε κάτω δεξιά )
ΟΜΙΛΙΑ (προσχεδιασμένος προφορικός λόγος)
1.Προσφώνηση ανάλογα με τους ακροατές μας π.χ. « Κυρίες και κύριοι, Αγαπητοί συμμαθητές,» (και γράφουμε στην αμέσως επόμενη κάτω σειρά)
2.Επιφώνηση στο τέλος της ομιλίας: «Σας ευχαριστώ που με ακούσατε.»
Μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε και α΄ενικό αλλά και β΄πληθυντικό στα ρήματα.
ΗΜΕΡΟΛΟΓΙΟ
1.Ημερομηνία στα δεξιά της σελίδας.
2.Προσωπικό, εξομολογητικό ύφος σε α΄ ενικό πρόσωπο ρήματος.
3.Πολλά συναισθήματα και προσωπικές σκέψεις.
ΑΡΘΡΟ ΣΕ ΠΕΡΙΟΔΙΚΟ Ή ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ
1.Γράφουμε ένα τίτλο σχετικό με το θέμα
2.Μπορούμε να ξεκινήσουμε από ένα θέμα της επικαιρότητας ως αφορμή.
3. Γράφουμε τα επιχειρήματά μας απαντώντας στο ζητούμενο.
Προτιμάμε το γ΄πρόσωπο ρήματος.
ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΟ ΜΗΝΥΜΑ (ΜΕΗΛ)
1.Ημερομηνία και ηλεκτρονική διεύθυνση
2.Απλός χαιρετισμός ανάλογα με τον αποδέκτη του μηνύματος(πχ .Γειά σας παιδιά,……)
3.Επιφώνηση στο τέλος π.χ Φιλικά Φαίδων Σιδέρης
ΑΙΤΗΣΗ
Δύο στήλες: Στη μία το όνομα, επίθετο, το θέμα της αίτησης, την ημερομηνία
Στην άλλη στήλη γράφουμε προς ποιον στέλνουμε την αίτηση και στην επόμενη σειρά γράφουμε «Παρακαλώ να ….το αίτημα αναλυτικά».