Στην ψυχολογία, η αντίληψη αναφέρεται στη διαδικασία με την οποία ο νους μας επεξεργάζεται, οργανώνει και ερμηνεύει τις αισθητηριακές πληροφορίες από το περιβάλλον. Είναι το "φίλτρο" μέσω του οποίου κατανοούμε τον κόσμο, και διαφέρει σημαντικά από άτομο σε άτομο λόγω προσωπικών εμπειριών, προσδοκιών, συναισθημάτων και προσοχής.
Η αντίληψη είναι μια από τις πιο σημαντικές λειτουργίες της ανθρώπινης ψυχής, και στην ψυχολογία αποτελεί βασικό αντικείμενο μελέτης, ιδίως στις εξής περιοχές:
Αισθητηριακή Αντίληψη: Αυτό το κομμάτι περιλαμβάνει την επεξεργασία των βασικών αισθητηριακών εισόδων, όπως τα χρώματα, τα σχήματα, οι ήχοι και οι μυρωδιές. Στην ψυχολογία, έχουν γίνει έρευνες σχετικά με το πώς το μάτι, το αυτί και τα άλλα αισθητήρια όργανα μεταφέρουν την πληροφορία στον εγκέφαλο.
Γνωστική Αντίληψη: Η γνωστική προσέγγιση εξετάζει πώς η αντίληψη επηρεάζεται από τη γνώση, τις προσδοκίες και τις πεποιθήσεις του ατόμου. Ο εγκέφαλος δεν λαμβάνει απλά πληροφορίες αλλά τις οργανώνει και τις νοηματοδοτεί βάσει εμπειριών και προηγούμενων γνώσεων. Για παράδειγμα, αν κάποιος έχει φόβο για τα ύψη, μπορεί να αντιληφθεί έναν ψηλό χώρο ως πιο επικίνδυνο από κάποιον που δεν έχει τέτοιο φόβο.
Οργάνωση Αντίληψης: Στην ψυχολογία, η θεωρία Gestalt περιγράφει τον τρόπο που το μυαλό μας οργανώνει και δομεί τις πληροφορίες, χρησιμοποιώντας μοτίβα και "ολότητες" αντί να επικεντρώνεται σε μεμονωμένα στοιχεία. Για παράδειγμα, όταν βλέπουμε μια εικόνα ενός προσώπου, αντιλαμβανόμαστε το πρόσωπο ως ένα ενιαίο σύνολο και όχι απλά ως μάτια, μύτη και στόμα.
Ψευδαισθήσεις και Παρερμηνείες: Η ψυχολογία μελετά τις περιπτώσεις όπου η αντίληψη παραπλανάται, όπως σε οπτικές ψευδαισθήσεις ή καταστάσεις όπου η πραγματικότητα παραμορφώνεται λόγω προσδοκιών ή συναισθημάτων. Αυτά τα φαινόμενα δείχνουν πόσο "ευέλικτη" είναι η αντίληψή μας και πώς επηρεάζεται από τις εσωτερικές μας καταστάσεις και το πλαίσιο.
Κοινωνική Αντίληψη: Σε αυτή την περίπτωση, η αντίληψη αναφέρεται στον τρόπο που ερμηνεύουμε τη συμπεριφορά και τα κίνητρα των άλλων ανθρώπων. Η κοινωνική αντίληψη επηρεάζεται από στερεότυπα, προηγούμενες εμπειρίες και προσωπικά βιώματα. Έτσι, η αντίληψη για τους άλλους ανθρώπους μπορεί να είναι προκατειλημμένη ή να στηρίζεται σε προσωπικές προσδοκίες.
Στην ψυχολογία, η αντίληψη θεωρείται ως μια πολυδιάστατη και πολύπλοκη διαδικασία που δεν βασίζεται μόνο στην ακριβή αντανάκλαση της πραγματικότητας, αλλά και σε προσωπικούς, πολιτισμικούς και ψυχολογικούς παράγοντες. Αποτελεί τη βάση για τη διαμόρφωση της εικόνας μας για τον κόσμο και καθορίζει τον τρόπο με τον οποίο αλληλεπιδρούμε και ερμηνεύουμε τους άλλους και το περιβάλλον μας.