Οι φάσεις της μάθησης συνήθως διακρίνονται σε διαδοχικά στάδια που περιγράφουν πώς αποκτάται και εδραιώνεται η γνώση ή οι δεξιότητες. Αν και υπάρχουν διάφορα μοντέλα, μια γενική προσέγγιση περιλαμβάνει τις εξής φάσεις:

1. Φάση προετοιμασίας (ή απόκτησης ενδιαφέροντος)

• Ο μαθητευόμενος αναγνωρίζει την ανάγκη για μάθηση ή διεγείρεται το ενδιαφέρον του για ένα θέμα.
• Περιλαμβάνει τη δημιουργία κινήτρων και την ενεργοποίηση προϋπαρχουσας γνώσης.
• Παραδείγματα: Θέση στόχων, προκαταρκτική εισαγωγή στο θέμα.

---

2. Φάση απόκτησης γνώσης (ή κατανόησης)

• Ο μαθητευόμενος εκτίθεται σε νέες πληροφορίες ή εμπειρίες.
• Περιλαμβάνει την ενεργή αλληλεπίδραση με το περιεχόμενο μέσω παρατήρησης, ακρόασης, ανάγνωσης ή συμμετοχής.
• Στόχος: Να γίνει κατανοητό το νέο υλικό.

---

3. Φάση εξάσκησης και εφαρμογής

• Ο μαθητευόμενος εφαρμόζει τις νέες γνώσεις ή δεξιότητες σε πρακτικά παραδείγματα ή ασκήσεις.
• Περιλαμβάνει την ενίσχυση μέσω επανάληψης και ανατροφοδότησης.
• Στόχος: Η εξοικείωση και η μείωση των σφαλμάτων.

---

4. Φάση ενίσχυσης και εδραίωσης

• Οι γνώσεις ή δεξιότητες εδραιώνονται και ενσωματώνονται σε μεγαλύτερα πλαίσια γνώσης.
• Περιλαμβάνει την αναστοχαστική διαδικασία, τη σύνδεση με άλλες γνώσεις και την κατανόηση της σημασίας τους.
• Στόχος: Να διασφαλιστεί ότι η μάθηση γίνεται ανθεκτική στο χρόνο.

---

5. Φάση γενίκευσης και μεταφοράς

• Ο μαθητευόμενος χρησιμοποιεί τις γνώσεις ή δεξιότητες σε νέα πλαίσια ή καταστάσεις.
• Στόχος: Η επίτευξη ανεξαρτησίας και η προσαρμογή της μάθησης σε πραγματικές συνθήκες.

---

6. Φάση αξιολόγησης

• Ο μαθητευόμενος ή/και ο εκπαιδευτής εξετάζουν την πρόοδο και την αποτελεσματικότητα της μάθησης.
• Περιλαμβάνει τη σύγκριση αποτελεσμάτων με τους αρχικούς στόχους.
• Στόχος: Να εντοπιστούν κενά ή ανάγκες για περαιτέρω μάθηση.

---

Αυτές οι φάσεις μπορεί να επαναλαμβάνονται ή να αλληλεπικαλύπτονται, ανάλογα με τη φύση της μάθησης και το αντικείμενο.

Παράγοντες που επηρεάζουν τη μάθηση

Η μάθηση επηρεάζεται από διάφορους παράγοντες που σχετίζονται με το άτομο, το περιβάλλον και τη φύση της ίδιας της γνώσης ή δεξιότητας που πρέπει να αποκτηθεί. Οι κύριοι παράγοντες είναι οι εξής:

---

1. Ατομικοί παράγοντες

• Κίνητρα: Η επιθυμία για μάθηση και η σημασία που αποδίδει το άτομο στο αντικείμενο επηρεάζουν άμεσα την απόδοση.
• Προϋπάρχουσες γνώσεις: Οι προηγούμενες εμπειρίες και γνώσεις παρέχουν το υπόβαθρο για την απόκτηση νέων.
• Νοητικές ικανότητες: Η μνήμη, η προσοχή, η λογική σκέψη και οι γνωστικές δεξιότητες διαμορφώνουν τη δυνατότητα μάθησης.
• Συναισθηματική κατάσταση: Το άγχος, η αυτοεκτίμηση και η διάθεση επηρεάζουν την αφομοίωση και τη συμμετοχή.
• Στυλ μάθησης: Οι μαθητές μαθαίνουν με διαφορετικούς τρόπους (οπτικά, ακουστικά, κιναισθητικά).

---

2. Κοινωνικοπολιτισμικοί παράγοντες

• Οικογένεια: Η στήριξη και οι προσδοκίες της οικογένειας επηρεάζουν την προθυμία και τις ευκαιρίες μάθησης.
• Σχολικό ή κοινωνικό περιβάλλον: Η ποιότητα των σχέσεων με δασκάλους και συνομηλίκους επηρεάζει τη συνεργασία και την αυτοπεποίθηση.
• Πολιτισμός: Οι αξίες και οι αντιλήψεις του πολιτισμικού περιβάλλοντος διαμορφώνουν τη στάση απέναντι στη μάθηση.

---

3. Περιβαλλοντικοί παράγοντες

• Φυσικό περιβάλλον: Θόρυβος, φωτισμός, θερμοκρασία και γενική άνεση επηρεάζουν την προσοχή και τη συγκέντρωση.
• Υλικά και πόροι: Η πρόσβαση σε κατάλληλα εκπαιδευτικά υλικά και τεχνολογίες διευκολύνει τη μάθηση.
• Παιδαγωγική προσέγγιση: Οι μέθοδοι διδασκαλίας και το επίπεδο συμμετοχής των μαθητών διαμορφώνουν το αποτέλεσμα.

Βιβλιογραφία