ΕΝΟΤΗΤΑ 9
Η ΚΑΛΛΙΠΑΤΕΙΡΑ
Κατά δέ τήν ἐς Ὀλυμπίαν ὁδόν ἔστιν ὄρος πέτραις ὑψηλαῖς ἀπότομον, Τυπαῖον καλούμενον. Κατά τούτου τάς γυναῖκας Ἠλείοις ἐστίν ὠθεῖν νόμος, ἤν φωραθῶσιν ἐς τόν ἀγῶνα ἐλθοῦσαι τόν Ὀλυμπικόν ἤ καί ὅλως ἐν ταῖς ἀπειρημέναις σφίσιν ἡμέραις διαβᾶσαι τόν Ἀλφειόν. Οὐ μήν οὐδέ ἁλῶναι λέγουσιν οὐδεμίαν, ὅτι μή Καλλιπάτειραν μόνην, ἥ ὑπό τινων καί Φερενίκη καλεῖται. Αὕτη προαποθανόντος αὐτῇ τοῦ ἀνδρός, ἐξεικάσασα αὑτήν τά πάντα ἀνδρί γυμναστῇ, ἤγαγεν ἐς Ὀλυμπίαν τόν υἱόν μαχούμενον· νικῶντος δέ τοῦ Πεισιρόδου, τό ἔρυμα ἐν ᾧ τούς γυμναστάς ἔχουσιν ἀπειλημμένους, τοῦτο ὑπερπηδῶσα ἡ Καλλιπάτειρα ἐγυμνώθη. Φωραθείσης δέ ὅτι εἴη γυνή, ταύτην ἀφιᾶσιν ἀζήμιον καί τῷ πατρί καί ἀδελφοῖς αὐτής καί τῷ παιδί αἰδῶ νέμοντες - ὑπῆρχον δή ἅπασιν αὐτοῖς Ὀλυμπικαί νῖκαι - ἐποίησαν δέ νόμον ἐς τό ἔπειτα ἐπί τοῖς γυμνασταῖς γυμνούς σφᾶς ἐς τόν ἀγῶνα ἐσέρχεσθαι.
Παυσανίας, Ελλάδος Περιήγησις 5.6.7 - 8 (διασκευή)