Αυθόρμητος Λόγος

Πρόκειται για έναν σύντομο αυτοσχέδιο λόγο, ο οποίος βασίζεται κυρίως στη συνειρμική έκφραση και έχει ως στόχους να τέρψει, να προκαλέσει έντονα συναισθήματα, να «αγγίξει» το ακροατήριο. Οι διαγωνιζόμενοι/ες καλούνται να προετοιμάσουν ένα θέμα που τους έχει δοθεί (κατόπιν κληρώσεως) 1,5 λεπτό πριν εκφωνήσουν τον λόγο, ο οποίος έχει ελάχιστη διάρκεια από 2,5 έως 3 λεπτά για το Γυμνάσιο και από 3,5 έως 4 λεπτά για το Λύκειο.

Τα θέματα χωρίζονται σε τρεις κατηγορίες με τον εξής τρόπο:
Για το Γυμνάσιο:
(Ι) λέξεις ή οικείες έννοιες (π.χ. αστέρια, μουσική, θάλασσα, φιλία, οικογένεια),
(ΙΙ) αντιδράσεις και σκέψεις σε διάφορες καταστάσεις (π.χ. αποτυχία σε ένα
διαγώνισμα,),
(ΙΙΙ) συναισθήματα (π.χ. φόβος, χαρά).
Για το Λύκειο:
(Ι) αφηρημένες έννοιες, όροι (π.χ. δημοκρατία, αποξένωση),
(ΙΙ) Αυθόρμητες σκέψεις και συναισθήματα που γεννά μια εικόνα (σκίτσο, φωτογραφία,
έργο τέχνης κ.λπ.),
ΙΙΙ) αποφθέγματα και παροιμίες (π.χ. «Τα πάντα ρει», «Η σιωπή είναι χρυσός»)
Αφού λάβει στα χέρια του ο/η ομιλητής/τρια το θέμα ανά κατηγορία (ανάλογα με Γυμνάσιο – Λύκειο), το μελετάει και μπορεί να κρατήσει σημειώσεις για 1,5 λεπτό, τις οποίες, εάν θέλει, χρησιμοποιεί κατά την ομιλία του/της.
Ο/η ομιλητής/τρια, με αφορμή τη θέμα, καλείται να παρουσιάσει με ευφράδεια ένα λόγο που πρέπει να έχει πρωτοτυπία, συνοχή και ζωντάνια.
Οι κριτές θα λάβουν υπόψη τους τα παρακάτω κριτήρια:
4. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ (1-20 βαθμοί)

 Σχέση με το θέμα.
 Συνάφεια και νοηματική σύνδεση.
 Επαρκής ανάπτυξη των διαστάσεων του θέματος.
 Πρωτοτυπία και ευρηματικότητα λόγου.
5. ΔΟΜΗ (1-10 βαθμοί)

 Διαύγεια σκέψης και συνοχή.
 Αλληλουχία.
 Ομαλή μετάβαση από την μια ιδέα στην άλλη
( χωρίς απαρίθμηση ).
 Ολοκληρωμένη ομιλία με αρχή-μέση –τέλος.
6. ΠΑΡΟΥΣΙΑ ΟΜΙΛΗΤΗ –ΕΚΦΟΡΑ (1-20 βαθμοί)
 Εκφραστικότητα.
 Στάση και κινήσεις συνεπείς με το λόγο χωρίς υπερβολές.
 Ευφράδεια και άνεση.
 Συνεχής ροή λόγου.
 Καλή οπτική επαφή με το ακροατήριο.
 Αυτοπεποίθηση.

 

• Η γυάλα με τις λέξεις

πατατάκια

γιαγιά

σκονάκι

η/υ

θρανίο

γραφείο

χαρτάκι

 

• Το κουτί με τις εικόνες

 

 

 

 

• Φαντάσου το αντίθετο

Τι θα συνέβαινε αν,

...οι τάξεις δεν διατηρούνταν καθαρές;

...καίγονταν όλα τα δάση;

...η προσωπική μας ζωή γινόταν δημόσιο θέαμα;

...έχανα όλους τους φίλους/-ες μου;

...έγραφα 20 σε όλα τα διαγωνίσματα;

 

• Παροιμίες

Ποιες σκέψεις ή ιστορίες σου φέρνουν στο μυαλό οι παρακάτω παροιμίες;

Πήραν τα μυαλά της αέρα...

Γελάει καλύτερα όποιος γελάει τελευταίος...

Κάλλιο πέντε και στο χέρι, παρά δέκα και καρτέρει...

Όσα φέρνει η ώρα, δεν τα φέρνει ο χρόνος όλος...

Αγαπά ο Θεός τον κλέφτη, αγαπά και τον νοικοκύρη...

Ανεμομαζώματα, ανεμοσκορπίσματα...

Άνθρωπος αγράμματος, ξύλο απελέκητο...

Άνοιξε η γη και τον κατάπιε...

Απ’ αγκάθι βγαίνει ρόδο κι από ρόδο βγαίνει αγκάθι...

 

• Τι θα συνέβαινε αν...

...τα παράθυρα δεν είχαν παντζούρια;

...οι τοίχοι των σπιτιών δεν είχαν παράθυρα;

...τα λεωφορεία δεν είχαν καθίσματα;

...τα ρολόγια δεν είχαν δείχτες;

...τα παιδιά σταματούσαν να παίζουν;

...δεν υπήρχε διαδίκτυο;

...σταματούσε να υπάρχει ηλεκτρικό ρεύμα;

...μπορούσαμε να πάμε εκδρομή στον πλανήτη Άρη;

...τα σπίτια είχαν ρόδες;

Σκέψου κάτι...

Αρνητικό

Θετικό

Ενδιαφέρον

• Μίλα αυθόρμητα σαν παιδί...

Με τη βοήθεια παρομοιώσεων μπορείς να ξεκινήσεις μια όμορφη ιστορία...

Με εφαλτήριο τις παρακάτω παρομοιώσεις... μίλησε αυθόρμητα σαν παιδί...

• Ο Γιάννης είναι ψηλός σαν κυπαρίσσι...
• Η Μαρία είναι αργή όπως η χελώνα...
• Για πρώτη φορά το έβαλα στα πόδια σαν λαγός...
• Όταν βλέπω τον Χριστόφορο κοκκινίζω σαν παντζάρι...
• Ο αστυφύλακας έτρεξε γρήγορα σαν αστραπή...
• Η τσάντα μου για το σχολείο είναι βαριά σαν πέτρα...

• Φτιάχνω μια ιστορία...

...φροντίζοντας να απαντήσω στις ερωτήσεις: 

• ποιος;
• πού;
• πότε;
• τι;
• γιατί;
• πώς;

• Με αφορμή τις παραπάνω ερωτήσεις μίλησε αυθόρμητα σαν δημοσιογράφος αναφερόμενος/-η σε ένα περιστατικό της τρέχουσας ειδησεογραφίας...
• Το σακούλι με τις ιστορίες...

Φαντάσου ότι είσαι ένα ομιλούν αντικείμενο (π.χ. μολύβι, τσάντα, κινητό τηλέφωνο, παπούτσια, κασετίνα, καναπές...), και...

• λες την ιστορία σου,
• τα προβλήματά σου,
• το τι έχεις δει,
• το τι σου έχει κάνει εντύπωση,
• το τι ονειρεύεσαι ή προσδοκείς,
• τι θα έλεγες στους ανθρώπους, αν μπορούσαν να σε ακούσουν

Φαντάσου τις εμπειρίες τις δικές σου με το παραπάνω αντικείμενο

• λες την κοινή σας ιστορία,
• τα κοινά σας προβλήματά,
• το τι έχεις δει μέσα από αυτό,
• το τι σου έχει κάνει εντύπωση μέσα από αυτό το αντικείμενο,
• το τι ονειρεύεσαι ή προσδοκείς να ζήσεις μαζί του,

Παρουσίασε αυτό το αντικέιμενο στο χθες, στο σήμερα, στο αύριο...

Φαντάσου αυτό το αντικείμενο ως αιτία ενός προβλήματος και προσπάθησε να δώσεις λύση

Θυμήσου να εμπλουτήσεις τον λόγο σου με

• μεταφορές
• παρομοιώσεις
• αναλογίες (Ο/ Η/ Το... είναι σαν... Όπως ο/ η/ το..., έτσι και...)

• Η αρχή μιας ιστορίας

Σου δίνονται οι παρακάτω φράσεις/ προτάσεις... Ξεκίνησε με αυτές μία ιστορία...

• Αυτή τη φορά το είχε παρατραβήξει...
• Όλα ξεκίνησαν, όταν η Δέσποινα άφησε ανοικτό το παράθυρο της κουζίνας...
• Και τότε...
• Ακουσα το πόμολο να γυρίζει...
• Ο επιτηρητής μας είπε ξαφνικά να αφήσουμε τα στυλό κάτω...

• Το τέλος μιας ιστορίας

Σου δίνονται οι παρακάτω φράσεις/ προτάσεις... Κλέισε/ Τελείωσε με αυτές μία ιστορία...

• Πράγματι, οι εκπλήξεις στο σχολείο δεν σταματούν.
• Πάντα κάθε πρόβλημα έχει τη λύση του.
• Από τότε ο μπαμπάς δεν πέρασε ποτέ με κόκκινο.
• Κάποια πράγματα δεν αλλάζουν ποτέ.
• Όχ, πείτε μου... αξίζει να ξαναπώ ψέματα;
• Τώρα, το κατάλαβα.

• Και άλλα θέματα αυθόρμητου λόγου

• Το ΥΠΑΙΘ αποφάσισε να πηγαίνουμε σχολείο και το Σάββατο...
• Δυσκολεύομαι να γυρίσω σπίτι. Έγραψα κάτω από τη βάση στα μαθηματικά
• Ο Νίκος πέρασε το φανάρι με κόκκινο και...
• Έσπασα το βάζο της μαμάς. Έρχεται από στιγμή σε στιγμή. Αποφασίζω να...
• Το σημαντικότερο μάθημα που έχω πάθει στη ζωή μου...
• Με επισκέφτηκε το τζίνι και έχω τρεις ευχές...

• Αυθόρμητοι διασκεδαστικοί διάλογοι

H δασκάλα ή ο δάσκαλός σου κρατά το χέρι ένα πακέτο με λέξεις. Οι μαθητές μοιράζεστε σε δύο ομάδες δεξιά και αριστερά, ο ένας πίσω από τον άλλο. Η δασκάλα ή ο δάσκαλος θέτει το πλαίσιο του διαλόγου. Ο κάθε ομιλητής συνεισφέρει στον διάλογο από δύο προτάσεις. Στη δεύτερη πρόταση κάθε ομιλητής πρέπει να χρησιμοποιήσει την  τυχαία λέξη που του δίνεται και στη συνέχεια τη θέση του παίρνει  ο/η επόμενος/η ομιλητής/τρια μέχρι να ολοκληρωθεί ο διάλογος. Προτεινόμενα θέματα για να ξεκινήσει ο διάλογος:  

• Διάλογος μεταξύ φίλων. Ο Kώστας κανόνισε να πάει για  μπάσκετ και δεν προσκάλεσε τον φίλο του.  
• Διάλογος μεταξύ πατέρα και γιού. Ο μπαμπάς εξηγεί στον γιο ότι δεν μπορεί να αγοράσει τάμπλετ λόγω της  οικονομικής κρίσης…
• Διάλογος μεταξύ μητέρας και κόρης. Η μητέρα μεταφέρει τα  σχόλια της δασκάλας ότι χρειάζεται διαβάζει περισσότερο… - Διάλογος μεταξύ φίλων σχετικά με το αγαπημένο τους  χόμπι… 
• Διάλογος μεταξύ φίλων. Ο ένας ζητάει από τον άλλο να του  δανείσει για λίγες μέρες ένα ηλεκτρονικό παιχνίδι… 

Στους αυθόρμητους διαλόγους είναι σημαντικό να χρησιμοποιούμε τη φαντασία μας και να υπάρχει συνέχεια στην ιστορία!!!