Μάθημα : Ιστορία Β΄Γυμνασίου

Η Διαμόρφωση της Μεσαιωνικής Ελληνικής Βυζαντινής Αυτοκρατορίας (σελ. 32-33)

α. Παγίωση και Επέκταση των Αλλαγών

1. Διαμόρφωση του Μεσαιωνικού Κράτους

• Η διαμόρφωση του μεσαιωνικού ελληνικού Βυζαντινού κράτους ολοκληρώνεται στα χρόνια της δυναστείας των Ισαύρων (717–802) και της δυναστείας του Αμορίου (802–867).

2. Παράγοντες διαμόρφωσης του Ελληνικού Βυζαντινού Κράτους:                                               1. Σταθεροποίηση Συνόρων: Τα σύνορα σταθεροποιήθηκαν έναντι του Χαλιφάτου στις ανατολικές παρυφές της Μικράς Ασίας στην στεριά (μέχρι την οροσειρά του Ταύρου, βλ. χάρτη), και στη γραμμή Κιλικίας–Κύπρου–Κρήτης στη θάλασσα.                                                                                                                                                               2. Αντιμετώπιση Εχθρών στα Βαλκάνια: Αντιμετωπίστηκε η Βουλγαρική απειλή και αφομοιώθηκαν σλαβικοί πληθυσμοί.                                                                                                                                                      3.Γλώσσα: Περιορίστηκε η χρήση της λατινικής γλώσσας, με αποτέλεσμα να ενισχυθεί ο Ελληνικός χαρακτήρας της αυτοκρατορίας.                                                                                                                                                     4. Ενίσχυση κράτους: Τα θέματα γενικεύτηκαν στην Μικρά Ασία και επεκτάθηκαν στα Βαλκάνια. Με την ενίσχυση του θεσμού των θεμάτων μειώθηκε ο αριθμός των μισθοφόρων, γεγονός που ενίσχυσε τον Ελληνικό χαρακτήρα της αυτοκρατορίας (λιγότεροι ξένοι στρατιώτες).

3. Σημαντικές Διοικητικές Μεταρρυθμίσεις

• Κεντρική Διοίκηση: Οργανώθηκαν οι υπηρεσίες διοίκησης του κράτους (π.χ. η αρμόδια για τα εξωτερικά ζητήματα).
• Θέματα: Τα θέματα επεκτάθηκαν και στα Βαλκάνια.
• Στρατός: Ο στρατός συγκροτούνταν κυρίως από στρατιώτες-αγρότες (οι οποίοι είχαν δικά τους κτήματα), με αποτέλεσμα τον δραστικό περιορισμό των μισθοφόρων.
• Κοινωνία: Στη βυζαντινή ύπαιθρο κυριάρχησε η μικρή και μεσαία αγροτική ιδιοκτησία.

β. Ανάκαμψη της Οικονομίας

1. Ενδείξεις Ανάκαμψης

• Πότε: Οι πρώτες ενδείξεις εμφανίστηκαν στα χρόνια του Κωνσταντίνου Ε΄ (741–775), ενώ η οικονομική κρίση ξεπεράστηκε γύρω στο 800.
• Οικονομικά Σημάδια:
  • Αύξηση του πληθυσμού.
  • Αύξηση των κρατικών εσόδων.
  • Αναζωογόνηση του εμπορίου και της βιοτεχνίας.

2. Τα Μέτρα του Νικηφόρου Α΄

• Ο αυτοκράτορας Νικηφόρος Α΄ (802–811), ο οποίος είχε Αραβική καταγωγή, πήρε μέτρα με στόχο τη στήριξη του εμπορίου και την αύξηση των δημοσίων εσόδων.
• Οι αντίπαλοί του τα ονόμασαν Κακώσεις (π.χ. αναθεώρηση φορολογικών καταλόγων, επιβολή αναδρομικών φόρων, χορήγηση δανείων με τόκο σε εφοπλιστές).