Μάθημα : ΛΑΤΙΝΙΚΑ Β ΑΝΘΡ 2

Κωδικός : 1051020331

1051020331 - ΒΑΡΒΑΡΑ-ΙΩΑΝΝΑ ΚΥΠΡΙΩΤΗ

Ενότητες μαθήματος

ΕΝΟΤΗΤΑ 3

H  ΠΕΡΙΠΕΤΕΙΑ ΤΗΣ ΑΝΔΡΟΜΕΔΑΣ

Cepheus et Cassiope Andromedam filiam habent. Cassiope, superba forma sua, cum Nymphis se comparat. Neptunus iratus ad oram Aethiopiae urget beluam marinam, quae incolis nocet. Oraculum incolis respondet: «regia hostia deo placet !» Tum Cepheus Andromedam ad scopulum adligat; belua ad Andromedam se movet. Repente Perseus calceis pennatis advolat; puellam videt et stupet forma puellae. Perseus hasta beluam delet et Andromedam liberat. Cepheus, Cassiope et incolae Aethiopiae valde gaudent.

Μετάφραση

Ο Κηφέας και η Κασσιόπη έχουν κόρη την Ανδρομέδα. Η Κασσιόπη, περήφανη για την ομορφιά της, συγκρίνει τον εαυτό της με τις Νύμφες (= Νηρηίδες). Ο Ποσειδώνας οργισμένος στέλνει στην ακτή της Αιθιοπίας θαλάσσιο κήτος, το οποίο βλάπτει/αφανίζει τους κατοίκους. Το μαντείο απαντά στους κατοίκους: «βασιλικό σφάγιο αρέσει στον θεό!». Τότε ο Κηφέας δένει την Ανδρομέδα σε έναν βράχο. Το κήτος κινείται προς την Ανδρομέδα. Ξαφνικά καταφθάνει πετώντας ο Περσέας με τα φτερωτά σανδάλια (του). Βλέπει την κόρη και θαμπώνεται από την ομορφιά της κοπέλας. Ο Περσέας σκοτώνει το κήτος με δόρυ και ελευθερώνει την Ανδρομέδα. Ο Κηφέας, η Κασσιόπη και οι κάτοικοι της Αιθιοπίας χαίρονται πάρα πολύ.

 

Παρατηρήσεις

  1. Cepheus: Δευτερόκλιτο (για τη λατινική γλώσσα), ελληνικό όνομα, που κατά την κλίση του επηρεάζεται από την αρχαία ελληνική γραμματική, γι' αυτό και παρουσιάζει διπλούς τύπους. Σχηματίζει την κλητική ενικού σε -u (Cepheu) (όπως όλα τα ελληνικά κύρια ονόματα σε –εύςτης γ΄κλίσης. Το ίδιο ισχύει και για το Perseus). Βλ. στο Ψηφιακό Βοήθημα Γραμματική. Ουσιαστικά. Κλίση Ελληνικών ονομάτων.
  2. Cassiope: Πρωτόκλιτο ελληνικό όνομα, που κατά την κλίση του επηρεάζεται από την αρχαία ελληνική γραμματική, γι' αυτό και παρουσιάζει διπλούς τύπους.Οι πτώσεις ονομαστική, κλητική και αφαιρετική, είναι Cassiope, γενική και αιτιατική ενικού είναι Cassiοpes και Cassiopen αντιστοίχως. Βλ. στο Ψηφιακό ΒοήθημαΓραμματική. Ουσιαστικά. Κλίση Ελληνικών ονομάτων.
  3. Andromedam: Πρωτόκλιτο ελληνικό όνομα, που κατά την κλίση του επηρεάζεται από την ελληνική γραμματική, γι’ αυτό και παρουσιάζει διπλούς τύπους, αιτιατική ενικού Andromedam και Andromedan. Βλ. στο Ψηφιακό ΒοήθημαΓραμματική. Ουσιαστικά. Κλίση Ελληνικών ονομάτων.
  4. se comparat: η αντωνυμία se αναφέρεται στο υποκείμενο (Cassiope) του ρήματος (comparat) της πρότασης «Cassiope…cum Nymphis se comparat» και επομένως έχουμε ευθεία αυτοπάθεια.
  5. se movet: Πρόκειται για ευθεία (άμεση) αυτοπάθεια, αφού η αντωνυμία se αναφέρεται στο υποκείμενο (belua) του ρήματος (movet) της πρότασης «belua…se movet».
  6. filia: το ουσιαστικό ανήκει στα «substantiva mobilia» (filius = γιος, filia = κόρη). Η δοτική και η αφαιρετική πληθυντικού είναι filiis και filiabus, για να διακρίνεται από τις αντίστοιχες πτώσεις του αρσενικού (filiis filiabusque = γιοί και κόρες), όταν χρειάζεται να γίνει διάκριση από τις αντίστοιχες πτώσεις του αρσ. filius.
  7. deo: ανήκει στα ανώμαλα ουσιαστικά της β΄ κλίσης. Η κλητική ενικού είναι deus και dive. Στον πληθυντικό αριθμό, εκτός από την αιτιατική, σχηματίζει διπλούς και τριπλούς τύπους.
  8. noceo: συντάσσεται με δοτική= βλάπτω, αφανίζω.

Γλωσσικά – Γραμματικά σχόλια

Cepheus: ονομαστική ενικ. του (ανώμ.) ουσιαστικού Cepheus, Cephei / Cepheos (αρσ. β’ κλ.) = ο Κηφέας. [Γενική ενικ: Cephei & Cepheos. Αιτιατική ενικ.: Cepheum & Cephea. Κλητική ενικ.: Cepheu. Δεν έχει πληθ.]

et: συμπλεκτικός (παρατακτικός) σύνδεσμος = και.

Cassiope: ονομαστική ενικ. του (ανώμ.) ουσ. Cassiope, Cassiopes (θηλ. α’ κλ.) = η Κασσιόπη. [Ονομαστική, κλητική και αφαιρετική ενικ.: Cassiope. Γενική ενικ.:  Cassiopes. Αιτιατική ενικ.: Cassiopen. Δεν έχει πληθ.]

Andromedam: αιτιατική ενικ. του (ανώμ.) ουσ. Andromeda / -e, Andromedae / -es (θηλ. α’ κλ.) = η Ανδρομέδα. [Ονομαστική, κλητική και αφαιρετική ενικ.: Andromeda & Andromede. Γενική ενικ.: Andromedae & Andromedes. Αιτιατ. ενικ.: Andromedam & Andromedan & Andromeden. Δεν έχει πληθ.]

filiam: αιτιατική ενικ. του ουσ. filia, filiae (θηλ. α’ κλ.) = η κόρη. [Δοτική και αφαιρετική πληθ.: filiis & filiabus.]

habent: γ’ πληθ. οριστικής ενεστώτα ενεργ. φων. του ρήμ. habeo, habui, habitum, habere (2) = έχω.

Cassiope: ονομαστική ενικ. του (ανώμ.) ουσ. Cassiope, Cassiopes (θηλ. α’ κλ.) = η Κασσιόπη. [Bλ. παραπάνω.]

superba: ονομαστική ενικ., θηλ. γένους, του επιθ. της β’ κλ. superbus, a, –um = περήφανος.

forma: αφαιρετική ενικ. του ουσ. forma, formae (θηλ. α’ κλ.) = η ομορφιά.

sua: αφαιρετική ενικ., θηλ. γένους, της κτητικής αντων. γ’ προσώπου για έναν κτήτορα suus, sua, suum = ο δικός του / της, η δική του / της, το δικό του / της.

cum: πρόθεση (+ αφαιρετική) = με.

Nymphis: αφαιρετική πληθ. του ουσ. Nympha /-e, Nymphae / –es (θηλ. α’ κλ.) = η Νύμφη. [Ονομαστική, κλητική και αφαιρετική ενικ.: Nympha & Nymphe. Γενική ενικ.: Nymphae & Nymphes. Αιτιατική ενικ.: Nympham & Nymphen. Στον πληθ. κλίνεται ομαλά κατά την α’ κλ.]

se: αιτιατική ενικ., του γ’ προσ. της προσωπικής αντων.

comparat: γ’ ενικ. οριστικής ενεστώτα ενεργ. φων. του ρήμ. comparo, comparavi, comparatum, comparare (1) = συγκρίνω.

Neptunus: ονομαστική ενικ. του ουσιαστικού Neptunus, Neptuni (αρσ. β’ κλ.) = ο Ποσειδώνας. [Δεν έχει πληθ.]

iratus: ονομαστική ενικ., αρσ. γένους, της μετοχής παρακειμένου παθητ. φωνής του ρήμ. irascor, iratus sum, irasci (3, αποθ.) = οργίζομαι. Ο παρακείμενος συνήθως αναπληρώνεται από τον παρακείμενο suscensui του suscenseo (βλ. σχολ. γραμματική, σελ. 134).  

ad: πρόθεση (+ αιτιατική) = σε, προς.

oram: αιτιατική ενικ. του ουσ. ora, orae (θηλ. α’ κλ.) = η ακτή.

Aethiopiae: γενική ενικ. του ουσ. Aethiopia, Aethiopiae (θηλ. α’ κλ.) = η Αιθιοπία. [Δεν έχει πληθ.]

urget: γ’ ενικ. οριστικής ενεστώτα ενεργ. φων. του ρήμ. urgeo, ursi, , urgere (2) = στέλνω, σπρώχνω.

beluam: αιτιατική ενικ. του ουσ. belua, beluae (θηλ. α’ κλ.) = το κήτος.

marinam: αιτιατική ενικ., θηλ. γένους, του επιθ. β’ της κλ. marinus, a, –um = θαλάσσιος.

quae: ονομαστική ενικ., θηλ. γένους, της αναφορικής αντων. qui, quae, quod = ο οποίος, η οποία, το οποίο.

incolis: δοτική πληθ. του ουσ. incola, incolae (αρσ. α’ κλ.) = ο κάτοικος.

nocet: γ’ ενικ. οριστικής ενεστώτα ενεργ. φων. του ρήμ. noceo, nocui, nocitum, nocere (2) [+ δοτική] = βλάπτω.

oraculum: ονομαστική ενικ. του ουσ. oraculum, oraculi (ουδ. β’ κλ.) = το μαντείο.

incolis: δοτική πληθ. του ουσ. incola, incolae (αρσ. α’ κλ.) = ο, η κάτοικος.

respondet: γ’ ενικ. οριστικής ενεστώτα ενεργ. φων. του ρήμ. respondeo, respondi, responsum, respondere (2) = απαντώ.

regia: ονομαστική ενικ., θηλ. γένους, του επιθ. της β’ κλ. regius, a, –um = βασιλικός. [ΣΥΓΚΡ.: magis regius, -a, -um. ΥΠΕΡΘ.: maxime regius, -a, -um.]

hostia: ονομαστική ενικ. του ουσ. hostia, hostiae (θηλ. α’ κλ.) = το σφάγιο.

deo: δοτική ενικ. του ουσ. deus, dei (αρσ. β’ κλ.) = ο θεός. [Κλητική ενικ.: deus, dive (& dee). Ονομαστική και κλητική πληθ. dei, dii & di. Δοτική και αφαιρετική πληθ. deis, diis & dis. Γενική πληθ. deorum & deum.]

placet: γ’ ενικ. οριστικής ενεστώτα ενεργ. φων. του ρήμ. placeo, placui, placitum, placere (2) [+ δοτική] = αρέσω.

tum: χρονικό επίρρ. = τότε.

Cepheus: ονομαστική ενικ. του (ανώμ.) ουσιαστικού Cepheus, Cephei / Cepheos (αρσ. β’ κλ.) = ο Κηφέας. [Βλέπε παραπάνω.]

Andromedam: αιτιατική ενικ. του (ανώμ.) ουσ. Andromeda / -e, Andromedae / -es (θηλ. α’ κλ.) = η Ανδρομέδα. [Βλέπε παραπάνω.]

ad: πρόθεση (+ αιτιατική) = σε, προς.

scopulum: αιτιατική ενικ. του ουσιαστικού scopulus, scopuli (αρσ. β’ κλ.) = ο βράχος.

adligat: γ’ ενικ. οριστικής ενεστώτα ενεργ. φων. του ρήμ. adligo, adligavi, adligatum, adligare (1) = δένω.

belua: ονομαστική ενικ. του ουσ. belua, beluae (θηλ. α’ κλ.) = το κήτος.

ad: πρόθεση (+ αιτιατική) = σε, προς.

Andromedam: αιτιατική ενικ. του  (ανώμ.) ουσ. Andromeda / -e, Andromedae / -es (θηλ. α’ κλ.) = η Ανδρομέδα. [Βλ. παραπάνω.]

se: αιτιατική ενικ., του γ’ προσ. της προσωπικής αντων.

movet: γ’ ενικ. οριστικής ενεστώτα ενεργ. φων. του ρήμ. moveo, movi, motum, movere (2) = κινώ.

repente: τροπικό επίρρ. = ξαφνικά. [Προέρχεται από το επίθ. της γ’ κλ. repens, repens, repens (γενική: repentis) = απροσδόκητος, αιφνίδιος.]

Perseus: ονομαστική ενικ. του (ανώμ.) ουσιαστικού Perseus, Persei / Perseos (αρσ. β’ κλ.) = ο Περσέας. [Γενική ενικ.: Persei & Perseos. Αιτιατική ενικ.: Perseum & Persea. [Δεν έχει πληθ.]

calceis: αφαιρετική πληθ. του ουσιαστικού calceus, calcei (αρσ. β’ κλ.) = το σανδάλι.

pennatis: αφαιρετική πληθ., αρσ. γένους, του επιθ. της β’ κλ. pennatus, a, –um = φτερωτός.

advolat: γ’ ενικ. οριστικής ενεστώτα ενεργ. φων. του ρήμ. advolo, advolavi, advolatum, advolare (1) = καταφθάνω πετώντας.

puellam: αιτιατική ενικ. του ουσ. puella, puellae (θηλ. α’ κλ.) = η κοπέλα.

videt: γ’ ενικ. οριστικής ενεστώτα ενεργ. φων. του ρήμ. video, vidi, visum, videre (2) = βλέπω.

et: συμπλεκτικός (παρατακτικός) σύνδεσμος = και.

stupet: γ’ ενικ. οριστικής ενεστώτα ενεργ. φων. του ρήμ. stupeo, stupui, , stupere (2) = θαμπώνομαι.

forma: αφαιρετική ενικ. του ουσ. forma, formae (θηλ. α’ κλ.) = η ομορφιά.

puellae: γενική ενικ. του ουσ. puella, puellae (θηλ. α’ κλ.) = η κοπέλα.

Perseus: ονομαστική ενικ. του (ανώμ.) ουσιαστικού Perseus, Persei / Perseos (αρσ. β’ κλ.) = ο Περσέας. [Βλέπε παραπάνω.]

hasta: αφαιρετική ενικ. του ουσ. hasta, hastae (θηλ. α’ κλ.) = το δόρυ.

beluam: αιτιατική ενικ. του ουσ. belua, beluae (θηλ. α’ κλ.) = το κήτος.

delet: γ’ ενικ. οριστικής ενεστώτα ενεργ. φων. του ρήμ. deleo, delevi, deletum, delere (2) = καταστρέφω, σκοτώνω.

Andromedam: αιτιατική ενικ. του (ανώμ.) ουσ. Andromeda / -e, Andromedae / -es (θηλ. α’ κλ.) = η Ανδρομέδα. [Βλ. παραπάνω.]

liberat: γ’ ενικ. οριστικής ενεστώτα ενεργ. φων. του ρήμ. libero, liberavi, liberatum, liberare (1) = ελευθερώνω.

Cepheus: ονομαστική ενικ. του (ανώμ.) ουσιαστικού Cepheus, Cephei / Cepheos (αρσ. β’ κλ.) = ο Κηφέας. [Βλέπε παραπάνω.]

Cassiope: ονομαστική ενικ. του (ανώμ.) ουσ. Cassiope, Cassiopes (θηλ. α’ κλ.) = η Κασσιόπη. [Βλ. παραπάνω.]

incolae: ονομαστική πληθ. του ουσ. incola, incolae (αρσ. α’ κλ.) = ο κάτοικος.

Aethiopiae: γενική ενικ. του ουσ. Aethiopia, Aethiopiae (θηλ. α’ κλ.) = η Αιθιοπία. [Δεν έχει πληθ.]

valde: ποσοτικό επίρρ. = πάρα πολύ. [Valde και valide: προέρχεται από το επίθ. της β’ κλ. validus, –a, –um = δυνατός, ισχυρός.]

gaudent: γ’ πληθ. οριστικής ενεστώτα του ρήμ. gaudeo, gavisus sum, gaudere (2, ημιαποθ.) = χαίρομαι.

Γραμματική
Ουσιαστικά

A΄ κλίση

Αρσενικό

incola -ae

Θηλυκά

Aethiopia -ae (δεν έχει πληθυντικό)

Andromeda -ae (δεν έχει πληθυντικό)

belua -ae

Cassiope -es (η γενική και αιτιατική ενικού είναι Cassiopes και Cassiopen αντιστοίχως – δεν έχει πληθυντικό).

hasta -ae

hostia -ae

filia -ae (η δοτική και αφαιρετική πληθυντικού είναι filiis και filiabus)

forma -ae

Nympha -ae

ora -ae

puella -ae

Cassiope                                 Andromeda

Cassiopes / ae                       Andromedae / Andromedes

Cassiopae                               Andromedae

Cassiopen / em                     Andromedam / Andromedan / Andromeden

Cassiope                                 Andromeda / Andromede

Cassiope                                 Andromeda / Andromede

 

 

Β΄ κλίση

Αρσενικά

calceus -i

Cepheus -i (δεν έχει πληθυντικό)

deus -i (το ουσιαστικό έχει κλητική ενικού: dive ή deus. Στον πληθυντικό σχηματίζει διπλούς και τριπλούς τύπος εκτός από την αιτιατική. Ονομαστική και κλητική πληθυντικού: dei, dii, di, γενική: deorum, deum, δοτική και αφαιρετική: deis, diis, dis)

Neptunus –i  (δεν έχει πληθυντικό)

Perseus-i  (δεν έχει πληθυντικό)

scopulus -i

 

Cepheus                                 Perseus                                  Neptunus

Cephei / Cepheos                 Persei / Perseos                   Neptuni

Cepheo / Cephei                   Perseo / Persei                     Neptuno

Cepheum / Cephea / eon    Perseum / Persea / eon     Neptunum

Cepheu                                   Perseu                                    Neptune

Cepheo                                   Perseo                                    Neptuno

 

deus                dei – dii – di

dei                   deorum - deum

deo                  deis – diis – dis

deum              deos

deus & dive    dei – dii – di

deo                  deis – diis – dis

 

Ουδέτερο

oraculum -i

 

Αντωνυμίες

 

qui, quae, quod (αναφορική)

se (προσωπική)

suus, -a, -um (κτητική)

 

 

 

Αρχικοί Χρόνοι Ρημάτων

1η συζυγία

advolo - advolavi - advolatum - advolare (καταφθάνω πετώντας· ορμώ)

adligo - adligavi - adligatum - adligare (δένω σε κάτι)

comparo - comparavi - comparatum - comparare (συγκρίνω)

libero - liberavi - liberatum - liberare (ελευθερώνω)

 

2η συζυγία

deleo - delevi - deletum - delere (καταστρέφω, εξολοθρεύω, σκοτώνω)

habeo - habui - habitum - habere (έχω, θεωρώ)

moveo - movi - motum - movere (κινώ)

noceo - nocui - nocitum - nocere (βλάπτω)

placeo - placui - placitum - placere (αρέσω)

respondeo - respondi - responsum - respondere (απαντώ, αποκρίνομαι)

video - vidi - visum - videre (βλέπω)

gaudeo - gavisus sum - gavisum - gaudere (χαίρομαι) [ημιαποθετικό]

stupeo - stupui - ----- - stupere (βουβαίνομαι, θαμπώνομαι)

urgeo - ursi - ----- - urgere (σπρώχνω, στέλνω)