Μάθημα : ΛΑΤΙΝΙΚΑ Β ΑΝΘΡ 2

LECTIO QUINTA                                                        LECTIO V

Silius Italicus, poeta epicus, vir clarus erat. XVII (septendecim) libri eius de bello Punico secundo pulchri sunt. Ultimis annis vitae suae in Campania se tenebat. Multos in illis locis agros possidebat. Silius animum tenerum habebat. Gloriae Vergili studebat ingeniumque eius fovebat. Eum ut puer magistrum honorabat. Monumentum eius, quod Neapoli iacebat, pro templo habebat.

ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ:

Ο Σίλιος Ιταλικός, o επικός ποιητής, ήταν ένδοξος άνδρας. Τα 17 βιβλία του για τον δεύτερο Καρχηδονιακό πόλεμο είναι όμορφα. Τα τελευταία χρόνια της ζωής του παρέμενε (έμενε μόνιμα) στην Καμπανία. Σε εκείνους τους τόπους κατείχε πολλούς αγρούς. Ο Σίλιος είχε ευαίσθητη ψυχή. Τη δόξα του Βιργιλίου επεδίωκε και περιέβαλλε με αγάπη το πνεύμα του. Αυτόν τον τιμούσε, όπως ο μαθητής τον δάσκαλο (τιμά). Το μνημείο του, το οποίο βρισκόταν στη Νεάπολη, το θεωρούσε σαν ναό.

ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ:

1. se tenebat:η αντωνυμία se αναφέρεται στο υποκείμενο (Silius) του ρήματος (tenebat) της πρότασης «Ultimis annis…se tenebat» και επομένως έχουμε ευθεία αυτοπάθεια.
2. me teneo:παραμένω, μένω μόνιμα.
   
   
3. locis:το ουσιαστικό locus -i (αρσενικό στον ενικό) στον πληθυντικό αριθμό κλίνεται σαν αρσενικό loci -orum, όταν σημαίνει χωρία βιβλίου και σαν ουδέτερο loca -orum, όταν σημαίνει τόποι, τοποθεσίες (ετερογενές).
   
   
4. Neapoli:σχηματίζει, ως εξαίρεση, την αιτιατική του ενικού σε -im (Neapolim) και την αφαιρετική του ενικού σε -i (Neapoli).

ΓΛΩΣΣΙΚΑ ΣΧΟΛΙΑ:

Silius: ονομαστική ενικού του ουσιαστικού της β΄ κλίσης, αρσενικού γένους Silius -ii/ -i = Σίλιος. To όνομα Silius, ως γνήσιο λατινικό, συναιρεί στην κλητική του ενικού το -ie σε -i (Sili). Ως κύριο όνομα δεν σχηματίζει κατά κανόνα πληθυντικό.

Italicus: ονομαστική ενικού, αρσενικού γένους του επιθέτου της β΄ κλίσης Italicus, -a, -um = Ιταλικός, -ή, -ό.

poeta: ονομαστική ενικού του ουσιαστικού της α΄ κλίσης, αρσενικού γένους poeta -ae = ποιητής.

epicus: ονομαστική ενικού, αρσενικού γένους του επιθέτου της β΄ κλίσης epicus, -a, -um = επικός, -ή, -ό. Το επίθετο ως παράγωγο από ουσιαστικό (epos> epicus) δεν σχηματίζει παραθετικά.

vir: ονομαστική ενικού του ουσιαστικού της β΄ κλίσης, αρσενικού γένους vir, viri = άνδρας.

clarus: ονομαστική ενικού, αρσενικού γένους του επιθέτου της β΄ κλίσης, θετικού βαθμού clarus, -a, -um = ένδοξος, -η, -ο. (Συγκριτικός βαθμός: clarior, -ior, -ius, υπερθετικός βαθμός: clarissimus, -a, -um).

erat: γ΄ ενικό οριστικής παρατατικού του βοηθητικού ρήματος sum, fui, ---, esse = είμαι.

septendecim (XVII): απόλυτο αριθμητικό επίθετο= δεκαεπτά. Η λέξη είναι άκλιτη.

libri: ονομαστική πληθυντικού του ουσιαστικού της β΄ κλίσης, αρσενικού γένους (συγκοπτόμενου) liber, libri= βιβλίο.

eius: γενική ενικού, αρσενικού γένους της δεικτικής-επαναληπτικής αντωνυμίας is, ea, id = αυτός, αυτή, αυτό.

de: πρόθεση + (κυρίως) αφαιρετική = για, σχετικά με.

bello: αφαιρετική ενικού του ουσιαστικού της β΄ κλίσης, ουδετέρου γένους bellum -i = πόλεμος.

Punico: αφαιρετική ενικού, ουδετέρου γένους του επιθέτου της β΄ κλίσης Punicus, -a, -um = Καρχηδονιακός, ή, -ό. Το επίθετο, ως εθνικό, δεν σχηματίζει παραθετικά.

secundo: αφαιρετική ενικού, ουδετέρου γένους του τακτικού, αριθμητικού επιθέτου της β΄ κλίσης secundus, -a, -um= δεύτερος, -η, -ο. Ως αριθμητικό δεν σχηματίζει κλητική.

pulchri: ονομαστική πληθυντικού, αρσενικού γένους του επιθέτου της β΄ κλίσης, θετικού βαθμού pulcher, pulchra, pulchrum = όμορφος, -η, -ο. (συγκριτικός βαθμός: pulchrior, -ior, -ius, υπερθετικός βαθμός: pulcherrimus, -a, -um).

sunt: γ΄πληθυντικό οριστικής ενεστώτα του βοηθητικού ρήματος sum, fui, ---, esse = είμαι.

ultimis: αφαιρετική πληθυντικού, αρσενικού γένους του επιθέτου β΄ κλίσης, υπερθετικού βαθμού ultimus, -a, -um = τελευταίος, -α, -ο. To παραθετικό επίθετο δεν έχει θετικό βαθμό, καθώς σχηματίστηκε από την πρόθεση ή επίρρημα ultra. (Συγκριτικός βαθμός: ulterior, -ior, -ius).

annis: αφαιρετική πληθυντικού του ουσιαστικού της β΄ κλίσης, αρσενικού γένους annus -i = έτος.

vitae: γενική ενικού του ουσιαστικού της α΄ κλίσης, θηλυκού γένους vita -ae = ζωή.

suae: γενική ενικού, θηλυκού γένους της κτητικής αντωνυμίας γ΄ προσώπου που εδώ εκφράζει αυτοπάθεια (για έναν κτήτορα ή για πολλούς κτήτορες) suus, -a, -um= δικός του, δική του, δικό του και δικός τους, δική τους, δικό τους. Εδώ για έναν κτήτορα.

in: πρόθεση + αφαιρετική = σε. Η πρόθεση είναι δυνατόν να συντάσσεται και με αιτιατική.

Campania: αφαιρετική ενικού του ουσιαστικού της α΄ κλίσης, θηλυκού γένους Campania -ae = Καμπανία. Το ουσιαστικό, ως κύριο όνομα περιοχής, δεν σχηματίζει κατά κανόνα πληθυντικό αριθμό.

se: αιτιατική ενικού της προσωπικής αντωνυμίας γ΄ προσώπου (που λειτουργεί ως αυτοπαθητική) = τον εαυτό του, τον εαυτό της, τον εαυτό του.

tenebat: γ΄ ενικό οριστικής ενεργητικού παρατατικού του ρήματος της β΄ συζυγίας teneo, tenui, tentum, tenēre = κρατώ. Εδώ se tenebat = παρέμενε, έμενε μόνιμα.

multos: αιτιατική πληθυντικού, αρσενικού γένους του επιθέτου της β΄ κλίσης, θετικού βαθμού multus, multa, multum = πολύς, πολλή, πολύ. Tο επίθετο σχηματίζει ανώμαλα παραθετικά μόνο στον πληθυντικό αριθμό: συγκριτικός βαθμός: plures, plures, plur(i)a, υπερθετικός βαθμός: plurimi, plurimae, plurima. Στον ενικό αριθμό παραθετικά σχηματίζει μόνο το ουδέτερο γένος: συγκριτικός βαθμός:plus,υπερθετικός βαθμός: plurimum.

in: πρόθεση + (τοπική) αφαιρετική = σε.

illis: αφαιρετική πληθυντικού, ουδετέρου γένους της δεικτικής αντωνυμίας ille, illa, illud = εκείνος, -η, -ο.

locis: αφαιρετική πληθυντικού του ουσιαστικού της β΄ κλίσης, αρσενικού γένους locus -i = τόπος. Στον πληθυντικό κλίνεται και ως αρσενικό loci-orum, όταν σημαίνει χωρία βιβλίου και ως ουδέτερο loca-orum, όταν σημαίνει τόπους, τοποθεσίες (ετερογενές).

agros: αιτιατική πληθυντικού του ουσιαστικού της β΄ κλίσης (συγκοπτόμενου), αρσενικού γένους ager, agri = αγρός.

possidebat: γ΄ ενικό οριστικής ενεργητικού παρατατικού του ρήματος της β΄ συζυγίας possideo, possedi, possessum, possidēre = κατέχω.

Silius: ονομαστική ενικού του ουσιαστικού της β΄ κλίσης, αρσενικού γένους Silius -ii/ -i = Σίλιος. To όνομα Silius, ως γνήσιο λατινικό, συναιρεί στην κλητική του ενικού το -ie σε -i (Sili). Ως κύριο όνομα δεν σχηματίζει κατά κανόνα πληθυντικό.

animum: αιτιατική ενικού του ουσιαστικού της β΄ κλίσης, αρσενικού γένους animus -i =ψυχή.

tenerum: αιτιατική ενικού, αρσενικού γένους του επιθέτου της β΄ κλίσης, θετικού βαθμού tener, tenera, tenerum = τρυφερός, ευαίσθητος. (συγκριτικός βαθμός: tenerior, -ior, -ius, υπερθετικός βαθμός: tenerrimus, -a, -um).

habebat: γ΄ ενικό οριστικής ενεργητικού παρατατικού του ρήματος της β΄ συζυγίας habeo, habui, habitum, habēre = έχω.

gloriae: δοτική ενικού του ουσιαστικού της α΄ κλίσης, θηλυκού γένους gloria -ae = δόξα.

Vergili: γενική ενικού του ουσιαστικού της β΄ κλίσης, αρσενικού γένους Vergilius -ii/ -i= Βιργίλιος. To όνομα Vergilius, ως γνήσιο λατινικό, συναιρεί στην κλητική του ενικού το -ie σε -i (Vergili). Ως κύριο όνομα δεν σχηματίζει κατά κανόνα πληθυντικό.

studebat: γ΄ ενικό οριστικής ενεργητικού παρατατικού του ρήματος της β΄ συζυγίας studeo, studui, ---, studēre = σπουδάζω, επιδιώκω. Το ρήμα συντάσσεται με δοτική.

ingenium: αιτιατική ενικού του ουσιαστικού της β΄ κλίσης, ουδετέρου γένους ingenium -ii/ -i = πνεύμα, χαρακτήρας.

-que: παρατακτικός, συμπλεκτικός σύνδεσμος, εγκλιτική λέξη = και (πρβλ αρχαία ελληνικά: τε).

eius: γενική ενικού, αρσενικού γένους της δεικτικής- επαναληπτικής αντωνυμίας is, ea, id = αυτός, αυτή, αυτό.

fovebat: γ΄ενικό οριστικής ενεργητικού παρατατικού του ρήματος της β΄ συζυγίας foveo, fovi, fotum, fovēre = περιβάλλω με αγάπη.

eum: αιτιατική ενικού, αρσενικού γένους της δεικτικής -επαναληπτικής αντωνυμίας is, ea, id = αυτός, αυτή, αυτό.

ut: υποτακτικός, παραβολικός σύνδεσμος = όπως.

puer: ονομαστική ενικού του ουσιαστικού της β΄ κλίσης, αρσενικού (και θηλυκού) γένους puer, pueri = παιδί. Το ουσιαστικό εδώ λειτουργεί ως αρσενικό.

magistrum: αιτιατική ενικού του ουσιαστικού της β΄ κλίσης (συγκοπτόμενου), αρσενικού γένους magister, magistri = δάσκαλος.

honorabat: γ΄ ενικό οριστικής ενεργητικού παρατατικού του ρήματος της α΄ συζυγίας honoro, honoravi, honoratum, honorāre = τιμώ.

monumentum: αιτιατική ενικού του ουσιαστικού της β΄ κλίσης, ουδετέρου γένους monumentum -i = μνημείο.

eius: γενική ενικού, αρσενικού γένους της δεικτικής- επαναληπτικής αντωνυμίας is, ea, id = αυτός, αυτή, αυτό.

quod: ονομαστική ενικού, ουδετέρου γένους της αναφορικής αντωνυμίας qui, quae, quod = ο οποίος, η οποία, το οποίο.

Neapoli: αφαιρετική ενικού του ισοσύλλαβου ουσιαστικού της γ΄ κλίσης, θηλυκού γένους Neapolis -is = Νεάπολη. Η αιτιατική ενικού, κατ’ εξαίρεση, σχηματίζεται σε -im (Neapolim) και η αφαιρετική σε -i (Neapoli). Ως κύριο όνομα περιοχής δεν σχηματίζει κατά κανόνα πληθυντικό αριθμό.

iacebat: γ΄ ενικό οριστικής ενεργητικού παρατατικού του ρήματος της β΄ συζυγίας iaceo, iacui, iacitum, iacēre = κείμαι, βρίσκομαι.

pro: πρόθεση + αφαιρετική = ως, σαν.

templo: αφαιρετική ενικού του ουσιαστικού της β΄ κλίσης, ουδετέρου γένους templum -i = ναός.

habebat: γ΄ ενικό οριστικής ενεργητικού παρατατικού του ρήματος της β΄ συζυγίας habeo, habui, habitum, habēre= έχω.

ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗ:

Ουσιαστικά

A΄ κλίση

Αρσενικό

poeta –ae

Θηλυκά

Campania –ae (δεν έχει πληθυντικό)

gloria -ae

vita-ae

Β΄ κλίση

Αρσενικά

ager, agri

animus,-i

annus,-i

Italicus,-i

liber, libri,

locus,-i

magister, magistri

puer, pueri

Sillius,-ii,(-i)

Vergillius,-ii,(-i)

vir, viri

Ουδέτερα

bellum,-i

ingenium, -ii, (-i)

monumentum, -i

templum, -i

Γ΄ κλίση

Θηλυκό

Neapolis, Neapolis (δεν έχει πληθυντικό)

Αντωνυμίες

is, ea, id (δεικτική-επαναληπτική)
suus, sua, suum (κτητική, για έναν και για πολλούς κτήτορες, εδώ για έναν κτήτορα) εκφράζει αυτοπάθεια.
se (προσωπική) εκφράζει αυτοπάθεια
ille, illa, illud (δεικτική)
qui, quae, quod (αναφορική)

Αρχικοί Χρόνοι Ρημάτων

ΕΝΕΣΤΩΤΑΣ   ΠΑΡΑΚΕΙΜΕΝΟΣ         ΣΟΥΠΙΝΟ    ΑΠΑΡΕΜΦΑΤΟ      

sum                   fui                       –                             esse                       Βοηθητικό

Α’ ΣΥΖΥΓΙΑ

honoro             honoravi           honoratum          honorare

B’ ΣΥΖΥΓΙΑ

foveo                fovi                     fotum                   fovere

habeo               habui                 habitum               habere

iaceo                 iacui                  iacitum                 iacere

possideo          possedi             possessum           possidere

studeo              studui                      –                      studere

teneo                tenui                 tentum                 tenere

ΠΡΟΘΕΣΕΙΣ

ΣΥΝΔΕΣΜΟΙ