In eā civitāte, quam leges continent, boni viri libenter leges servant. Lex enim est fundamentum libertātis, fons aequitātis. Mens et animus et consilium et sententia civitātis posita est inlegibus. Ut corpora nostra sine mente, sic civitas sine lege non stat. Legum ministri sunt magistrātus, legum interpretes iudices, legum denique omnes servi sumus: sic enim liberi esse possumus.

ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ

Σε αυτήν την πολιτεία, την οποία συγκρατούν οι νόμοι, οι καλοί άνδρες (πολίτες) πρόθυμα τηρούν τους νόμους. Γιατί ο νόμος είναι το θεμέλιο της ελευθερίας, η πηγή της δικαιοσύνης. Ο νους και η ψυχή και η σκέψη και η κρίση της πολιτείας βρίσκονται στους νόμους. Όπως τα σώματά μας χωρίς τον νου/πνεύμα (δεν στέκονται/υπάρχουν), έτσι και η πολιτεία χωρίς τον νόμο δεν στέκεται/υπάρχει. Οι άρχοντες είναι θεράποντες των νόμων, οι δικαστές (είναι) ερμηνευτές των νόμων και τελικά όλοι (εμείς) είμαστε υπηρέτες των νόμων: γιατί έτσι μπορούμε να είμαστε ελεύθεροι.

ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ:

1. civitate, libertatis: τα παραπάνω ουσιαστικά σχηματίζουν τη γενική πληθυντικού και σε -um και σε -ium. (civitatum και civitatium, libertatum και libertatium).
2. aequitatis: το ουσιαστικό, ως αφηρημένη έννοια, δεν σχηματίζει κατά κανόνα πληθυντικό αριθμό.
3. Ut… sic: παραβολικός σύνδεσμος, εισάγει δευτερεύουσα παραβολική πρόταση που ενδέχεται, όπως στα αρχαία ελληνικά, να είναι ελλειπτική ως προς το ρήμα. Παραβάλλεται με τον σύνδεσμο ὡς της αρχαίας ελληνικής.

Γλωσσικά – Γραμματικά σχόλια

civitate, libertatis: τα παραπάνω ουσιαστικά σχηματίζουν τη γενική πληθυντικού και σε -um και σε -ium. (civitatum και civitatium, libertatum και libertatium).

boni: ονομαστική πληθ., αρσ. γένους, του επιθ. της β’  κλ. bonus, –a, –um = καλός. [ΣΥΓΚΡ.: melior, –ior, –ius. ΥΠΕΡΘ.: optimus, –a, –um.]

fons: ονομαστική ενικ. του ουσ. fons, fontis (αρσ. γ’ κλ.) = η πηγή. [Γενική πληθ.: fontium.]

aequitatis: γενική ενικ. του ουσ. aequitas, aequitatis (θηλ. γ’ κλ.) = η ισότητα, η δικαιοσύνη. [Ως αφηρημένη έννοια δεν είναι εύχρηστη στον πληθ. αριθμό.]

mens: ονομαστική ενικ. του ουσ. mens, mentis (θηλ. γ’ κλ.) = ο νους. [Γενική πληθ.: mentium.]

consilium: ονομαστική ενικ. του ουσ. consilium, consilii / consili (ουδ. β’ κλ.) = η σκέψη.

nostra: ονομαστική πληθ., ουδ. γένους, της κτητικής αντων. του α’ προσ. για πολλούς κτήτορες noster, nostra, nostrum = ο δικός μας, η δική μας, το δικό μας.

magistratus: ονομαστική πληθ. του ουσ. magistratus, magistratus (αρσ. δ’ κλ.) = ο άρχοντας, οι αρχές.

liberi: ονομαστική πληθ., αρσ. γένους, του επιθ. της β’ κλ. liber, libera, liberum = ελεύθερος. [ΣΥΓΚΡ.: liberior, –ior, –ius. ΥΠΕΡΘ.: liberrimus, –a, –um.]

Ut… sic: παραβολικός σύνδεσμος, εισάγει δευτερεύουσα παραβολική πρόταση που ενδέχεται, όπως στα αρχαία ελληνικά, να είναι ελλειπτική ως προς το ρήμα. Παραβάλλεται με τον σύνδεσμο ὡς της αρχαίας ελληνικής.

Γραμματική

Ουσιαστικά 

A΄ κλίση

Θηλυκά

sententia, -ae

Β΄ κλίση

Αρσενικά

animus, -i

minister, ministri

servus, -i

vir, viri

Ουδέτερα

consilium, -ii, (-i)

fundamentum, -i

Γ΄κλίση

Αρσενικά

fons, fontis

interpres, interpretis

iudex, iudicis

Θηλυκά

aequitas, aequitatis

civitas, civitatis

lex, legis          

libertas, libertatis

mens, mentis

Δ΄κλίση

Αρσενικό

magistratus, -us

Παραθετικά Επιθέτων 

Β΄Κλίση

Θετικός 

bonus, -a, -um

liber, libera, liberum

Συγκριτικός 

melior, melior, melius

liberior, -ior, -ius

Υπερθετικός

optimus, -a, -um

liberrimus, -a, -um

Γ΄Κλίση

omnis, -is, -e             --                                                         ---

Αντωνυμίες

is, ea, id δεικτική επαναληπτική

qui, quae, quod αναφορική

noster, nostra, nostrum κτητική

Αρχικοί Χρόνοι Ρημάτων

ΕΝΕΣΤΩΤΑΣ  ΠΑΡΑΚΕΙΜΕΝΟΣ   ΣΟΥΠΙΝΟ   ΑΠΑΡΕΜΦΑΤΟ   ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ

Α’ ΣΥΖΥΓΙΑ

servo                 servavi               servatum                 servare

sto                     steti                     statum                     stare

Β’ ΣΥΖΥΓΙΑ 

contineo           continui              contentum               continere

Γ’ ΣΥΖΥΓΙΑ

pono                 posui                  positum                    ponere

possum             potui                                                    posse                    Ανώμαλο

sum                   fui                                                         esse                       Βοηθητικό

Επιρρήματα

libenter,   denique

Σύνδεσμοι

enim (αιτιολογικός-παρατακτικός)

et (συμπλεκτικός)

ut (παραβολικός)

Προθέσεις

in (+ αφαιρ.)  

sine (+ αφαιρ.)