ΕΤΟΙΜΑΣΙΕΣ ΓΙΑ ΞΕΧΕΙΜΩΝΙΑΣΜΑ

Caesar propter frumenti inopiam legiōnes in hibernis multis conlocat. Ex quibus quattuor in Nerviis hiemāre iubet et tribus imperat in Belgis remanēre. Legātos omnes frumentum in castra importāre iubet. Milites his verbis admonet: «Hostes adventure audio; speculatores nostri eos prope esse  nuntiant. Vim hostium cavēre  debetis; hostes enim de coilibus  advolāre  solent et caedem  militum perpetrāre possunt».

ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ

Ο Καίσαρας εξαιτίας της έλλειψης δημητριακών εγκαθιστά τις λεγεώνες (του) σε πολλά χειμερινά στρατόπεδα. Διατάζει τέσσερις από αυτές να ξεχειμωνιάσουν στη χώρα των Νερβίων και διατάζει τρεις να παραμείνουν στη χώρα των Βέλγων. Δίνει εντολή σ’ όλους τους διοικητές των λεγεώνων να μεταφέρουν σιτάρι στο στρατόπεδό (τους). Συμβουλεύει τους στρατιώτες (του) με τα εξής λόγια: «Πληροφορούμαι ότι οι εχθροί πλησιάζουν· οι ανιχνευτές μας αναγγέλλουν ότι αυτοί είναι/βρίσκονται κοντά. Οφείλετε/Πρέπει να φυλάγεστε από τη δύναμη των εχθρών· γιατί οι εχθροί συνηθίζουν να (εξ)ορμούν από τους λόφους και μπορούν να κατασφάξουν τους στρατιώτες (μας).

ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ

1. propter inopiam: εμπρόθετος προσδιορισμός του εξωτερικού αναγκαστικού αιτίου στο ρήμα conlocat.
2. Ex quibus:Η αντωνυμία quibus βρίσκεται μετά από ισχυρό σημείο στίξης και, εφόσον δεν υπάρχει άλλη κύρια πρόταση στην περίοδο, εισάγει κύρια πρόταση και ισοδυναμεί με τη δεικτική αντωνυμία: eis. Είναι εμπρόθετος προσδιορισμός του διηρημένου όλου. Ισοδύναμη έκφρασή του αποτελεί η γενική διαιρετική. Χρησιμοποιείται υποχρεωτικά ο εμπρόθετος τύπος όταν ακολουθεί άκλιτο αριθμητικό.
3. Η διαφορά σύνταξης ανάμεσα στα iubeo-impero:
   iubeo + τελικό απαρέμφατο
   impero + δοτική + τελικό απαρέμφατο.
4. tribus: η κλίση του απόλυτου αριθμητικού επιθέτου tres, tres, tria.
5. castra: ετερόσημο. Στον ενικό castrum -i = φρούριο, οχυρό, στον πληθυντικό castra -orum = στρατόπεδο.
6. Vim: ελλειπτικό ουσιαστικό.
7. solent: ημιαποθετικό ρήμα soleo, solitus sum, solitum, solēre 2.
8. possunt: ανώμαλο ρήμα. Στον ενεστώτα, παρατατικό και μέλλοντα κλίνεται όπως το sum. Όμως, όταν ο τύπος του sum ξεκινά από s, διπλασιάζει το s, ενώ, όταν ο τύπος του sum ξεκινά από e, προηγείται το     Pos +s

pot+e

9. Εξετάζουμε στην ενότητα τα ισοσύλλαβα ουσιαστικά της γ΄ κλίσης: collis: παρουσιάζει2πλη αφαιρετική ενικού σε -e/-i. Αν και ισοσύλλαβο απαντά στο κείμενο ως αρσενικό.

Γραμματικά σχόλια

inopiam: αιτιατική ενικ. του ουσ. inopia, inopiae (θηλ. α’ κλ.) = η έλλειψη. [Δεν έχει πληθ. αριθμό.]

hibernis: αφαιρετική πληθ. του ουσ. hiberna, hibernorum (ουδ. β’ κλ.) = το χειμερινό στρατόπεδο. [Δεν έχει ενικό αριθμό, γιατί προέρχεται από τη συνεκφορά hiberna castra (= χειμερινό στρατόπεδο).

quibus: αφαιρετική πληθ., θηλ. γένους, της αναφορικής αντων. qui, quae, quod = ο οποίος, η οποία, το οποίο.

quattuor: αιτιατική πληθ. του (άκλιτου) απόλυτου αριθμητικού επιθ. quattuor = τέσσερις, τέσσερις, τέσσερα.

Nerviis: αφαιρετική πληθ. του ουσ. Nervii, Nerviorum (αρσ. β’ κλ.) = οι Νέρβιοι. [Δεν έχει ενικό αριθμό.] // in Nerviis = στη χώρα των Νερβίων.

iubet: γ’ ενικ. οριστικής ενεστώτα ενεργ. φων. του ρήμ. iubeo, iussi, iussum, iubere (2) [+ αιτιατική (ως άμεσο αντικ.) και τελικό απαρέμφατο (ως έμμεσο αντικ.)] = διατάζω.

tribus: δοτική πληθ., θηλ. γένους, του απόλυτου αριθμητικού επιθ. της γ’ λ. tres, tres, tria = τρεις, τρεις, τρία.

imperat: γ’ ενικ. οριστικής ενεστώτα ενεργ. φων. Του ρήμ. impero, imperavi, imperatum, imperare (1) [+ δοτική (ως έμμεσο αντικ.) και τελικό απαρέμφατο (ως άμεσο αντικ.)] = διατάζω, δίνω εντολή.

Belgis: αφαιρετική πληθ. του ουσ. Belgae, Belgarum (αρσ. α’ κλ.) = οι Βέλγοι. [Δεν έχει ενικό αριθμό.]  // in Belgis = στη χώρα των Βέλγων.

legatοs: αιτιατική πληθ. του ουσ. legatus, legati (αρσ. β’ κλ.) = ο διοικητής (της λεγεώνας).

castra: αιτιατική πληθ. του ουσ. castra, castrorum (ουδ. β’ κλ.) = το στρατόπεδο. [Στον ενικό αριθμό: castrum, castri = το φρούριο (ετερόσημο).]

his: αφαιρετική πληθ., ουδ. γένους, της δεικτικής αντων. hic, haec, hoc = αυτός, αυτή, αυτό.

verbis: αφαιρετική πληθ. του ουσ. verbum, verbi (ουδ. β’ κλ.) = λόγος.

hostes: αιτιατική πληθ. του ουσ.  hostis, hostis (αρσ. γ’ κλ.) = ο εχθρός. [Γεν. πληθ.: hostium.]

eos: αιτιατική πληθ., αρσ. γένους, της δεικτικής (ως επαναληπτικής) αντων. is, ea, id = αυτός, αυτή, αυτό.

vim: αιτιατική ενικ. του ουσ. vis (θηλ. γ’ κλ.) = η δύναμη, η βία. [Ενικ.: vis, –, –, vim, –, vi. Πληθ.: vires, virium, viribus, vires (& viris), vires, viribus.]

hostium: γενική πληθ. του ουσ.  hostis, hostis (αρσ. γ΄ κλ.) = ο εχθρός. [Γεν. πληθ.: hostium.]

collibus: αφαιρετική πληθ. του ουσ. collis, collis (αρσ. γ’ κλ.) = ο λόφος. [Γεν. πληθ.: collium.]

caedem: αιτιατική ενικ. του ουσ. caedes, caedis (θηλ. γ’ κλ.) = η σφαγή. [Γεν. πληθ.: caedium.]

Γραμματική

Ουσιαστικά 

A΄ κλίση

Αρσενικά

Belgae, –arum (δεν έχει ενικό)

Θηλυκά

inopia, –ae (δεν έχει πληθυντικό)

Β΄ κλίση

Αρσενικά

legatus, -i

Nervii, –orum (δεν έχει ενικό)

Ουδέτερα

castrum, -i (=φρούριο)

castra, -orum (=στρατόπεδο)

frumentum, -i

hiberna, –orum (δεν έχει ενικό)

verbum, -i

Γ΄κλίση

Αρσενικά

Caesar, Caesaris

collis, collis

hostis, hostis

miles, militis

speculator, speculatoris

Θηλυκά

legio, legionis

vis,-,-, vim

caedes, caedis

Παραθετικά Επιθέτων 

Β΄Κλίση

Θετικός 

multus, -a, -um

Συγκριτικός 

plus

Υπερθετικός

plurimus, -a, -um

Γ΄Κλίση

omnis, -is, -e             --                                                                     --

quattuor                               --                                                         --

tres, tres, tria                       --                                                         --

Αντωνυμίες

is, ea, id δεικτική επαναληπτική

hic, haec, hoc δεικτική

qui, quae, quod αναφορική

noster, nostra, nostrum κτητική

Αρχικοί Χρόνοι Ρημάτων

ΕΝΕΣΤΩΤΑΣ   ΠΑΡΑΚΕΙΜΕΝΟΣ  ΣΟΥΠΙΝΟ  ΑΠΑΡΕΜΦΑΤΟ      

Α’ ΣΥΖΥΓΙΑ

advento           adventavi          adventatum          adventare

advolo             advolavi             advolatum            advolare

colloco             collocavi            collocatum           collocare

conloco            conlocavi          conlocatum         conlocare

hiemo              hiemavi               hiematum            hiemare

impero            imperavi             imperatum           imperare

importo          importavi            importatum         importare

nuntio             nuntiavi              nuntiatum            nuntiare

perpetro         perpetravi           perpetratum        perpetrare

 B’ ΣΥΖΥΓΙΑ

admoneo         admonui            admonitum        admonere

caveo                cavi                    cautum               cavere

debeo               debui                 debitum              debere

iubeo                iussi                    iussum                iubere

remaneo          remansi               –                          remanere

soleo                 solitus sum         solitum                solere         

Δ’ ΣΥΖΥΓΙΑ

audio               audi(v)i               auditum              audire

sum                  fui                                                      esse                

possum            potui                                                 posse