Μάθημα : ΛΑΤΙΝΙΚΑ Β ΑΝΘΡ 2

Κωδικός : 1051020331

1051020331 - ΒΑΡΒΑΡΑ-ΙΩΑΝΝΑ ΚΥΠΡΙΩΤΗ

Ενότητες μαθήματος

ΕΝΟΤΗΤΑ 9

Ο Ταρκύνιος ο Υπερήφανος, έβδομος και τελευταίος από τους βασιλιάδες (ή βασιλείς), με αυτόν τον τρόπο χάνει την εξουσία. Ο γιος του Σέξτος Ταρκύνιος την τιμή της Λουκρητίας, συζύγου του Κολλατίνου, προσβάλλει. Ο σύζυγος και ο πατέρας και ο Ιούνιος Βρούτος βρίσκουν αυτήν περίλυπη. Σε εκείνους η γυναίκα με δάκρυα αποκαλύπτει την αδικία και σκοτώνει με μαχαίρι τον ίδιο της τον εαυτό (ή αυτοκτονεί). Ο Βρούτος αφαιρεί (ή βγάζει) από την πληγή με μεγάλο πόνο το μαχαίρι και ετοιμάζεται να τιμωρήσει το έγκλημα. Ξεσηκώνει τον λαό και αφαιρεί από τον Ταρκύνιο την εξουσία. Ελεύθερος πια ο ρωμαϊκός λαός αποφασίζει να εκλέξει δύο υπάτους, τον Ιούνιο Βρούτο και τον Ταρκύνιο Κολλατίνο.

ΕΠΙΣΗΜΑΝΣΕΙΣ ΕΠΙ ΤΟΥ ΚΕΙΜΕΝΟΥ IX

 

    1. Τα κύρια ονόματα δεν διαθέτουν κατά κανόνα πληθυντικό αριθμό (Tarquinius, Superbus, Sextus, Lucretia, Collatinus, Brutus, Iunius).

    2. Romanus: Το συγκεκριμένο επίθετο Romanus, -a, -um δεν σχηματίζει παραθετικά γιατί δηλώνει προέλευση ή καταγωγή1.

    3. pudicitia: Το συγκεκριμένο ουσιαστικό, επειδή είναι αφηρημένη έννοια, δεν σχηματίζει πληθυντικό αριθμό.

    4. aperit, adimit: Τα συγκεκριμένα ρήματα aperio (4) και adimo (3) συντάσσονται με δοτική που λειτουργεί ως έμμεσο αντικείμενο και με αιτιατική που λειτουργεί ως άμεσο αντικείμενο.

    5. pater: Το συγκεκριμένο ουσιαστικό υπάγεται στη γ΄ κλίση και ως προς το γένος του είναι αρσενικό. Εμφανίζει δύο κύριες ιδιαιτερότητες:

      1. Υπάγεται στα ετερόσημα, δηλαδή σε εκείνα τα ουσιαστικά που διαθέτουν διαφορετική σημασία στον ενικό και διαφορετική σημασία στον πληθυντικό. Δηλαδή στον ενικό αριθμό pater, patris = ο πατέρας, ενώ στον πληθυντικό αριθμό patres, patrum = οι συγκλητικοί, οι εκλεγμένοι άνδρες, οι πατρίκιοι.
      2. Σχηματίζει τη γενική του πληθυντικού αριθμού σε -um και όχι σε -ium, αν και στο τέλος του θέματος της γενικής του ενικού αριθμού εμφανίζει δύο σύμφωνα2.

      pater, patris → patrum

      Κατά τον ίδιο τρόπο σχηματίζονται και τα ουσιαστικά mater (= η μητέρα) και frater (= ο αδερφός).

    6. septimus, duo: Υπάγονται στην κατηγορία των αριθμητικών επιθέτων, το septimus, -a, -um είναι τακτικό, φανερώνει τη θέση ενός προσώπου ή πράγματος σε μια σειρά και κλίνεται όπως τα τριγενή και τρικατάληκτα επίθετα της β΄ κλίσης3 χωρίς όμως κλητική. Το duo είναι απόλυτο και κατά κανόνα τα απόλυτα αριθμητικά από το 4 (quattuor) μέχρι το 100 (centum) καθώς και το 1000 (mille) δεν κλίνονται4. Κλιτά είναι τα τρία πρώτα, δηλαδή το unus, una, unum = 1, το duo, duae, duo = 2 και το tres, tres, tria = 3. Παρατίθεται η αναλυτική κλίση του:

 

Πληθυντικός Αρσενικό Θηλυκό Ουδέτερο
Ονομαστική duo duae duo
Γενική duorum duarum duorum
Δοτική duobus duabus duobus
Αιτιατική duos (duo) duas duo
Κλητική - - -
Αφαιρετική duobus duabus duobus



  1. filius:

    γενική ενικού: filii και fili

    κλητική ενικού: fili

  2. liber, libera, liberum: Το συγκεκριμένο επίθετο υπάγεται στη β΄ κλίση και σχηματίζει τον υπερθετικό βαθμό με την προσθήκη της κατάληξης -rimus, -rima, -rimum στην ονομαστική του ενικού αριθμού, του αρσενικού γένους. Την ίδια κατάληξη στον υπερθετικό βαθμό δέχονται όσα επίθετα β΄ και γ΄ κλίσης λήγουν σε –er.5

  3. se interficit: Παρατηρείται το φαινόμενο της αυτοπάθειας κατά το οποίο η ενέργεια του ρήματος επιστρέφει στο ίδιο το υποκείμενο. Η αυτοπάθεια δηλώνεται με την κτητική αντωνυμία suus, sua, suum (για το γ΄ πρόσωπο σε όλα τα γένη και σε όλες τις πτώσεις ενικού και πληθυντικού αριθμού) και με τη χρήση της προσωπικής αντωνυμίας se (για το γ΄ πρόσωπο), επειδή δεν υπάρχουν οι αντίστοιχες αυτοπαθητικές αντωνυμίες, όπως στα αρχαία ελληνικά (ἐμαυτοῦ, σεαυτοῦ, ἑαυτοῦ). Η αυτοπάθεια διακρίνεται σε δύο κατηγορίες: α) την άμεση, όταν οι αντωνυμίες suus και se αναφέρονται στο υποκείμενο του ρηματικού τύπου εξάρτησής τους και β) την έμμεση, όταν αυτές οι αντωνυμίες δεν αναφέρονται στο υποκείμενο του ρηματικού τύπου εξάρτησής τους.

    π.χ. femina se interficit
          ⤾

    Η αυτοπάθεια στο α΄ και β΄ ενικό και πληθυντικό πρόσωπο δηλώνεται με ρήμα ενεργητικής φωνής και την προσωπική αντωνυμία του αντίστοιχου προσώπου σε αιτιατική πτώση6.

  4. uxor, uxoris: Αν και λήγει σε -or, ως προς το γένος του είναι θηλυκό και υπάγεται στη γ΄ κλίση των ουσιαστικών.

  5. Το ρήμα invenio συντάσσεται με δύο αιτιατικές εκ των οποίων η μία (maestam) είναι κατηγορούμενο της άλλης (eam). Ίδια σύνταξη παρουσιάζουν και τα iudico (40, 50), saluto (20), deligo (9), ago (39), mitto (13)7.

  6. perdo: Τα σύνθετα ρήματα του do με μονοσύλλαβη πρόθεση, όπως εδώ, κλίνονται σύμφωνα με τη γ΄ συζυγία (πρβλ. condo), ενώ τόσο το απλό do όσο και τα σύνθετά του με δισύλλαβη πρόθεση (circumdo) σύμφωνα με την α΄ συζυγία.

    do - dedi - datum - dāre, 1

    perdo - perdidi - perditum - perdĕre, 3

    Ουσιαστικά

    A΄ κλίση

    Θηλυκά

    femina, -ae

    lacrima, -ae

    lucretia, -ae (δεν έχει πληθυντικό)

    iniuria,-ae

    pudicitia, -ae (δεν έχει πληθυντικό)

    Β΄ κλίση


    Αρσενικά

    Brutus, -i (δεν έχει πληθυντικό)

    Collatinus, -i (δεν έχει πληθυντικό)

    culter, cultri

    filius, -ii, -i

    Iunius, -ii, -i (δεν έχει πληθυντικό)

    maritus, -i

    modus, -i

    populus, -i

    Sextus, -i (δεν έχει πληθυντικό)

    Superbus, -i

    Tarquinius, -ii, -i (δεν έχει πληθυντικό)

     

    Ουδέτερα

    delictum, -i

    imperium,-ii, -i


    Γ΄ κλίση


    Αρσενικά

    consul, consulis

    dolor, doloris

    pater, patris (γεν. πληθ. patrum)

    rex, regis


    Θηλυκά

    uxor,uxoris (δεν έχει πληθυντικό)


    Ουδέτερα

    vulner, vulneris

 

Αντωνυμίες

 

hic, haec, hoc

ille, illa, illud

ipse, ipsa, ipsum

is, ea, id

se

δεικτική

δεικτική

δεικτική (ως οριστική)

δεικτική

προσωπική γ’ προσώπου

 

Αρχικοί Χρόνοι Ρημάτων

1η Συζυγία

paro, paravi, paratum, parāre

concito, concitavi, concitatum, concitāre

 

 

3η Συζυγία

perdo, perdidi, perditum, perdĕre

laedi, laesi, laesum, laedĕre

interficio, interfeci, interfectum, interficĕre (ανήκει στα 15 ρήματα σε -io)

extraho, extraxi, extractum, extrahĕre

adimo, ademi, ademptum, adimĕre

deligo, delegi, delectum, deligĕre

constituo, constitui, constitutum, constituĕre

 

4η Συζυγία

invenio, inveni, inventum, invenire

aperio, aperui, apertum, aperire

punio, punivi(-ii), punitum, punire