Μάθημα : ΛΑΤΙΝΙΚΑ Β ΑΝΘΡ 2

Κωδικός : 1051020331

1051020331 - ΒΑΡΒΑΡΑ-ΙΩΑΝΝΑ ΚΥΠΡΙΩΤΗ

Ενότητες μαθήματος

ΕΝΟΤΗΤΑ 10

Ο Αινείας θα διεξαγάγει φοβερό πόλεμο στην Ιταλία. Θα συντρίψει άγριους λαούς, σε αυτούς θα επιβάλει ήθη και θα χτίσει τείχη. Εσύ θα αποθεώσεις τον Αινεία. Αργότερα, ο Ίουλος, ο γιος του Αινεία, θα μεταφέρει το βασίλειο από το Λαβίνιο και την Άλμπα Λόγγα θα οχυρώσει. Μετά από τριακόσια (300) χρόνια, η Ιλία θα γεννήσει δύο γιους, τον Ρωμύλο και τον Ρώμο, τους οποίους θα (ανα)θρέψει μια λύκαινα. Ο Ρωμύλος θα χτίσει τα τείχη του Άρη και θα ονομάσει τους Ρωμαίους από το όνομά του. Στους Ρωμαίους η εξουσία θα είναι χωρίς τέλος. Ο Καίσαρας Αύγουστος, καταγόμενος από τον Ίουλο, θα κλείσει τις πύλες του Πολέμου και θα αποκαταστήσει τη βασιλεία του Κρόνου. Αυτόν εσύ, όπως τον Αινεία, θα (υπο)δεχτείς στον ουρανό.

ΕΠΙΣΗΜΑΝΣΕΙΣ ΕΠΙ ΤΟΥ ΚΕΙΜΕΝΟΥ X

 

  1. ingens, ferox: Τα τριγενή και μονοκατάληκτα επίθετα της γ΄ κλίσης σχηματίζουν τα παραθετικά με την προσθήκη των καταλήξεων -ior, -ior, -ius (για τον συγκριτικό βαθμό) και -issimus, -issima, -issimum (για τον υπερθετικό βαθμό) στο θέμα της γενικής του ενικού αριθμού.

  2. mores: Το συγκεκριμένο ουσιαστικό υπάγεται στα ετερόσημα, δηλαδή σε εκείνα τα ουσιαστικά που διαθέτουν διαφορετική σημασία στον ενικό και διαφορετική σημασία στον πληθυντικό αριθμό. Στον ενικό αριθμό mos, moris = συνήθεια, έθιμο, ενώ στον πληθυντικό αριθμό mores, morum = ήθη, θεσμοί.

  3. moenia: Το συγκεκριμένο ουσιαστικό υπάγεται στα pluralia tantum, σε εκείνα, δηλαδή, τα ουσιαστικά που δεν διαθέτουν ενικό αριθμό. Ανήκει στη γ΄ κλίση ουσιαστικών και ως προς το γένος του είναι ουδέτερο.

  4. caelum: Το συγκεκριμένο ουσιαστικό υπάγεται στη β΄ κλίση και είναι ετερογενές, δηλαδή εμφανίζεται με διαφορετικό γένος στον ενικό αριθμό και διαφορετικό γένος στον πληθυντικό αριθμό. Έτσι το ουσιαστικό caelum, -i στον ενικό αριθμό απαντά ως ουδέτερο, ενώ στον πληθυντικό αριθμό caeli, -orum απαντά ως αρσενικό.

  5. Martia, Saturnia: Όσα επίθετα δηλώνουν καταγωγή ή προέλευση δεν σχηματίζουν παραθετικά1.

  6. post annos: Στη συγκεκριμένη περίπτωση το post (όπως και το ante) λειτουργούν ως προθέσεις, γιατί συντάσσονται με αιτιατική και δημιουργούν εμπρόθετο προσδιορισμό του χρόνου. Τόσο το post (= μετά) όσο και το ante (= πριν) είναι δυνατόν να συντάσσονται και με αφαιρετική, οπότε σε αυτή την περίπτωση λειτουργούν ως επιρρηματικοί προσδιορισμοί του χρόνου και η αφαιρετική χαρακτηρίζεται ως αφαιρετική του μέτρου ή της διαφοράς. Το post και το ante δηλώνουν το πόσο μετά ή το πόσο πριν έγινε κάτι.2

    Sxima

  7. trecentos: Υπάγεται στα απόλυτα αριθμητικά επίθετα και κλίνεται όπως τα τριγενή και τρικατάληκτα επίθετα της β΄ κλίσης. Τα απόλυτα αριθμητικά δεν κλίνονται:

    1. από το 4 (quattuor) μέχρι το 100 (centum) είναι άκλιτα.
    2. κλίνονται μόνο τα τρία πρώτα, δηλ. το unus, una, unum = 1, το duo, duae, duo = 2 και το tres, tres, tria = 3.
    3. το 1000 (mille) είναι άκλιτο.
    4. κλιτά είναι όσα φανερώνουν εκατοντάδες (π.χ. trecenti, -orum//trecentae, -arum//trecenta, -orum).
    5. Επίσης, το milia (ή millia) που είναι επίσης απόλυτο αριθμητικό, όταν αφορά μια χιλιάδα παραμένει άκλιτο, ενώ, όταν φανερώνει χιλιάδες (milia) κλίνεται και ακολουθεί την κλίση του tria (millia, millium, millibus, millia, - , millibus).3 (πρβλ. centum – trecenti / mille – tria millia)


  8. Aeneas: Το κύριο όνομα Aeneas υπάγεται στην α΄ κλίση των ουσιαστικών και κατά κανόνα δεν σχηματίζει πληθυντικό αριθμό. Στην αιτιατική του ενικού αριθμού, εκτός από τη βασική κατάληξη -am, μπορεί να εμφανίσει και την κατάληξη -an/-en. Αυτό συμβαίνει, γιατί τα ελληνικά πρωτόκλιτα ονόματα, κυρίως τα κύρια ονόματα, τα οποία δανείστηκε και η λατινική γλώσσα, σχηματίζουν κατά την κλίση τους μερικές πτώσεις του ενικού αριθμού όπως και στην αρχαία ελληνική.4

    Αἰνείας (αρχαία ελληνική) → Aeneas (λατινική)
    Αἰνείαν (αρχαία ελληνική) → Aenean (λατινική)

  9. Romanosque: Τα εθνικά ονόματα ή τα ονόματα λαών δεν σχηματίζουν ενικό αριθμό (pluralia tantum),5 με εξαίρεση τα Graecus, -i = ο Έλληνας, Romanus, -i = ο Ρωμαίος, Latinus, -i = ο Λατίνος, τα οποία σχηματίζουν και ενικό αριθμό.

  10. filius:

    γενική ενικού: filii και fili

    κλητική ενικού: fili

  11. fero, transfero: Οι τύποι του ρήματος που σχηματίζονται από το θέμα του ενεστώτα (fer-) συγκόπτουν α) το συνδετικό φωνήεν i μπροστά από το s και t των καταλήξεων και β) το συνδετικό φωνήεν ĕ, όταν το ακολουθεί r.6 Το συγκεκριμένο ρήμα (το ρήμα transfero είναι σύνθετο από την πρόθεση trans και το ρήμα fero) σχηματίζει το β΄ ενικό πρόσωπο της προστακτικής του ενεστώτα στην ενεργητική φωνή ως fer και transfer.

  12. pario: Το ρήμα pario (ανήκει στα 15 ρήματα της γ΄ συζυγίας σε -io) εμφανίζει ιδιαιτερότητα στη μετοχή του μέλλοντα η οποία σχηματίζεται ως pariturus, -a, -um. Επομένως, όσοι τύποι παράγονται από τη μετοχή του μέλλοντα θα σχηματιστούν με βάση αυτό τον τύπο.

    π.χ. απαρέμφατο μέλλοντα Ε.Φ.: pariturum, -am, -um esse / parituros, -as, -a esse

  13. ortus: Η συγκεκριμένη μετοχή προέρχεται από το ρήμα orior, ortus sum, oriri, το οποίο εντάσσεται στη δ΄ συζυγία και είναι αποθετικό, δηλαδή είναι ένα ρήμα που διαθέτει μόνο μέση/παθητική φωνή, αλλά ενεργητική (ή ουδέτερη) σημασία [πρβλ. π.χ. έρχομαι της Αρχαίας και Νέας Ελληνικής] (μόνο το γερουνδιακό διατηρεί την παθητική σημασία του). Κλίνονται όπως τα ρήματα της παθητικής φωνής αλλά:
    1. δεν διαθέτουν απαρέμφατο μέλλοντα από τη μέση φωνή
    2. διαθέτουν από την ενεργητική φωνή:
      1. μετοχή ενεστώτα
      2. μετοχή μέλλοντα
      3. απαρέμφατο μέλλοντα
      4. υποτακτική μέλλοντα
      5. σουπίνο
      6. γερούνδιο

    Το συγκεκριμένο ρήμα εμφανίζει και την εξής ιδιαιτερότητα:

    Σχηματίζει τη μετοχή του μέλλοντα ως oriturus, -a, -um, επομένως, όσοι τύποι παράγονται από τη μετοχή του μέλλοντα θα σχηματιστούν με βάση αυτό τον τύπο, δηλ. απαρέμφατο Ε.Φ.

    π.χ. απαρέμφατο μέλλοντα Ε.Φ.: oriturum, -am, -um esse και orituros, -as, -a esse

  14. condo: Τα σύνθετα ρήματα του do με μονοσύλλαβη πρόθεση, όπως εδώ, κλίνονται σύμφωνα με τη γ΄ συζυγία (πρβλ. perdo), ενώ τόσο το απλό do όσο και τα σύνθετά του με δισύλλαβη πρόθεση (circumdo) σύμφωνα με την α΄ συζυγία.

    do - dedi - datum - dāre, 1

    condo - condidi - conditum - condĕre, 3

ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗ

Ουσιαστικά 

A΄ κλίση

 

Αρσενικά

Aeneas, –ae (δεν έχει πληθυντικό)

 

Θηλυκά

Alba Longa, Albae Longae (δεν έχει πληθυντικό)

Ilia, -ae (δεν έχει πληθυντικό)

Italia, -ae (δεν έχει πληθυντικό)

lupa, -ae

 

Β΄ κλίση

 

Αρσενικά

annus, -i

Augustus, -i (δεν έχει πληθυντικό)

filius, -ii, -i

Iulus, -i (δεν έχει πληθυντικό)

populus, -i

Remus, -i (δεν έχει πληθυντικό)

Romanus, -i

Romulus, -i (δεν έχει πληθυντικό)

 

Ουδέτερα

bellum, -i

caelum, -i (ετερόκλιτο)

imperium, -ii, -i Lavinium, -ii, -i

regnum, -i

 

Γ΄ κλίση

 

Αρσενικά

Caesar, caesaris

finis, finis

Mars, martis

mos, moris

 

Ουδέτερα

moenia, moenium (δεν έχει ενικό)

nomen, nominis

 

Αρχικοί Χρόνοι Ρημάτων

ΕΝΕΣΤΩΤΑΣ

ΠΑΡΑΚΕΙΜΕΝΟΣ

ΣΟΥΠΙΝΟ

ΑΠΑΡΕΜΦΑΤΟ

ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ

sum

fui

 

esse

 

Α’ ΣΥΖΥΓΙΑ

 

appelo

appelavi

appelatum

appelare

 

Γ’ ΣΥΖΥΓΙΑ

 

accipio

accepi

acceptum

accipere

15 σε – io

claudo

clausi

clausum

claudere

 

condo

condidi

conditum

condere

 

contundo

contudi

contusum

contundere

 

fero

tuli

latum

ferre

 

gero

gessi

gestum

gerere

 

pario

peperi

partum

parere

15 σε – io

restituo

restitui

restitutum

restituere

 

transfero

transtuli

translatum

transferre

 

Δ’ ΣΥΖΥΓΙΑ

 

munio

munivi

munitum

munire

 

nutrio

nutrivi

nutritum

nutrire

 

orior

ortuus sum

 

oriri

oriturus (μτχ. μέλλ.)