Μάθημα : Α ΛΥΚΕΙΟΥ - ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΟΥ ΑΡΧΑΙΟΥ ΚΟΣΜΟΥ

I I . Ο Ι Α Ρ Χ Α Ι Ο Ι  Ε Λ Λ Η Ν Ε Σ

Α π ό  τ ο υ ς  π ρ ο ϊ σ τ ο ρ ι κ ο ύ ς  χ ρ ό ν ο υ ς  έ ω ς  κ α ι

τ ο  Μ . Α λ έ ξ α ν δ ρ ο

2. Η αρχαία Ελλάδα (από το 1100 ως το 323 π.Χ.)

2.1. Ομηρική εποχή (1100-750 π.Χ.):

 Παρακμή των μυκηναϊκών κέντρων (1100 π.Χ.)  περίοδος αναστατώσεων για περίπου τρεις αιώνες.

 Συνεχείς μετακινήσεις ελληνικών φύλων - απόκτηση μόνιμων εγκαταστάσεων.

 Κύριες πηγές πληροφοριών:

1. Η αρχαιολογική έρευνα.
2. Τα ομηρικά έπη (ομηρική εποχή / ελληνικός μεσαίωνας / σκοτεινοί χρόνοι).

 Περίοδος ανασυγκρότησης και δημιουργίας ελληνικού πολιτισμού.

 Οι μετακινήσεις (11ος-9ος αι. π.Χ.):

 Η Κάθοδος των Δωριέων: η απουσία αντίστασης διευκολύνει την επικράτησή τους και οδηγεί σε ανακατατάξεις των ελληνικών πληθυσμών και στη δημιουργία μεταναστευτικού ρεύματος στις ακτές της Μ. Ασίας.

 [1η θεωρία διείσδυσης Δωριέων]:

 11ος αιώνας π.Χ.: Διείσδυση των Δωριέων στη βορειοδυτική Ελλάδα.

 Μετακίνηση στην Πελοπόννησο: στρατιωτική επιχείρηση και υποταγή μυκηναϊκών πληθυσμών - εγκατάσταση στη Λακωνία.

 [2η θεωρία διείσδυσης Δωριέων]:

 Οι Δωριείς ήταν ελληνικό φύλο που ζούσε σε ορεινές περιοχές της Ελλάδας και μετακινήθηκε στα πεδινά.

 (Δωριείς: δωρίμαχος / δορύμαχος: δεινός χειριστής του δόρατος).

 Ο πρώτος ελληνικός αποικισμός :

 11ος-9ος αι. π.Χ.: Κάθοδος Δωριέων  εξάπλωση των Ελληνικών Φύλων στο Αιγαίο και στις δυτικές ακτές της Μικράς Ασίας.

 Οι Αιολείς: μετακίνηση από Θεσσαλία στη Λέσβο, Τένεδο και στα παράλια

Μ. Ασίας (Αιολίς).

 Οι Ίωνες: από την ΒΑ Πελοπόννησο, Αττική και Εύβοια στη Σάμο, Χίο και

στις ακτές Μ. Ασίας - Πανιώνιο (Ιωνία).

 Οι Δωριείς: από Λακωνία, Επίδαυρο, Τροιζήνα στη Ρόδο, Κω και ΝΔ Μ. Ασίας (δωρική εξάπολη).

 Οικονομική, κοινωνική και πολιτική οργάνωση:

α) Η οικονομία:

 Κύρια πηγή οικονομικής ανάπτυξης: η γη.

 Κλειστή αγροτική οικονομία.

 Ο ομηρικός οίκος: τα μέλη μιας οικογένειας μαζί με άλλα άτομα με οικονομική εξάρτηση από την οικογένεια επιτελούσαν όλες τις παραγωγικές εργασίες.

 Απουσία εργασιακής ειδίκευσης  απουσία βιοτεχνικής ανάπτυξης.

 Τα γεωργικά και κτηνοτροφικά παραγόμενα προϊόντα καταναλώνονται μέσα

στον οίκο.

 Έλλειψη αγαθών  Τρόποι αναπλήρωσής τους με:

1. Περιορισμένο ανταλλακτικό εμπόριο.
2. Ανταλλαγή δώρων.
3. Πόλεμος.
4. Πειρατεία.

 Μέτρα αξιολόγησης ανταλλασσόμενων αγαθών: βόδι, δέρματα ζώων, μέταλλα, δούλοι.

β) Η κοινωνία:

 Ο οίκος = μονάδα κοινωνικής συγκρότησης.

1. Άριστοι (ευγενείς):

 Μέλη του οίκου που συνδέονταν με συγγενικούς δεσμούς.

 Κάτοχοι της γης.

 Με οικονομική ισχύ.

2. Πλήθος:

 Πολυάριθμη κοινωνική ομάδα.

 Χωρίς άμεσους συγγενικούς δεσμούς με τους ευγενείς.

3. Δημιουργοί:

 Οικονομικά εξαρτώμενοι από τους οίκους μιας ευρύτερης περιοχής.

 Ειδικευμένοι εργάτες (π.χ. ξυλουργοί, αγγειοπλάστες κ.ά.).

4. Δούλοι:

 Περιουσιακό στοιχείο του οίκου.

 Από πολέμους ή πειρατεία.

γ) Η πολιτική οργάνωση:

 Οι πρώτες ελληνικές κοινωνίες: κράτη φυλετικά.

 Οι φυλετικοί αρχηγοί  κληρονομικοί βασιλείς.

1. Ο βασιλιάς:

 Αρχηγός του στρατού.

 Κυβερνήτης με θρησκευτική και δικαστική εξουσία.

2. Η βουλή των γερόντων:

 Αρχηγοί των ισχυρών γενών, συμβούλιο του βασιλιά.

3. Η εκκλησία του δήμου:

 Κυρίως πολεμιστές, γνωμοδοτούν για σημαντικά θέματα.

 Ο πολιτισμός:

 Η γραφή:

 Τέλη 9ου - αρχές 8ου αιώνα π.Χ.: Επανεμφάνιση γραφής στον ελλαδικό χώρο.

 Ελληνική αλφαβητική γραφή.

 Η θρησκεία:

 Δημιουργία των πρώτων ιερών.

 Τοπικές λατρείες και ολυμπιακό δωδεκάθεο.

 Πολιτιστικά επιτεύγματα:

 Επική ποίηση (ηρωικά τραγούδια - ραψωδοί - ομηρικά έπη).

 Έργα γεωμετρικής τέχνης (κεραμικής και μικροτεχνίας).