Μάθημα : Α ΛΥΚΕΙΟΥ - ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΟΥ ΑΡΧΑΙΟΥ ΚΟΣΜΟΥ

1. Ο ελληνιστικός κόσμος

1.1. Η διάσπαση του κράτους του Μ. Αλεξάνδρου:

 Μετά το θάνατο του Μ. Αλεξάνδρου δεν υπήρχε νόμιμος και ικανός διάδοχος για να κυβερνήσει την απέραντη αυτοκρατορία. Διάδοχοι του Μ. Αλεξάνδρου ήταν ο Φίλιππος Αρριδαίος (Φίλιππος Γ ́) και ο αναμενόμενος γιος της Ρωξάνης (Αλέξανδρος Δ ́)  αδύναμοι να εξουσιάσουν αμέσως εκδηλώθηκαν στην αυτοκρατορία διασπαστικές τάσεις, εξεγέρσεις και συγκρούσεις για τη διαδοχή.

 Εξεγέρσεις και απελευθερωτικοί αγώνες :

1. Οι Αθηναίοι (εξωθούμενοι από τον Υπερείδη και τον Δημοσθένη) και οι Αιτωλοί ήταν οι πρώτοι που ξεσηκώθηκαν εναντίον των Μακεδόνων. Έπειτα από συγκρούσεις που έγιναν στη Λαμία (Λαμιακός πόλεμος, 322 π.Χ.) και στη Θεσσαλία οι Μακεδόνες επικράτησαν:

α. Οι Αθηναίοι υποχρεώθηκαν να αντικαταστήσουν το δημοκρατικό πολίτευμα με ολιγαρχικό.

β. Να πληρώσουν χρηματική αποζημίωση.

γ. Η μακεδονική φρουρά εγκαταστάθηκε σε ένα από τα λιμάνια του Πειραιά (Μουνιχία).

δ. Ο Υπερείδης δολοφονήθηκε και ο Δημοσθένης αυτοκτόνησε.

ε. Στην Πελοπόννησο εγκαταστάθηκαν μακεδονικές φρουρές.

2. Στις ανατολικές επαρχίες της αυτοκρατορίας εκδηλώθηκαν εξεγέρσεις γηγενών πληθυσμών αλλά και Ελλήνων που είχαν εγκατασταθεί στη Βακτριανή. Ο διοικητής της Μηδίας Πείθων κατέστειλε την εξέγερση και αυτονομήθηκε.

 Οι συγκρούσεις των διαδόχων:

 Ανάμεσα στους στρατηγούς του Μ. Αλεξάνδρου ξέσπασαν πολεμικές συγκρούσεις οι οποίες κράτησαν είκοσι χρόνια μέχρι τη σταθεροποίηση της εξουσίας.

 Η πρώτη περίοδος συγκρούσεων τελείωσε με την κατανομή της εξουσίας στο Τριπαράδεισο της Συρίας το 321 π.Χ. Επιμελητής αυτοκράτορας ορίστηκε Αντίπατρος.

 Στις επόμενες συγκρούσεις πρωταγωνίστησε ο Αντίγονος και ο γιος του Δημήτριος ο Πολιορκητής. Οι υπόλοιποι συνασπίστηκαν και τους νίκησαν στην Ιψό της Φρυγίας (301 π.Χ). Αργότερα ο Δημήτριος ο Πολιορκητής έγινε βασιλιάς της Μακεδονίας (294 π.Χ.).

 Οι νικητές μοίρασαν την αυτοκρατορία, δημιουργώντας τέσσερα βασίλεια:

1. Το βασίλειο της Αιγύπτου με τον Πτολεμαίο.
2. Το βασίλειο της Συρίας με το Σέλευκο.
3. Το βασίλειο της Μακεδονίας με τον Κάσσανδρο.
4. Το βασίλειο της Θράκης με το Λυσίμαχο.

 Οι συγκρούσεις συνεχίστηκαν ανάμεσα στον Σέλευκο και τον Λυσίμαχο. Μετά τη μάχη στο Κουροπέδιο της Λυδίας (281 π.Χ.), τα εδάφη της Θράκης μοιράστηκαν μεταξύ της Μακεδονίας και της Συρίας.

 Αργότερα ιδρύθηκε στη Μ. Ασία το βασίλειο της Περγάμου και άλλα μικρότερα, όπως της Βιθυνίας, της Αρμενίας, του Πόντου και της Καππαδοκίας, με γηγενείς πληθυσμούς.

I I I . Ε Λ Λ Η Ν Ι Σ Τ Ι Κ Ο Ι    Χ Ρ Ο Ν Ο Ι

1. Ο ελληνιστικός κόσμος

1.2. Τα χαρακτηριστικά του ελληνιστικού κόσμου

α) Οικονομικά:

 Ενιαίο οικονομικό σύστημα.

 Κοινό νομισματικό σύστημα, κοινή δημοσιονομική πολιτική, κοινός τρόπος συναλλαγών μεταξύ ελληνικών πόλεων-κρατών και περσικής αυτοκρατορίας.

 Οι βασιλείς: κάτοχοι όλης της γης και της παραγωγής.

 Ακμή του εμπορίου.

 Χρήση ελληνικών νομισμάτων, απόσυρση περσικών.

 Δημιουργία τραπεζών, χρησιμοποίηση επιταγών.

β) Κοινωνικά:

 Η προνομιούχος τάξη: Έλληνες και λίγοι ελληνίζοντες γηγενείς.

 Ενασχολήσεις: εμπόριο, τραπεζικές επιχειρήσεις, βασιλικοί υπάλληλοι.

 Γηγενείς: εργάτες και μικροκαλλιεργητές.

 Αίτια ανάπτυξης της δουλείας: η ανεπάρκεια της εργασίας των ελεύθερων πολιτών και της εξαρτημένης εργασίας δουλοπαροικιακού χαρακτήρα.

γ) Πολιτικά:

 Απόλυτη μοναρχία (ηγεμόνας και ολιγομελές επιτελείο). Οι πολίτες δεν είχαν κανέναν πολιτικό ρόλο.

 Αλεξάνδρεια, Αντιόχεια, Πέργαμος κ.ά.: διοικητικά, οικονομικά και πολιτιστικά κέντρα του ελληνιστικού κόσμου.

 Στον ελλαδικό χώρο πολλές πόλεις-κράτη διατήρησαν την αυτονομία τους (Αθήνα, Σπάρτη, Ρόδος κ.ά.), ενώ ευρύτερες περιοχές οργανώθηκαν σε ομοσπονδίες (Αιτωλία, Αχαΐα).