Μάθημα : Προγραμματισμός στην Python
Ενότητα 3 - Εντολή Επιλογής (if - elif - else)
Σε την ενότητα θα δούμε πώς να κάνουμε τα προγράμματά μας πραγματικά «έξυπνα», δίνοντάς τους τη δυνατότητα να λαμβάνουν αποφάσεις μόνα τους!
Συγκεκριμένα, η ενότητα περιλαμβάνει:
- Την κατανόηση των συνθηκών: Πώς λειτουργούν οι κανόνες στον προγραμματισμό και πώς ο υπολογιστής ξεχωρίζει αν μια κατάσταση είναι Αληθής (
True) ή Ψευδής (False). - Πώς λειτουργεί η εντολή
if: Συνδέουμε τον κώδικα με την καθημερινότητά μας (όπως την απόφαση να μπούμε στο σπίτι αν αρχίσει να βρέχει) και μαθαίνουμε να γράφουμε την πρώτη μας δομή επιλογής. - Τη σημασία της εσοχής (indentation): Το μυστικό της Python για να καταλαβαίνει ποιες εντολές κρύβονται μέσα σε μια απόφαση.
- Την προσθήκη του
elseκαι τουelif: Πώς προετοιμάζουμε το πρόγραμμα για εναλλακτικά σενάρια (δηλαδή τι θα κάνει διαφορετικά αν η πρώτη μας συνθήκη δεν ισχύει) μέσα από ένα ρεαλιστικό παράδειγμα ελέγχου βαθμολογίας.
Στο τέλος αυτού του μαθήματος, ο κώδικάς σας δεν θα εκτελεί απλώς τυφλά κάποιες οδηγίες, αλλά θα μπορεί να «κρίνει» τα δεδομένα και να επιλέγει κάθε φορά την κατάλληλη ενέργεια!
Τι είναι οι εντολές if - elif - else
Η εντολή επιλογής επιτρέπει στα προγράμματα να λαμβάνουν αποφάσεις. Με τις δομές if, elif και else μαθαίνουμε να ελέγχουμε συνθήκες και να εκτελούμε διαφορετικές ενέργειες ανάλογα με τα δεδομένα. Η Python χρησιμοποιεί απλή και καθαρή σύνταξη, βοηθώντας μας να κατανοήσουμε πώς λειτουργεί η λογική ροή ενός προγράμματος και πώς ο υπολογιστής «επιλέγει» τι θα κάνει σε κάθε περίπτωση.
Κατανόηση των συνθηκών
Πριν μιλήσουμε για την εντολή
if, ας καταλάβουμε πρώτα τι είναι οι συνθήκες. Οι συνθήκες είναι σαν τους κανόνες που θέτουμε για τον υπολογιστή μας. Εάν ικανοποιείται μια συνθήκη, ο υπολογιστής θα κάνει κάτι. Εάν δεν ικανοποιείται, ο υπολογιστής θα κάνει κάτι άλλο ή τίποτα.Σκεφτείτε τις συνθήκες σαν ένα τεστ στο σχολείο. Εάν περάσετε το τεστ, λαμβάνετε μια επιβράβευση. Εάν αποτύχετε στο τεστ, ενδέχεται να μην λάβετε την επιβράβευση. Ομοίως, στον προγραμματισμό, εάν μια συνθήκη είναι Αληθής (
True), ο υπολογιστής θα κάνει την ενέργεια που του λέμε να κάνει. Εάν η συνθήκη είναι Ψευδής (False), ο υπολογιστής θα παραλείψει αυτήν την ενέργεια και θα προχωρήσει στην επόμενη.
Πώς λειτουργεί η εντολή if;
Ας φανταστούμε ότι παίζετε έξω με τους φίλους σας και αρχίζει να βρέχει. Μπορείτε να τους πείτε: «Αν αρχίσει να βρέχει, ας πάμε μέσα». Σε αυτό το παράδειγμα, η βροχή είναι η κατάσταση (η συνθήκη). Αν είναι αλήθεια (δηλαδή αν όντως βρέχει), μπαίνουμε μέσα. Διαφορετικά, συνεχίζουμε να παίζουμε έξω. Στην Python, οι εντολές
if λειτουργούν με παρόμοιο τρόπο. Ελέγχουμε αν μια συγκεκριμένη συνθήκη είναι αληθής ή ψευδής και, ανάλογα με το αποτέλεσμα, εκτελούμε διαφορετικά μέρη του κώδικά μας.
Χρήση της εντολής if στην Python
Για να γράψουμε μια εντολή
if, ξεκινάμε με τη λέξη-κλειδί if, ακολουθούμενη από τη συνθήκη που θέλουμε να ελέγξουμε. Στο τέλος της συνθήκης βάζουμε πάντα το σύμβολο της άνω-κάτω τελείας (:). Η συνθήκη μπορεί να βασίζεται σε συγκρίσεις, όπως ο έλεγχος εάν δύο τιμές είναι ίσες ή εάν μία τιμή είναι μεγαλύτερη από μια άλλη. Ακολουθεί ένα παράδειγμα:score = 19
if score > 18:
print("Συγχαρητήρια! Πήρες Άριστα!")
Σε αυτό το παράδειγμα, ελέγχουμε αν η μεταβλητή
score (η βαθμολογία) είναι μεγαλύτερη από 18. Εάν είναι, εκτυπώνουμε ένα μήνυμα που λέει "Συγχαρητήρια! Πήρες Άριστα!".Παρατηρήστε ότι η εντολή
print() είναι ελαφρώς μετατοπισμένη προς τα δεξιά. Αυτό το κενό ονομάζεται εσοχή (indentation) και δείχνει στην Python ότι αυτή η εντολή θα εκτελεστεί μόνο αν ισχύει το if.Προσθήκη μιας εντολής else
Μερικές φορές, θέλουμε να κάνουμε κάτι εάν η συνθήκη είναι αληθής, αλλά και να κάνουμε κάτι διαφορετικό εάν η συνθήκη είναι ψευδής. Για να το πετύχουμε αυτό, μπορούμε να προσθέσουμε μια εντολή
else (διαφορετικά) μετά το μπλοκ του if. Ακολουθεί ένα παράδειγμα:score = 19
if score > 18:
print("Συγχαρητήρια! Πήρες Άριστα!")
else:
print("Καλή δουλειά, μπορείς και καλύτερα.")
Σε αυτό το παράδειγμα, εάν η μεταβλητή βαθμολογίας είναι μεγαλύτερη από 18, εκτυπώνουμε το μήνυμα "Συγχαρητήρια! Πήρες Άριστα!". Διαφορετικά (αν δηλαδή το score είναι 18 ή μικρότερο), ο υπολογιστής θα προσπεράσει το πρώτο μήνυμα και θα εκτυπώσει το "Καλή δουλειά, μπορείς και καλύτερα."
Προσθήκη εντολών elif
Κάποιες φορές, έχουμε περισσότερα από δύο πιθανά αποτελέσματα που βασίζονται σε διαφορετικές συνθήκες. Σε τέτοιες περιπτώσεις, μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε την εντολή elif (συντομογραφία του "else if", που σημαίνει "διαφορετικά αν"). Ακολουθεί ένα παράδειγμα:
score = 17
if score > 18:
print("Συγχαρητήρια! Πήρες Άριστα!")
elif score > 15:
print("Μπράβο! Πολύ καλά.")
else:
print("Συνέχισε να δουλεύεις. Μπορείς να βελτιωθείς!")
Σε αυτό το παράδειγμα, η Python ελέγχει τις συνθήκες με τη σειρά:
- Εάν η μεταβλητή βαθμολογίας είναι μεγαλύτερη από 18, εκτυπώνουμε "Συγχαρητήρια! Πήρες Άριστα!".
- Εάν η πρώτη συνθήκη δεν ισχύει, αλλά η βαθμολογία είναι μεγαλύτερη από 15 (δηλαδή 16, 17 ή 18), εκτυπώνουμε "Μπράβο! Πολύ καλά.".
- Τέλος, εάν δεν ισχύει τίποτα από τα παραπάνω (δηλαδή η βαθμολογία είναι μικρότερη ή ίση με 15), εκτυπώνουμε "Συνέχισε να δουλεύεις. Μπορείς να βελτιωθείς!".
Συμπέρασμα
Η εντολή
if μας επιτρέπει να λαμβάνουμε αποφάσεις στα προγράμματά μας βάσει ορισμένων προϋποθέσεων. Μπορούμε να ελέγξουμε αν μια συνθήκη είναι αληθής ή ψευδής και να εκτελέσουμε διαφορετικά μέρη του κώδικά μας ανάλογα. Χρησιμοποιώντας τις εντολές if, else και elif, μπορούμε να δημιουργήσουμε έξυπνα προγράμματα που ανταποκρίνονται σε διαφορετικές καταστάσεις. Ξεκινήστε λοιπόν να χρησιμοποιείτε εντολές if στα προγράμματά σας στην Python και παρακολουθήστε τον κώδικά σας να παίρνει αποφάσεις!