Μάθημα : Οδύσσεια

• Ερώτηση 1: Ποια είναι η ετυμολογία της λέξης «έπος» και τι σημαίνει στην ποιητική ορολογία;
  • Απάντηση: Η λέξη έπος παράγεται από το ρήμα ἔπω (= λέγω). Αρχικά δήλωνε τον λόγο ή τη διήγηση, ενώ ειδικότερα καθιερώθηκε ως το αφηγηματικό ποίημα με μυθολογικό, διδακτικό ή ηρωικό περιεχόμενο.
• Ερώτηση 2: Ποιο είναι το περιεχόμενο και τα βασικά χαρακτηριστικά του ηρωικού έπους;
  • Απάντηση: Αφηγείται κατορθώματα ηρώων αλλά και θεών, οι οποίοι συνυπάρχουν με τους ανθρώπους και κατευθύνουν τη δράση τους, παρουσιάζοντας μυθοποιημένα γεγονότα ενός μακρινού παρελθόντος.

• Ερώτηση 3: Ποια είναι τα αρχαιότερα σωζόμενα έπη της ευρωπαϊκής λογοτεχνίας;
  • Απάντηση: Τα παλαιότερα από αυτά τα έργα που σώζονται –και τα πρώτα της ευρωπαϊκής λογοτεχνίας– είναι τα ομηρικά έπη, η Ιλιάδα και η Οδύσσεια.
• Ερώτηση 4: Τι ήταν τα Κύκλια έπη και σε τι διαφέρουν από τα ομηρικά;
  • Απάντηση: Ήταν μια ομάδα νεότερων επών (όπως η Μικρὰ Ἰλιάς, οι Νόστοι, η Τηλεγονία), τα οποία συμπλήρωναν τον Τρωικό Κύκλο. Διασώθηκαν μόνο σε ελάχιστα αποσπάσματα, σε αντίθεση με τα ομηρικά που διασώθηκαν ολόκληρα.

• Ερώτηση 5: Σε ποια ιστορική εποχή αναφέρονται τα ομηρικά έπη και ποια εποχή καθρεφτίζουν παράλληλα;
  • Απάντηση: Αναφέρονται σε μυθοποιημένα γεγονότα της Μυκηναϊκής εποχής (κυρίως στον Τρωικό πόλεμο), αλλά προβάλλουν παράλληλα την κοινωνία της Γεωμετρικής εποχής (2ο μισό του 8ου αι. π.Χ.), στην οποία συντέθηκαν.

• Ερώτηση 6: Ποιοι ήταν οι αοιδοί και ποια ήταν τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά της τέχνης τους;
  • Απάντηση: Ήταν οι παλαιοί επικοί ποιητές της προομηρικής εποχής, οι οποίοι συνέθεταν και τραγουδούσαν τα ποιήματά τους ζωντανά (αυτοσχεδιάζοντας) με τη συνοδεία φόρμιγγας ή κιθάρας.
• Ερώτηση 7: Ποιες είναι οι κύριες διαφορές των ραψωδών από τους αοιδούς;
  • Απάντηση: Οι ραψωδοί δεν συνέθεταν δικά τους ποιήματα αλλά απήγγελλαν ρυθμικά τα έπη χωρίς μουσική συνοδεία, κρατώντας ραβδί (σκήπτρο) ως σύμβολο εξουσίας, και ταξίδευαν από πόλη σε πόλη.
• Ερώτηση 8: Τι γνωρίζουμε για την εποχή, την καταγωγή και τον τρόπο σύνθεσης των έργων του Ομήρου;
  • Απάντηση: Πιστεύεται ότι έζησε κατά τον 8ο αι. π.Χ. στην Ιωνία (πιθανότερες πατρίδες η Σμύρνη και η Χίος) και συνέθεσε τα ποιήματά του χρησιμοποιώντας τη γραφή.

• Ερώτηση 9: Ποιος ήταν ο παιδευτικός ρόλος των ομηρικών επών στην αρχαιότητα;
  • Απάντηση: Αποτελούσαν το βασικό μάθημα αγωγής για τα παιδιά από τα αρχαία χρόνια, προσφέροντας γνώσεις ιστορίας, θρησκευτικών αντιλήψεων, ηθικής και εμπειρίας ζωής.
• Ερώτηση 10: Ποια είναι η παγκόσμια επίδραση των ομηρικών επών;
  • Απάντηση: Επηρέασαν καθοριστικά την αρχαία ελληνική και ρωμαϊκή λογοτεχνία και τέχνη (αγγειογραφία, γλυπτική) και συνεχίζουν μέχρι σήμερα να εμπνέουν λογοτέχνες και καλλιτέχνες σε όλο τον κόσμο.

• Ερώτηση 11: Πώς χωρίζεται η Οδύσσεια και ποιες είναι οι τρεις μεγάλες θεματικές της ενότητες;
  • Απάντηση: Αποτελείται από 24 ραψωδίες (που δηλώνονται με τα μικρά γράμματα του αλφαβήτου) και διακρίνεται σε:
    1. Τηλεμάχεια (ραψωδίες α - δ): Η κατάσταση στην Ιθάκη και οι ενέργειες του Τηλέμαχου.
    2. Νόστος (ραψωδίες ε - ν 187): Ο αγώνας του Οδυσσέα για την επιστροφή (Φαιακίδα, Απολόγοι).
    3. Μνηστηροφονία (ραψωδίες ν 188 - ω): Η άφιξη στην Ιθάκη, η εξόντωση των μνηστήρων και η αποκατάσταση της τάξης.
• Ερώτηση 12: Πόσες ημέρες καλύπτει η κύρια αφήγηση των γεγονότων της Οδύσσειας;
  • Απάντηση: Τα γεγονότα της κύριας αφήγησης εξελίσσονται σε διάστημα 41 ημερών.

Μπορείτε να δείτε σε μορφή βίντεο την ανασκόπηση του μαθήματος πατώντας εδώ.