Μάθημα : Ιστορία Γ' Λυκείου Ανθρωπιστικών Σπουδών

Ιστορία Γ' Λυκείου Ανθρωπιστικών Σπουδών

EL767238 - ΑΘΑΝΑΣΙΑ ΦΑΤΣΗ

Ενότητες μαθήματος

ΚΕΦΑΛΑΙΟ I ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΓΡΟΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΣΤΗΝ ΑΣΤΙΚΟΠΟΙΗΣΗ Α. Η ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ

Ας γνωριστούμε!

Το κεφάλαιο I παρουσιάζει την εξέλιξη της οικονομίας του ελληνικού κράτους από την ίδρυσή του (1830) έως και την περίοδο του Μεσοπολέμου σε μία προσπάθεια ανάπτυξης και εκσυγχρονισμού. Ειδικότερα η πρώτη ενότητα επιχειρεί να φωτίσει την κατάσταση της ελληνικής οικονομίας στα πρώτα μετεπαναστατικά χρόνια λειτουργίας του ελληνικού κράτους.

Α. Η ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ

1. Τα δημογραφικά δεδομένα α. Ο πληθυσμός β. Οι μετακινήσεις μέσα και έξω από την Ελλάδα.

2. Οι παραγωγικές δυνάμεις μέσα και έξω από την Ελλάδα και η "Μεγάλη Ιδέα"

Πάτησε εδώ για να μελετήσεις τις ενότητες από το ψηφιακό σχολικό εγχειρίδιο.

Σημειώσεις του μαθήματος 

Στο παρακάτω αρχείο μπορείς να μελετήσεις τις υποενότητες του μαθήματος με τη μορφή σημειώσεων. Πάτησε στο αρχείο και κατέβασε στον υπολογιστή σου τις σημειώσεις.

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ

Μελέτησε την ενότητα 1. Τα δημογραφικά δεδομένα σε μορφή παρουσίασης pptx.

1Η ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑ

ΑΝΑΛΥΣΗ ΠΗΓΩΝ

Διάβασε την παρακάτω πηγή και κάνε την άσκηση που ακολουθεί.

Πηγή σελίδα 11 σχολικού εγχειριδίου

Η οικονομική κατάσταση της Ελλάδας στην αυγή της ανεξαρτησίας της

Μαζί με τους ιστορικούς αυτής της περιόδου του πόνου, ας μεταφερθούμε στις κορυφές των βουνών της Ελλάδας... ας στρέψουμε γύρω το βλέμμα μας... Τι απελπισία!... Παντού ερείπια! Άμορφοι όγκοι και χαλάσματα που ακόμα καπνίζουν, δακρυσμένες γυναίκες, οικογένειες χωρίς ψωμί! Μάταια αναζητούμε τις πόλεις, ούτε χωριά δεν υπάρχουν! Στα πόδια του Παρθενώνα, κάτω από το φωτοστέφανο του ένδοξου ονόματος της Αθήνας, κείτονται καλύβες, μισές πέτρα, μισές ξύλο. Μπροστά τους περνούν μονοπάτια, όχι δρόμοι, και αυτά ακόμα τα περάσματα ακατάστατα και λασπωμένα! Κανένα σύγχρονο μνημείο! Ιερά μάρμαρα μόνο, στοιχειωμένα από τις σκιές των παλαιών! Εδώ, φυτείες ξεραμένες, ξεριζωμένες, πυρπολημένες. Εκεί αμπέλια και ελαιώνες κατεστραμμένοι. Κανένας δρόμος, καμία απόδειξη λειτουργίας μιας προηγούμενης διοίκησης! Όλα πρέπει να γίνουν από την αρχή! Όλα πρέπει να αρχίσουν από το τίποτα! Και αυτά τα «όλα» πρέπει να γίνουν από μια χούφτα ανθρώπους, τους λίγους που μπορούν να διευθύνουν, να διδάξουν, να δημιουργήσουν το Έθνος! Τι εργασία αντάξια γιγάντων! Και μερικοί θα ήθελαν να έχουν ήδη ολοκληρωθεί όλα αυτά, να είναι τα πάντα στρωμένα, διαμορφωμένα! Πού και πότε έφθασαν λίγα μόλις χρόνια στη Δύση για να πετύχει ένα τέτοιο θαύμα;

Από το βιβλίο, Pierre Α. Moraitinis, La Grece telle qu'elle est, Paris, Athenes, Berlin, 1877 (ανατύπωση Δ.Ν. Καραβίας, 1987) Avant-propos, p. 7-8.

Πηγή 2

Δεύτερος Αγγλικός Αποκλεισμός

Σα να μην έφταναν όλα τα άλλα κακά της κατοχής, οι Αγγλογάλλοι [κατά τον ναυτικό  αποκλεισμό του Πειραιά το 1854] έφεραν και μετέδωσαν στην Ελλάδα και ιδιαίτερα στον Πειραιά και στην Αθήνα και φοβερή επιδημία χολέρας. Πολύ παραστατικά ο Δραγούμης[1] μας δίνει τη φρικιαστική εικόνα αυτής της «καλοσύνης» που μας έφερε η αγγλική κατοχή. Στα απομνημονεύματά του γράφει: «Ενέσκηψε δε κατ’ αρχάς εις Πειραιά νόσος, απαραλλάκτως όπως ο επί Περικλέους λοιμός[2], αψαμένη πρώτων των ξένων στρατιωτών και τινών άλλων, ύστερον δε αναβάσα και εις το άστυ. Βεβαίως αν οι ξένοι επέτρεπον την υγειονομικήν κάθαρσιν, θ’ αποκρούετο το νόσημα, διότι πρότερον δις ή τρις μετακομισθέν εις τινάς λιμένας της Ελλάδος απεσοβήθη διά του τρόπου τούτου. Σήμερον, όμως, ενέπεσεν ακωλύτως μέγα και φοβερόν και ανεπτύχθη εν Αθήναις, [...] εμάστησε δε την πρωτεύουσαν επί πέντε μήνας, ων ολεθριότερος υπήρξεν ο Νοέμβριος, ως αποθανόντων εντός αυτού οκτακοσίων τουλάχιστον και απέστειλεν εις Άδου τρεις χιλιάδας [...]». Και παρακάτω γράφει: «Επανήλθε δε και πάλιν ραγδαία [νόσος] εις το τέταρτον διαμέρισμα [των Αθηνών] εις ο περιέφερεν ανηλεώς το δρέπανον, θερίσασα προ πάντων το πλήθος των εκεί συσσωρευμένων ενδεών προσφύγων, των νεωστί διωχθέντων από της Τουρκίας διά την διακοπήν των σχέσεων. Οικτρόν δε θέαμα παρίστα τας ημέρας εκείνας η πόλις των Αθηνών [...], η οποία απ’ άκρου εις άκρον εσίγησεν. [...] Πάντα φρικαλέα και η σιωπή και ο κρότος των ποδών σου ηνώρθουν τας τρίχας σου». Και συνεχίζει ο Δραγούμης: «Την πρωίαν μόνον ενίοτε δε και την εσπέραν προσέβαλλεν εις τα ακοάς ως γόος βαθύς ο πένθιμος τριγμός των φορείων, άτινα βαρέως και βραδέως ελαυνόμενα μετεκόμιζον σωρούς ασαβάνωτων, πολλάκις δε και ολόγυμνων νεκρών προς λάκκους, εις ους ρίπτοντες τα σώματα οι νεκροθάπται ως λίθους αργούς κατεκάλυπτον δι’ ασβέστου ως διά σινδόνης νεκρικής. Ενίοτε δε έβλεπες και ρακένδυτον γέροντα ιερέα, όστις κρατών σταυρόν και μόλις κινών τα χείλη επορεύετο μακράν προ του φορείου. Τους νόμους, την αστυνομίαν, τα νοσοκομεία, τους ιατρούς, τα πάντα και τους πάντες είχε παραλύσει ο φόβος και ο θάνατος [...]».

Αγγελίδη, Αλ., «Δεύτερος Αγγλικός Αποκλεισμός, Μάιος 1854-Φεβρουάριος 1857»,

Η Ελλάδα σε αποκλεισμό. Η αγγλική πολιτική και ο ελληνισμός. 1800-1900, εκδ. Μάτι

 

[1] Ο Ίων (Ιωάννης) Δραγούμης (Αθήνα, 14 Σεπτεμβρίου 1878-31 Ιουλίου 1920) ήταν διπλωμάτης, πολιτικός και λογοτέχνης.

[2] Ο λοιμός των Αθηνών ήταν μια καταστροφική επιδημία η οποία εκδηλώθηκε στην πόλη-κράτος των Αθηνών στην αρχαία Ελλάδα, κατά το δεύτερο έτος του Πελοποννησιακού πολέμου, το 430 π.Χ., και ενώ η πόλη πολιορκούνταν από τους Σπαρτιάτες. Θεωρείται πως η επιδημία πρωτοεμφανίστηκε στο επίνειο της Αθήνας, τον Πειραιά, που αποτελούσε την κύρια είσοδο προμηθειών της πόλης.

Ασκήσεις
ΑΝΑΛΥΣΗ ΙΣΤΟΡΙΚΩΝ ΠΗΓΩΝ

Να αξιοποιήσετε τις ιστορικές σας γνώσεις καθώς και τις πληροφορίες από την (τις) ιστορική(ές) πηγή(ές) και να απαντήσετε με κριτική σκέψη στο ερώτημα (στα ερωτήματα) που τίθενται.

2Η ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑ

ΑΝΑΛΥΣΗ ΠΗΓΩΝ

Διάβασε τις παρακάτω ιστορικές πηγές και κάνε την άσκηση που ακολουθεί. 

Πηγή 1

Διακυμάνσεις του πληθυσμού στο νεοσύστατο ελληνικό κράτος

Η Ελλάδα του 19ου αιώνα, όπως όλες οι χώρες στον κόσμο, γνώρισε και αυτή τη δημογραφική έκρηξη. Από το 1840-1850 υπάρχει ένα ποιοτικό άλμα στο ποσοστό της φυσικής πληθυσμιακής αύξησης: οι υγειονομικές επιπτώσεις της βιομηχανικής επανάστασης εκτόπισαν οριστικά το «φυσιολογικό» ποσοστό θνησιμότητας. Έτσι, λοιπόν, γύρω στα μέσα του περασμένου (σημ. 19ου) αιώνα, υπάρχει μια αισθητή πτώση του ποσοστού θνησιμότητας, που στις αρχές του 19ου αιώνα θα έπρεπε να φτάνει στα 20% και το 1900 στα 17%. Συγχρόνως, φαίνεται πως εξαφανίζονται οι επιδημίες.

Τσουκαλάς, Κ., Εξάρτηση και αναπαραγωγή.

Ο κοινωνικός ρόλος των εκπαιδευτικών μηχανισμών στην Ελλάδα (1830-1922), εκδ. Θεμέλιο, σ. 97-98

Ασκήσεις
ΚΕΦΑΛΑΙΟ I_Α_1 και 2 (2η)

Να αξιοποιήσετε τις ιστορικές σας γνώσεις καθώς και τις πληροφορίες από την (τις) ιστορική(ές) πηγή(ές) και να απαντήσετε με κριτική σκέψη στο ερώτημα (στα ερωτήματα) που τίθενται.

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ

Μελέτησε την ενότητα 2. Οι παραγωγικές δυνάμεις μέσα και έξω από την Ελλάδα και η "Μεγάλη Ιδέα" με τη βοήθεια της παρακάτω παρουσίασης

Video

Παρακολούθησε το απόσπασμα από την εκπομπή Καταστροφές και Θρίαμβοι του ΣΚΑΙ στο οποίο αναλύεται η έννοια και σημασία της Μεγάλης Ιδέας.  

Χρονογραμμή

Ἀνοιξε τον σύνδεσμο και δες ημερομηνίες με σημαντικά γεγονότα που μελέτησες στο ΚΕΦΑΛΑΙΟ I.

ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗΣ

Α. Η ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ

1. Τα δημογραφικά δεδομένα

α. Ο πληθυσμός

  1. Ποια ήταν τα σύνορα του ελληνικού κράτους μετά την επανάσταση και κατά τη διάρκεια του 19ου αιώνα;
  2. Ποια ήταν η κατάσταση του ελληνικού κράτους σε επίπεδο παραγωγικών δυνάμεων μετά την ελληνική επανάσταση;
  3. Που οφειλόταν η κακή κατάσταση της αγροτικής οικονομίας μετά το τέλος της ελληνικής επανάστασης;
  4. Ποια ήταν τα δημογραφικά δεδομένα του ελληνικού κράτους και πώς εξελίχθηκαν κατά τη διάρκεια του 19ου αιώνα;

 β. Οι μετακινήσεις μέσα και έξω από την Ελλάδα

  1. Ποια είναι τα χαρακτηριστικά των ελληνικών αστικών κέντρων του 19ου αιώνα; Ποια σχέση είχαν με τα αντίστοιχα ευρωπαϊκά;
  2. Ποια χαρακτηριστικά έχουν οι μετακινήσεις ελληνικών πληθυσμών κατά τη διάρκεια του 19ου αιώνα;

2. Οι παραγωγικές δυνάμεις μέσα και έξω από την Ελλάδα και η «Μεγάλη Ιδέα»

  1. Ποιες είναι οι αναγκαίες προϋποθέσεις για τη δημιουργία ισχυρών κέντρων ανάπτυξης;
  2. Τι γνωρίζετε για τα κέντρα του ελληνισμού εκτός συνόρων;
  3. Πώς αντιμετώπιζαν οι Έλληνες του εξωτερικού το ελληνικό κράτος;
  4. Τι ήταν η Μεγάλη Ιδέα; (ορισμός)
  5. Πώς η Μεγάλη Ιδέα επηρέαζε τις εξελίξεις στο ελληνικό κράτος;

ΩΡΑ ΓΙΑ ΕΠΑΝΑΛΗΨΗ

Άνοιξε τις παρακάτω κάρτες διαλόγου και εξάσκησε τη μνήμη σου 

ΑΥΤΟΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ

Στον παρακάτω σύνδεσμο θα βρείς διαθέσιμο ένα κουίζ ερωτήσεων που αφορά το υλικό που μελέτησες με το οποίο θα κρίνεις το βαθμό εμπέδωσης των γνώσεων που αποκόμισες από την ενότητα.

Σύνδεσμοι
ΚΕΦΑΛΑΙΟ_I_Α_1_2

Κουίζ γνώσεων βασισμένο στην ενότητα Α. Η ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ 1. Τα δημογραφικά δεδομένα 2. Οι παραγωγικές δυνάμεις μέσα και έξω από την Ελλάδα και η "Μεγάλη Ιδέα" 

Συνομιλία
Διατυπώνω απορίες

Η συζήτηση φιλοξενεί τυχόν απορίες σας σχετικά με τις ενότητες που μελετήσατε ή τις οδηγίες συμπλήρωσης των ασκήσεων. Η απάντηση μπορεί να δοθεί από όλους και όλες εφόσον είναι τεκμηριωμένη.