Μάθημα : Ιστορία Γ' Λυκείου Ανθρωπιστικών Σπουδών

Σημειώσεις του μαθήματος 

Στο παρακάτω αρχείο μπορείς να διαβάσεις τις ενότητες του μαθήματος με τη μορφή σημειώσεων. Πάτησε στο αρχείο και κατέβασε στον υπολογιστή σου τις σημειώσεις.

Ενότητα 1 Το αγροτικό ζήτημα 

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ

Στο παρακάτω αρχείο μπορείς να δεις την παρουσίαση του μαθήματος σε μορφή mp4.

1Η ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑ

ΑΝΑΛΥΣΗ ΠΗΓΩΝ

Διάβασε την παρακάτω ιστορική πηγή και κάνε την άσκηση που ακολουθεί. 

Πηγή 1

Πολλοί Οθωμανοί, φοβούμενοι πιθανή εθνικοποίηση της γης, έσπευσαν να πουλήσουν τις γαίες τους λίγο πριν ή λίγο μετά την προσάρτηση της Ηπειρο-θεσσαλίας στην Ελλάδα. Οι νέοι αγοραστές των τσιφλικιών ήταν κατά κύριο λόγο Έλληνες κεφαλαιούχοι της Διασποράς, […] οι οποίοι, επωφελούμενοι από την εκποίηση αυτή των τσιφλικιών στις αγορές της Κωνσταντινούπολης, τα αγόρασαν σε τιμές ευκαιρίας.

Με τη  Σύμβαση της Κωνσταντινουπόλεως  μεταξύ  Ελλάδας και Τουρκίας για την προσάρτηση της Θεσσαλίας και της περιοχής της Άρτας (20 Ιουνίου/2 Ιουλίου 1881), προκειμένου να εξασφαλιστούν πλήρως οι Οθωμανοί δικαιούχοι, επιβλήθηκε πλήρης  σεβασμός των υφιστάμενων δικαιωμάτων όσων κατείχαν νόμιμους οθωμανικούς τίτλους σε κάθε είδους γαίες ή ακίνητα. Στη συνέχεια, λόγω της ισχύος της απόλυτης ατομικής ιδιοκτησίας στην ελληνική νομοθεσία σε αντίθεση με τους όποιους περιορισμούς επέβαλλε ο οθωμανικός νόμος, θεωρήθηκαν ως αποδεικτικά στοιχεία όλοι οι σχετικοί με την κατοχή γης οθωμανικοί τίτλοι, εκλαμβανόμενοι ως τίτλοι πλήρους ιδιοκτησίας (άρθρο 4 της Σύμβασης).

Οι γαιοκτήμονες, με την πλήρη διασφάλιση των δικαιωμάτων τους, εκλάμβαναν πλέον τις σχέσεις τους με τους επίμορτους καλλιεργητές ως σχέσεις απλής μίσθωσης. Ένα άλλο σημείο, που επέτεινε το θεσσαλικό πρόβλημα ήταν το άρθρο 6 της Σύμβασης, το οποίο, ενώ επέβαλλε τη διατήρηση των σχέσεων μεταξύ γαιοκτημόνων και κολίγων, δεν όριζε επακριβώς τα δικαιώματα των καλλιεργητών, τα οποία στηρίζονταν κατά κύριο λόγο σε ένα πατροπαράδοτο εθιμικό δίκαιο, χωρίς να διέπονται από κάποιο συγκεκριμένο οθωμανικό κανονισμό. Έτσι, τα δικαιώματα των επίμορτων καλλιεργητών έχαναν τον εμπράγματο[1] και κληρονομικό χαρακτήρα τους και μετατρέπονταν σε απλό ενοχικό δικαίωμα[2]. Ως συνέπεια αυτής της ασάφειας του άρθρου 6 της Σύμβασης επήλθε ραγδαία υποβάθμιση της κατάστασης των αγροτών, λόγω του περιορισμού των δικαιωμάτων που πριν απολάμβαναν σε κτήματα, σπίτια, δάση, αμπέλια, βοσκοτόπια, κ.λπ., τα οποία περιέρχονταν πλέον στην ιδιοκτησία του γαιοκτήμονα.

Αρώνη- Τσίχλη Καίτη, Το αγροτικό ζήτημα. Κοινωνικοί αγώνες στην ελληνική ύπαιθρο, Ιστορία του Νέου Ελληνισμού 1770-2000, τ. 5, σελ. 86

[1] Εμπράγματα δικαιώματα είναι τα δικαιώματα που προσφέρουν σε ένα πρόσωπο άμεση εξουσία εναντίον όλων (erga omnes) πάνω σε ένα πράγμα.

[2]  Ενοχή ονομάζεται η έννομη σχέση που υποχρεώνει το ένα πρόσωπο έναντι συγκεκριμένου άλλου σε ορισμένη πράξη ή και παράλειψη.

Για να εμβαθύνω

Στον παρακάτω σύνδεσμο μπορείς να διαβάσεις πώς ακριβώς εξελίχθηκαν τα γεγονότα στο χωριό Κιλελέρ όπως παρουσιάζονται λίγα χρόνια μετά στην «Κοινωνιολογική και Πολιτική Εγκυκλοπαίδεια», που εξέδιδε ο Δημήτρης Πουρνάρας το 1934 (εκδότης και της εφημερίδας «Ανεξάρτητος», πνεύμα ανήσυχο και ριζοσπαστικό για την εποχή του). Το αρχικό όνομα της μηνιαίας έκδοσης ήταν «Κοινωνιολογικόν και Πολιτικόν Λεξικόν», με υπότιτλο «εγκυκλοπαιδικόν λεξικόν εκλαϊκεύσεως των πολιτικών, οικονομικών και κοινωνικών επιστημών». Η αναφορά στο Κιλελέρ είναι από το τεύχος Νο9. 

Video

Παρακολουθήστε βίντεο σχετικά με τα τσιφλίκια της Θεσσαλίας και τη ζωή των κολίγων από τη σειρά "Πανόραμα του 20ου αιώνα" της ελληνικής τηλεόρασης και Μηχανή του Χρόνου αντίστοιχα.

Ενότητα 2 Τα πρώτα βήματα του εργατικού κινήματος

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ

Στο παρακάτω αρχείο μπορείς να δεις την παρουσίαση του μαθήματος σε μορφή mp4.

ΑΝΑΛΥΣΗ ΠΗΓΩΝ

Διάβασε την παρακάτω ιστορική πηγή και κάνε την εργασία που ακολουθεί. 

2Η ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑ

Πηγή 1

Οι συνθήκες εργασίας των εργατών στην Ελλάδα

Ελάχιστα καινούρια εργοστάσια υπάρχουν. Θα μιλήσουμε γι' αυτά παρακάτω. Δίπλα σε αυτά τα σύγχρονα εργοστάσια συναντάμε ακόμα κλώστριες, υφαντουργούς και τεχνίτες με λίγα εργαλεία των οποίων η εργασία είναι περίπου αποκλειστικά χειρωνακτική. Εργάζονται για ατελείωτες ώρες μέσα σε θλιβερά σκοτεινά κτίρια, όπου δεν βρίσκουν ούτε έστω θέση για να κάτσουν, ή χώρους υγιεινής. Το βράδυ φεύγουν από την εργασία τους με τα χέρια βρώμικα για να ξαναέρθουν το επόμενο πρωί, στην ίδια ακριβώς κατάσταση, να ξαναρχίσουν τη δουλειά τους.

Η σκοτεινή και νοσηρή ατμόσφαιρα μέσα στην οποία μοχθούν για ώρες, δεν ανταμείβεται με κανενός είδους άνεση στην οικογενειακή τους ζωή. Η αξιολύπητη και αρρωστημένη όψη πολλών εργατών αποδεικνύει τον υπερβολικά σκληρό μόχθο που επιβάλλεται σ' αυτούς. Ο λαμπρός ήλιος της Ελλάδας σπάνια διεισδύει σ' αυτά τα ανθυγιεινά εργοστάσια, ιδιαίτερα σε αυτά των Τρικάλων και της Καλαμάτας, όπου ο αέρας δεν βρίσκει έστω και μία διέξοδο για να ανανεώσει τη χαλασμένη ατμόσφαιρα των χώρων όπου παρασκευάζονται τρόφιμα, όπως ψωμί, ζυμαρικά, ελαιόλαδο ή σταφίδες, ταυτόχρονα με άλλα είδη.

Η εργάσιμη ημέρα στην Ελλάδα είναι μεγάλη, μακρύτερη από οπουδήποτε αλλού. Κανείς εργάτης δεν φαντάζεται τα καλά και ευεργετικά που θα έφερνε η ημέρα των οκτώ εργάσιμων ωρών. Δεν γνωρίζουν παρά την εργάσιμη των δέκα, το λιγότερο, ενώ συνήθως η εργασία τους διαρκεί 12 ή 14 ώρες, χωρίς κανενός είδους επίδομα ή επιπλέον αμοιβή. Οι απεργίες ήταν πρακτικά άγνωστες μέχρι το 1909. Οι μόνες αξιομνημόνευτες απεργιακές κινητοποιήσεις που έλαβαν χώρα από τότε ήταν τρεις και αφορούσαν την πρωτεύουσα. Αλλά το κοινό έδωσε ελάχιστη προσοχή σ' αυτές τις φασαρίες και οι απεργοί έκριναν ότι οι προσπάθειές τους τους κόστιζαν ακριβά. Δεν ξαναδοκίμασαν από τότε.

Τα σωματεία έκαναν αρκετές προόδους εδώ και μερικά χρόνια και σχεδόν όλες οι βιομηχανίες έχουν τις ενώσεις και τις αδελφότητές τους... Οι γυναίκες δεν γίνονται δεκτές ως μέλη των σωματείων.

Δεν υπάρχει νόμος στην Ελλάδα που να υποχρεώνει τους εργοδότες να αποζημιώσουν τους εργάτες που έπεσαν θύματα ατυχήματος, και οι ίδιοι οι εργάτες είναι πολύ φτωχοί ώστε να ασφαλιστούν για τους κινδύνους. Σε μερικές περιπτώσεις ο ιδιοκτήτης αναλαμβάνει να συνδράμει με έξοδά του τους εργαζόμενους σε αυτόν ή να τους πληρώσει τους μισθούς που έχασαν εξαιτίας κάποιας αρρώστιας. Οι Έλληνες είναι από τη φύση τους καλοί και φιλεύσπλαχνοι...

Η κυβέρνηση οφείλει να εκδώσει έναν ειδικό νόμο για την παιδική εργασία. Σε πολλά εργοστάσια, ιδιαίτερα στη Θεσσαλία, την Αρκαδία και τη Μεσσηνία, ξαφνιάστηκα από τη μικρή ηλικία των παιδιών που τα ανάγκαζαν να εργαστούν, αγόρια 8 έως 10 χρόνων και κορίτσια 6 ή 7 χρόνων. Οι αμοιβές τους, αν και είναι ελάχιστες, είναι καλοδεχούμενες από τις οικογένειές τους, γιατί συμπληρώνουν το πενιχρό οικογενειακό εισόδημα. Δεν είναι όμως αξιοθρήνητο να σκέφτεται κανείς ότι τόσο μικρά παιδιά εργάζονται έγκλειστα για 10 ή 12 ώρες σε τέτοια ατμόσφαιρα και με τέτοιους όρους εργασίας;

(Percy Martin, La Grece nouvelle, Paris, Libraire orientale et americaine, 1913, σ. 176-177).

ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΕΝΝΟΙΟΛΟΓΙΚΟΥ ΧΑΡΤΗ

1ο βήμα: Πάτησε το κουμπί στα αριστερά του Μενού με τα Εργαλεία Εννοιολογικός Χάρτης.

2ο βήμα: Κάνε διπλό κλικ στον κεντρικό κόμβο (μεγάλο εικονίδιο) και δώσε το κεντρικό θέμα της πηγής που διάβασες.

3ο βήμα: Από την καρτέλα Τροποποίηση πρόσθεσε όσους κομβους επιθυμείς προσθέτοντας τα στοιχεία που άντλησες από την πηγή.

4ο βήμα: Από την καρτέλα Επιλογή θέματος, άλλαξε το χρώμα των κόμβων που επιθυμείς.

5ο βήμα: Αν επιθυμείς να ανοίξεις ξανά και να μελετήσεις τον χάρτη σου, από την καρτέλα Άνοιγμα επίλεξε το αρχείο που έσωσες και ο χάρτης σου θα είναι ξανά στη διάθεσή σου για μελέτη ή τυχόν τροποποιήσεις.

6ο βήμα: Από την καρτέλα Αποθήκευση, αποθήκευσε ως στιγμιότυπο τον εννοιολογικό σου χάρτη στον υπολογιστή σου. 

7ο βήμα: Υπόβαλε στην εργασία το αρχείο που αποθήκευσες.

Εναλλακτικά με το ψηφιακό εργαλείο Bubbl.us

1ο βήμα: Πατήστε https://bubbl.us/ 

2ο βήμα: Κάντε sign up (την πρώτη φορά) ή sign in (κάθε επόμενη φορά)

3ο βήμα: Πατήστε Δημιουργία νέου χάρτη (New Mind Map)

4ο βήμα: Δημιουργήστε τον χάρτη σας

5ο βήμα: Πατήστε επάνω δεξιά το σύμβολο Share και αντλήστε τον σύνδεσμο διαμοίρασης του χάρτη σας

6ο βήμα: Στο πεδίο Υποβολή εργασίας στην eclass στο πεδίο Σχόλια αντιγράψτε τον σύνδεσμο. 

Για να εμβαθύνω

Μπορείς να παρακολουθήσεις το παρακάτω βίντεο με θέμα την πόλη της Θεσσαλονίκης στις αρχές του 20ου αιώνα και τη δημιουργία της Φεντερασιόν.

Ενότητα 3 Οι οικονομικές συνθήκες κατά την περίοδο 1910-1922

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ

Στο παρακάτω αρχείο μπορείς να δεις την παρουσίαση του μαθήματος σε μορφή mp4.

Ενότητα 4 Ο Α' Παγκόσμιος πόλεμος

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ

Στο παρακάτω αρχείο μπορείς να δεις την παρουσίαση του μαθήματος σε μορφή mp4.

3Η ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑ

ΑΝΑΛΥΣΗ ΠΗΓΩΝ

Διάβασε την παρακάτω ιστορική πηγή και κάνε την άσκηση που ακολουθεί. 

Πηγή 1

[...] Στο τέλος της συνάντησης, ο Γούναρης έμεινε μόνος με τον υπουργό των Οικονομικών, Πέτρο Πρωτοπαπαδάκη. Ξαφνικά, ο υπουργός πετάχτηκε από την καρέκλα του αναφωνώντας «Δημητράκη, τα ηύρα τα λεπτά!» και, χωρίς να δώσει παραπάνω εξηγήσεις, έβγαλε από το πορτοφόλι του ένα εκατοντάδραχμο και το έκοψε στα δύο. Έναν μήνα αργότερα, επανέλαβε την κίνηση ενώπιον του Κοινοβουλίου, εισηγούμενος τον νόμο 2749, σύμφωνα με τον οποίο όλα τα ελληνικά χαρτονομίσματα επρόκειτο να διχοτομηθούν: το ένα μισό τους θα παρέμενε στην κυκλοφορία με τη μισή αξία, ενώ το άλλο θα ανταλλασσόταν με εικοσαετή κρατικά ομόλογα, με ετήσιο επιτόκιο 6,5%. Ταυτόχρονα, η κυβέρνηση επέβαλε σημαντικές αυξήσεις φόρων, τις οποίες συνέδεσε με την εξυπηρέτηση του δανείου.

Η διχοτόμηση του χαρτονομίσματος ονομάστηκε «αναγκαστικό δάνειο» και προσέλκυσε ποικίλα σχόλια· ακόμα και οι επικριτές της αναγνώρισαν την πρωτοτυπία του εγχειρήματος. Στην πράξη ισοδυναμούσε με ανταλλαγή μίας υποχρέωσης με μία άλλη, και άρα δεν αποτελούσε νέο δάνειο. Ήταν, όμως, σίγουρα αναγκαστική, στον βαθμό που οι Έλληνες κάτοχοι μετρητών υποχρεώθηκαν από τη μία μέρα στην άλλη να δανείσουν τις μισές τους δραχμές στο Ελληνικό Δημόσιο. Το σκεπτικό ήταν απλό: αντί να τυπώσει νέα χαρτονομίσματα, «φορολογώντας» τους πολίτες μέσω του πληθωρισμού, ο Πρωτοπαπαδάκης προτίμησε να αφαιρέσει τα χρήματα απευθείας από τις τσέπες και τα πορτοφόλια τους, προσφέροντας ως αντάλλαγμα μερικά ομόλογα – αμφίβολης, φυσικά, αξίας.

Πράγματι, η διχοτόμηση της δραχμής εξασφάλισε κάπου 1,3 δισ. δρχ. –ποσό που αντιστοιχούσε περίπου στις μισές ετήσιες δαπάνες του στρατού– και ανέστειλε την αύξηση της κυκλοφορίας για ένα εξάμηνο, φρενάροντας τον πληθωρισμό. Ήταν, όμως, αδύνατον να αντιστρέψει την πορεία των δημόσιων οικονομικών, η μοίρα των οποίων έμελλε, άλλωστε, να κριθεί αρκετές εκατοντάδες χιλιόμετρα πιο μακριά, στις όχθες του ποταμού Σαγγάριου. Η κατάρρευση του Μικρασιατικού Μετώπου και η έλευση των προσφύγων προκάλεσαν νέες έκτακτες δαπάνες, οι οποίες καλύφθηκαν και πάλι μέσω της εκτυπωτικής μηχανής: στις αρχές του 1923 οι τιμές θα έχουν πάλι διπλασιαστεί, ενώ η δραχμή θα έχει χάσει το 95% της προπολεμικής αξίας της.

Ανδρέας Κακριδής, οικονομικός ιστορικός, αντλημένο από https://www.kathimerini.gr/k/100yk/1006246/dichotomisi-toy-nomismatos/

Ενότητα 5 Η οικονομική ζωή κατά την περίοδο 1922-1936

Ενότητα 6 Η ελληνική οικονομία κατά την περίοδο του μεσοπολέμου

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ

Στα παρακάτω αρχεία μπορείς να δεις την παρουσίαση των ενοτήτων 5 & 6 σε μορφή mp4.

4Η ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑ

ΑΝΑΛΥΣΗ ΠΗΓΩΝ

Διάβασε την παρακάτω ιστορική πηγή και κάνε την άσκηση που ακολουθεί. 

Πηγή 1

Ο ερχομός των προσφύγων υπήρξε μια κορυφαία δημογραφική ανατροπή με εκτεταμένες συνέπειες στην Οικονομία, την Κοινωνία, την Πολιτική, και τον Πολιτισμό. Η Ελλάδα μετά τους πρόσφυγες ήταν μια τελείως διαφορετική χώρα σε σύγκριση με πριν. Συνηθίζεται βεβαίως το προσφυγικό ζήτημα να κρίνεται με τους όρους οικονομικής ανάπτυξης. Ωστόσο οι πολιτιστικές αλλά και οι πολιτικές συνέπειες της προσφυγικής τομής είναι εξίσου ενδιαφέρουσες και εκτεταμένες, ενώ είχαν καθοριστικής σημασίας συνέπειες σε όλους τους τομείς της εθνικής ζωής. Η σημαντικότερη συνέπεια της εισροής των Μικρασιατών προσφύγων σε συνδυασμό με την αναχώρηση του τουρκικού πληθυσμού ήταν η συγκρότηση εθνικά ομοιογενούς κράτους. Εξετάζοντας τα στατιστικά στοιχεία του πληθυσμού της χώρας μετά τη συνθήκη των Σεβρών, θα διαπιστώσουμε ότι περίπου ο ένας στους τέσσερις κατοίκους της δεν ήταν Έλληνας. Αντίθετα μετά τη συνθήκη της Λωζάννης οι Έλληνες κάτοικοι της χώρας έφθασαν το εντυπωσιακό ποσοστό του 93,83%. «Η εγκατάσταση στη Μακεδονία και τη Θράκη του 1/3 του αστικού και των 3/4 του αγροτικού προσφυγικού πληθυσμού άλλαξε την εθνολογική σύνθεση και κατοχύρωσε την ελληνικότητα των ευαίσθητων αυτών περιοχών. Στη Μακεδονία, που για δεκαετίες αποτέλεσε το μήλον της Έριδος μεταξύ των γειτονικών βαλκανικών λαών, ο ελληνικός πληθυσμός υπερδιπλασιάστηκε με την άφιξη των προσφύγων, φτάνοντας το 88% του συνόλου. Στη Θράκη, όπου ο ελληνικός πληθυσμός είχε υποστεί δραστική μείωση μετά τη βουλγαρική κατοχή το 1913, η εγκατάσταση των προσφύγων ήταν άμεση προτεραιότητα για το ελληνικό κράτος. Το 1924 το ελληνικό στοιχείο έφθασε το 62,1% του πληθυσμού, ενώ τέσσερα χρόνια αργότερα ένας στους τρείς κατοίκους της Θράκης ήταν πρόσφυγας. Η εθνολογική αυτή αναμόρφωση παγίωσε, πέρα από κάθε αμφισβήτηση, την ελληνική κυριαρχία στα εδάφη τα οποία προσαρτήθηκαν με τους αγώνες του 1912-13 και συγκράτησε στον εθνικό κορμό τη δυτική Θράκη.

[…]

Η επίδραση της ένταξης των προσφύγων στην οικονομία της χώρας ήταν συνάρτηση της εσωτερικής και διεθνούς οικονομικής κατάστασης, του τρόπου αποκατάστασής τους και των κρατικών πολιτικό-κοινωνικών επιλογών. Όλες οι μεσοπολεμικές κυβερνήσεις επιδίωξαν την ταχύτερη δυνατή αφομοίωση των προσφύγων, ώστε να αποφευχθούν κοινωνικές ταραχές. Το πρόγραμμα αποκατάστασής τους, με άξονα τη δημιουργία μικροϊδιοκτητών και την προώθηση της γεωργίας, συμβάδιζε με την απουσία συγκεκριμένης αναπτυξιακής βιομηχανικής πολιτικής. […]

Στον αστικό τομέα, η εσωτερική αγορά διευρύνθηκε με την προσθήκη μεγάλου αριθμού καταναλωτών, ενώ ταυτόχρονα από τον αστικό προσφυγικό πληθυσμό αντλήθηκε φθηνό εργατικό δυναμικό, αλλά και ειδικευμένοι τεχνίτες. Η χώρα επίσης εμπλουτίστηκε με ανθρώπους δεδομένης επιχειρηματικής ικανότητας και πείρας, που πρωταγωνιστούσαν στις μεγάλες αγορές της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας. Eξ αρχής η πολιτική της Επιτροπής Αποκαταστάσεως Προσφύγων ενθάρρυνε την εγκατάσταση βιομηχανιών στους συνοικισμούς, με σκοπό την εκτόνωση της ανεργίας.

Πηγή: Ιστορική αφήγηση ανακτημένη από https://repository.kallipos.gr/bitstream/11419/1706/2/02_chapter_8.pdf     

Ενότητα 7 Οι μεγάλες επενδύσεις

Ενότητα 8 Η Τράπεζα της Ελλάδος

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ

Στο παρακάτω αρχείο μπορείς να δεις τις παρουσιάσεις των ενοτήτων σε μορφή mp4.

Ενότητα 9 Η κρίση του 1932

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ

Στο παρακάτω αρχείο μπορείς να δεις την παρουσίαση του μαθήματος σε μορφή mp4.

5Η ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑ

ΑΝΑΛΥΣΗ ΠΗΓΩΝ

Διάβασε την παρακάτω ιστορική πηγή και κάνε την άσκηση που ακολουθεί. 

Πηγή 1

[Τα κρίσιµα χρόνια 1928 - 1932]

(…) Την εξεταζόµενη τετραετία (1928-1932) στο µεγαλύτερο διάστηµά της, µε εξαίρεση το 1932, σύµφωνα πάντοτε µε τις προηγούµενες έρευνες, οι δείκτες της αγροτικής παραγωγής σε αξία και όγκο χαρακτηρίζονται από µια φθίνουσα τάση. O συνδυασµός της πτώσης των τιµών των αγροτικών προϊόντων, εξαιτίας της οικονοµικής κρίσης του 1929, µε τις κακές αγροτικές σοδειές της περιόδου 1929-1931, συνιστούν ένα καταλυτικό στοιχείο για την υποχώρηση της ελληνικής γεωργίας µε τα επακόλουθα αρνητικά κοινωνικά αποτελέσµατα και την περιορισµένη συµβολή της στην όλη αναπτυξιακή προσπάθεια. Tα µεγάλα έργα στην ύπαιθρο δεν µπορούν να αποδώσουν ακόµη, ενώ δηµιουργούν πρόσθετα προβλήµατα στην εξισορρόπηση του εξωτερικού ισοζυγίου και διαταραχές στη νοµισµατική ισορροπία, όταν την ίδια στιγµή οι πρακτικές και η συµπεριφορά του τραπεζικού συστήµατος στην αγροτική περιφέρεια οδηγούν τους αγρότες στην υπερχρέωση.

O βιοµηχανικός τοµέας φαίνεται να κινείται κατά διαφορετικό τρόπο. Κάτω από το καθεστώς του υψηλού προστατευτισµού, της στροφής του τραπεζικού κεφαλαίου στη βιοµηχανία και τη µεγάλη συµπίεση του κόστους εργασίας, διακρίνεται από µια σταθερή άνοδο. (…)

Στα χρόνια της µεγάλης οικονοµικής κρίσης και ιδιαίτερα την περίοδο 1929-1932, οι τιµές πέφτουν στην Ελλάδα πολύ λιγότερο σε σχέση µε ό,τι συµβαίνει στις υπόλοιπες χώρες. αυτή η αντοχή που επέδειξε η ελληνική οικονοµία απέναντι στα αρνητικά αποτελέσµατα της διεθνούς κρίσης ευνοεί τη νοµισµατική αποσταθεροποίηση, καθώς υπερτιµάται η δραχµή απέναντι στα ξένα νοµίσµατα. Θα είναι ακριβώς τον Σεπτέµβριο του 1931, όταν η Αγγλία θα αποσυνδέσει τη λίρα από το χρυσό, αφήνοντας έτσι εκτεθειµένη την ελληνική δραχµή που ήταν προσδεµένη στο χρυσό µέσω της αγγλικής λίρας. Οι προσπάθειες του Eλ. Βενιζέλου να διατηρήσει σταθερή τη δραχµή µε όσα συναλλαγµατικά αποθέµατα διέθετε η Τράπεζα της Ελλάδος και µε την προσφυγή στο ξένο  δανεισµό, αποτυγχάνουν και µε τον αναγκαστικό Νόµο της 28ης Σεπτεµβρίου 1931 αίρεται de facto η σταθεροποίηση της δραχµής για να επικυρωθεί κατόπιν µε το Νόµο 5422 της 26ης Απριλίου 1932, µε τον οποίο καταργείται το σύστηµα κανόνος συναλλάγµατος χρυσού και επανέρχεται το  σύστηµα της αναγκαστικής κυκλοφορίας. Ενώ λίγες ηµέρες αργότερα, την 1^η Μαΐου 1932, η κυβέρνηση θα κηρύξει χρεοστάσιο. H Ελλάδα δεν µπορούσε πλέον να πληρώσει τα χρέη και τους τόκους της. (…)

Πηγή: Απόσπασµα από δηµοσίευµα του Θανάση Καλαφάτη, Επίκουρου καθηγητή του Πανεπιστηµίου Πειραιώς στην Καθηµερινή

Για να εμβαθύνω

Διάβασε περισσότερες πληροφορίες σχετικά με την οικονομική κρίση του 1932.

Δες ένα βίντεο από την εκπομπή "Η μηχανή του χρόνου" με θέμα τις οικονομικές κρίσεις της Ελλάδας και έμφαση στην πτώχευση του 1932.

ΑΥΤΟΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ

Στον παρακάτω σύνδεσμο θα βρείς διαθέσιμο ένα κουίζ γνώσεων που αφορά στο υλικό που μελέτησες με το οποίο θα κρίνεις το βαθμό εμπέδωσης των γνώσεων που αποκόμισες από την ενότητα.

ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗΣ

Γ. ΟΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΕΞΕΛΙΞΕΙΣ ΚΑΤΑ ΤΟΝ 20Ο ΑΙΩΝΑ

1. Το αγροτικό ζήτημα

1. Ποιος ονομάστηκε «δυτικός κόσμος» και ποια είναι η θέση της Ελλάδας μέσα σε αυτόν;
2. Ποιοι λόγοι επιβάλλουν την αγροτική μεταρρύθμιση στα κράτη του δυτικού κόσμου και ποιο είναι το περιεχόμενό της;
3. Ποια είναι η κατάσταση με την αγροτική ιδιοκτησία στον ελλαδικό χώρο μετά την επανάσταση του 1821;
4. Τι γνωρίζετε για το ζήτημα της μεγάλης ιδιοκτησίας στην Ελλάδα;
5. Τι γνωρίζετε για τους νόμους του 1907 σχετικά με την έγγειο ιδιοκτησία και ποιες ήταν οι αντιδράσεις σε αυτούς;
6. Ποιες είναι οι πολιτικές πρωτοβουλίες που αναλαμβάνουν οι κυβερνήσεις για να επιλύσουν το ζήτημα και ποια είναι η τύχη τους;
7. Ποιος είναι ο ρόλος του Βενιζέλου στο ζήτημα της αγροτικής μεταρρύθμισης και με ποιο τρόπο προωθείται στα χρόνια της διακυβέρνησής του;
8. Με ποιο τρόπο προσπάθησε το ελληνικό κράτος να προστατέψει τους αγρότες από την κερδοσκοπία των εμπόρων;
9. Πότε και πώς δίνεται οριστική λύση στο αγροτικό ζήτημα;

2. Τα πρώτα βήματα του εργατικού κινήματος

1. Πώς εκφράζονται τα εργατικά αιτήματα στα τέλη του 19ου αιώνα και ποιοι λόγοι συνέβαλαν στην καθυστέρηση διαμόρφωσης του εργατικού κινήματος στην Ελλάδα;
2. Ποιες είναι οι καινούριες ιδεολογίες που εμφανίζονται τον 20ο αιώνα και ποιοι είναι οι φορείς τους;
3. Κάτω από ποιες συνθήκες ωριμάζει το εργατικό κίνημα στην Ελλάδα;
4. Ποιοι εργατικοί οργανισμοί ιδρύονται την δεύτερη δεκαετία του 20ου αιώνα;

3. Οι οικονομικές συνθήκες κατά την περίοδο 1910-1922

1. Ποιο είναι το περιεχόμενο της έννοιας «βενιζελισμός»;
2. Με ποιο τρόπο συνδέονται η αστική τάξη και η πολιτική του Βενιζέλου; Ποιο είναι το αίτημα που εκφράζεται;
3. Τι γνωρίζετε για την διαμόρφωση της Μεγάλης Ιδέας και ποιο ρόλο έπαιξε αυτή στην άσκηση της εσωτερικής πολιτικής;
4.  Ποιες είναι οι πρόοδοι που σημειώνει η ελληνική οικονομία το 1910;

4. Ο Α’ Παγκόσμιος Πόλεμος

1. Ποιες συνθήκες υπονομεύουν και θέτουν φραγμούς στην ανάπτυξη της ελληνικής οικονομίας την παραμονή της έναρξης του Α’ Παγκοσμίου πολέμου;
2. Ποιοι λόγοι επιβάλουν τον δανεισμό της χώρας και ποιες είναι οι συνέπειες από αυτόν;
3. Με ποιες προσπάθειες αντιμετωπίστηκε η οικονομική κρίση του 1922;

5. Η οικονομική ζωή κατά την περίοδο 1922-1936

1. Ποιοι λόγοι επιβάλλουν την δημιουργία ενός ευέλικτου κρατικού μηχανισμού μετά το τέλος του μικρασιατικού πολέμου;
2. Ποιοι λόγοι στέκονται εμπόδιο σε αυτές τις προσπάθειες;
3. Πώς τελικά αντέδρασε το κράτος στην εισροή των προσφύγων στα μητροπολιτικά εδάφη;

6. Η ελληνική οικονομία κατά την περίοδο του μεσοπολέμου

1. Πώς διαμορφώνονται τα οικονομικά δεδομένα στην Ελλάδα του μεσοπολέμου;

7. Οι μεγάλες επενδύσεις

1. Ποιες είναι οι σημαντικές επενδύσεις που πραγματοποιούνται στις υποδομές της χώρας στα χρόνια του μεσοπολέμου;

8. Η Τράπεζα της Ελλάδος

1. Ποιοι λόγοι επιβάλλουν την ίδρυση της Τράπεζας της Ελλάδος;
2. Τι γνωρίζετε για την ίδρυση και τη δράση της Τράπεζας της Ελλάδος;

9. Η κρίση του 1932

1. Πως επηρεάζει η παγκόσμια οικονομική κρίση την Ελλάδα;
2. Ποιες είναι οι συνέπειες από την οικονομική κρίση του 1932;
3. Τι γνωρίζετε για τη μέθοδο κλήριγκ;
4. Ποιες είναι οι συνέπειες της οικονομικής κρίσης σε πολιτικό επίπεδο;

ΩΡΑ ΓΙΑ ΕΠΑΝΑΛΗΨΗ

Άνοιξε τις παρακάτω κάρτες διαλόγου και εξάσκησε τη μνήμη σου.