Μάθημα : Ιστορία Γ' Λυκείου Ανθρωπιστικών Σπουδών

Α. ΕΞΩΤΕΡΙΚΟΣ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΠΕΛΑΤΕΙΑΚΕΣ ΣΧΕΣΕΙΣ (1821-1843)

1. Πελατειακά δίκτυα επί Τουρκοκρατίας 2. Η διαμόρφωση νέων δεδομένων κατά την Επανάσταση 3. Τα πρώτα ελληνικά κόμματα  4. Τα κόμματα ως εκφραστές του πνεύματος της εποχής  

Πάτησε εδώ για να μελετήσεις τις ενότητες από το ψηφιακό σχολικό εγχειρίδιο.

Σημειώσεις του μαθήματος 

Στο παρακάτω αρχείο μπορείς να διαβάσεις τις ενότητες του μαθήματος με τη μορφή σημειώσεων. Πάτησε στο αρχείο και κατέβασε στον υπολογιστή σου τις σημειώσεις.

Ενότητα 1 Πελατειακά δίκτυα επί τουρκοκρατίας

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ

Στο παρακάτω αρχείο μπορείς να δεις την παρουσίαση του μαθήματος σε μορφή mp4.

Ενότητα 2 Η διαμόρφωση νέων δεδομένων κατά την Επανάσταση

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ

Στο παρακάτω αρχείο μπορείς να δεις την παρουσίαση του μαθήματος σε μορφή mp4.

3. Τα πρώτα ελληνικά κόμματα

α. Το αγγλικό κόμμα β. Το γαλλικό κόμμα γ. Το ρωσικό κόμμα

4. Τα κόμματα ως εκφραστές του πνεύματος της εποχής

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ

Στο παρακάτω αρχείο μπορείς να δεις την παρουσίαση του μαθήματος σε μορφή mp4.

1η ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑ

ΑΝΑΛΥΣΗ ΠΗΓΩΝ

Διάβασε την παρακάτω πηγή και απάντησε στην ερώτηση.

Πηγή 1 

Οι διαφορετικές εκτιμήσεις για τη Μεγάλη Ιδέα

Μολονότι κατά την περίοδο της απολυταρχίας εµφανίστηκαν αµυδρότατα µόνο σηµάδια κάποιας θεµελιακής διαφοράς γύρω από την εφαρµογή της Μεγάλης Ιδέας, το 1848 πλέον ο χαρακτήρας των κοµµάτων καθοριζόταν από µια διευρυνόµενη διάσταση πάνω στο ζήτηµα της Μεγάλης Ιδέας. Το ένα στρατόπεδο ήταν υπέρ της φιλικής συνύπαρξης µε την Οθωµανική Αυτοκρατορία, της διοικητικής εδραίωσης του ελληνικού κράτους και της εσωτερικής ανάπτυξης των πλουτοπαραγωγικών πηγών, στοιχείων τα οποία θεωρούσε ασφαλείς προϋποθέσεις για την πραγµατοποίηση της Μεγάλης Ιδέας στο µέλλον. Κατά τη γνώµη τους, οι σποραδικές προσπάθειες για υποκίνηση εξεγέρσεων στην Τουρκία προκαλούσαν απλώς την εχθρότητα της οθωµανικής κυßέρνησης, συνεπάγονταν σκληρά αντίποινα για τους Έλληνες της Οθωµανικής Αυτοκρατορίας και κρατούσαν την Ελλάδα σε αναταραχή. Το άλλο στρατόπεδο πίστευε ότι η µικρή εδαφική έκταση της Ελλάδας ήταν η αιτία της διοικητικής ανεπάρκειας και της µη ßιωσιµότητας της οικονοµίας. Συνηγορούσε για τη χρησιµοποίηση όλων των πόρων για τη συγκαλυµµένη υποστήριξη ένοπλων εξεγέρσεων, όπου και όποτε ήταν δυνατό. Με λίγα λόγια, επιθυµούσε να εκπληρώσει την εθνική αποστολή και ταυτόχρονα να επιλύσει τα εσωτερικά προßλήµατα. Το να διατηρήσει κανείς φιλικές σχέσεις µε την Τουρκία ήταν αδύνατο, έλεγαν, και το να περιµένει µια σαφώς ευνοϊκή διεθνή κατάσταση για να επιτεθεί εναντίον της Οθωµανικής Αυτοκρατορίας ήταν τόσο ηττοπαθές όσο θα ήταν το 1821»

John. Α. Petropoulos, Πολιτική και συγκρότηση κράτους στο ελληνικό ßασίλειο (1833- 1843), ΜΙΕΤ, Αθήνα 1997, σ. 632-633.

2η ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑ

ΑΝΑΛΥΣΗ ΠΗΓΩΝ

Διάβασε τις παρακάτω πηγές και απάντησε στα ερωτήματα συνδυάζοντας τις ιστορικές σου γνώσεις με τις πληροφορίες που άντλησες από τα ιστορικά παραθέματα.

KEIMENO A

Το «ρωσικό» κόμμα […] υποστήριζε τη συμφιλίωση με την Εκκλησία της Κωνσταντινούπολης (μέσα στο πλαίσιο του αυτοκέφαλου), μεγαλύτερες εξουσίες για την Εκκλησία μέσα στο κράτος, και ορθόδοξη μοναρχία. Σε άλλα ζητήματα η θέση του «ρωσικού» κόμματος ήταν συνήθως συγκεχυμένη ή ασυνεπής. Μέσα στην ενδεκάχρονη αυτή περίοδο διένυσε όλο το φάσμα από την υποστήριξη της απολυταρχίας ως την υποστήριξη της πιο φιλελεύθερης μορφής συνταγματισμού, δεδομένου ότι η θέση του σε κάθε συγκεκριμένη στιγμή εξαρτιόταν από το βαθμό της εύνοιας που του έδειχνε ο βασιλιάς.
John A. Petropoulos, Πολιτική και συγκρότηση κράτους στο Ελληνικό Βασίλειο (1833-1843), τόμος Β΄, Αθήνα 1985: Μορφωτικό Ίδρυμα Εθνικής Τραπέζης, σ. 632.

KEIMENO B

Το ρωσικόν κόμμα προέβαλλε την ομόδοξον δύναμιν του Βορρά, «την προστάτιδα των καταπιεζομένων ορθοδόξων χριστιανών», ως τον αληθή φίλον της Ελλάδος, ο οποίος υποστηρίζει αποτελεσματικώς και αφιλοκερδώς την ικανοποίησιν των εθνικών δικαίων. Η εφημερίς «Αιών», όργανον του ρωσικού κόμματος, έγραφε μεταξύ άλλων: «Ρωσικόν κόμμα ουδέποτε υπήρξεν, ούτε υπάρχει. Υπήρξε και υπάρχει το μέγα εθνικόν κόμμα, το αφοσιωμένον εις την πίστιν των πατέρων αυτού και απεκδεχόμενον παρά της Ρωσίας τον θρίαμβον της Ορθοδοξίας και το μεγαλείον του Ελληνικού Έθνους εν τω μέλλοντι».
Οι ρωσόφρονες διεκήρυττον ότι η Ρωσία θα εκδιώξη βιαίως τους τούρκους από τα ελληνικά εδάφη και γενικώς από την Βαλκανικήν και την Ανατολήν. Το ρωσικόν κόμμα εθεωρείτο ως εμφορούμενον από συντηρητικάς αρχάς. Ο Θεόδωρος Κολοκοτρώνης, ο αρχηγός του κόμματος, εξεδήλωσε τας σκέψεις του κατά της παροχής συντάγματος. Εθεώρει πολιτικώς ανώριμον τον ελληνικόν λαόν.
Χαρίτων Κοριζής, Η πολιτική ζωή εις την Ελλάδα 1821-1910, Αθήνα 1974: Αυτοέκδοση, σσ. 56-57.

ΚΕΙΜΕΝΟ Γ

Από καιρό οι Έλληνες είχαν ζωντανή την ελπίδα ότι ο τσάρος θα τους απελευθέρωνε μια μέρα. […]
Τους Έλληνες συνέδεαν με τους Ρώσους ακόμη κοινές αναμνήσεις από την εκστρατεία του ρωσικού στόλου υπό τον στρατηγό Αλεξέι Γκριγκόροβιτς Ορλόφ στο Αιγαίο κατά τη διάρκεια του ρωσοτουρκικού πολέμου […]. Η ειρήνη του Κιουτσούκ Καϊναρτζί (1774) είχε χαρίσει, πρώτον, στην ορθόδοξη Εκκλησία μέσα στην Οθωμανική Αυτοκρατορία το πλεονέκτημα της ρωσικής προστασίας και, δεύτερον, στους Έλληνες εμπόρους τη δυνατότητα γρήγορου πλουτισμού με το εμπόριο της Μαύρης Θάλασσας, που θεμελίωσε στις Σπέτσες, ένα από τα σημαντικότερα εμπορικά κέντρα της Μεσογείου, τον πολιτικό προσανατολισμό κυρίως προς το Ρωσικό Κόμμα και έδωσε την ώθηση για τη δημιουργία μιας σημαντικής ελληνικής παροικίας στο νέο εμπορικό λιμάνι της Οδησσού.
Gunnar Hering, Τα πολιτικά κόμματα στην Ελλάδα 1821-1936, τόμος Α΄, Μορφωτικό Ίδρυμα Εθνικής Τραπέζης, Αθήνα 2004, σσ. 221-222.

ΚΕΙΜΕΝΟ Δ

Βαθιά θρησκευόμενες, υπερβάλλοντας τους κινδύνους για την Ορθοδοξία, εξαιτίας της διαλύσεως των μοναστηριών, παρακινούμενες και από τον κατώτερο κλήρο που ανοιχτά αντιστρατευόταν τα κυβερνητικά μέτρα, οι λαϊκές τάξεις, κοσμικοί και κληρικοί, έβρισκαν ως μόνο καταφύγιο το «ρωσικό» κόμμα, δεμένο ακατάλυτα με τους δεσμούς της Ορθοδοξίας. Παρά το γεγονός ότι το κόμμα είχε στα χρόνια αυτά χτυπηθεί σκληρά, η λαϊκή του βάση, αντί να μειώνεται, διευρυνόταν.
Ιω. Πετρόπουλος, Αικ. Κουμαριανού, «Περίοδος Βασιλείας του Όθωνος 1833-1862» στο Ιστορία Ελληνικού Έθνους, τόμος ΙΓ΄, Εκδοτική Αθηνών, Αθήνα 2000, σ. 73.

ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗΣ

ΕΞΩΤΕΡΙΚΟΣ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΠΕΛΑΤΕΙΑΚΕΣ ΣΧΕΣΕΙΣ (1821-1843)

1. Πελατειακά δίκτυα επί τουρκοκρατίας

2. Ποιοι λόγοι οδήγησαν στην οργάνωση πελατειακών δικτύων κατά την προεπαναστατική περίοδο;
3. Τι ήταν τα δίκτυα πατρωνίας και πώς λειτουργούσαν; Ποιες σχέσεις είχαν μεταξύ τους;
4. Ποιος ήταν ο πολιτικός ρόλος των δικτύων πατρωνίας στα χρόνια της Τουρκοκρατίας;

2. Η διαμόρφωση νέων δεδομένων κατά την Επανάσταση

1. Πώς διαμορφώθηκε το προστάδιο για την ίδρυση των πολιτικών κομμάτων κατά την Επανάσταση;
2. Ποιες πολιτικές κινήσεις έκανε ο Δημήτριος Υψηλάντης όταν έφτασε στην επαναστατημένη Ελλάδα;
3. Ποιες δύο αντίπαλες παρατάξεις διαμορφώθηκαν σχετικά με την άσκηση της εξουσίας;
4. Ποιες αποφάσεις έλαβε η Α’ Εθνοσυνέλευση της Επιδαύρου για την πολιτική ηγεσία των Ελλήνων;
5. Πώς οξύνθηκε το ρήγμα ανάμεσα σε πρόκριτους και στρατιωτικούς κατά την Β’ Εθνοσυνέλευση του Άστρους;
6. Ποιοι λόγοι οδήγησαν στην εμφύλια διαμάχη των Ελλήνων το 1824;
7. Πώς οι πολιτικές εξελίξεις στα πρώτα επαναστατικά χρόνια οδήγησαν στη διαμόρφωση των πρώτων ελληνικών κομμάτων;
8. Τι ήταν το «Πανελλήνιον» που ίδρυσε ο Καποδίστριας;
9. Ποια ήταν τα χαρακτηριστικά των πρώτων τριών ελληνικών κομμάτων;

3. Τα πρώτα ελληνικά κόμματα

α. Το αγγλικό κόμμα

1. Ποιοι υποστήριξαν το αγγλικό κόμμα;
2. Ποια ήταν η βασική πολιτική θέση των ηγετών του αγγλικού κόμματος;
3. Με ποιο τρόπο επηρέασε τη διαμόρφωση των πολιτικών θέσεων του αγγλικού κόμματος η Βρετανία;
4. Ποιες ήταν οι πολιτικές θέσεις του Αλέξανδρου Μαυροκορδάτου, ηγέτη του αγγλικού κόμματος, για την οργάνωση του ελληνικού κράτους;

β. Το γαλλικό κόμμα

1. Ποια ήταν τα χαρακτηριστικά των οπαδών του γαλλικού κόμματος;
2. Ποια ήταν η βασική πολιτική θέση των ηγετών του γαλλικού κόμματος;
3. Τι προέβλεπε το πολιτικό πρόγραμμα του γαλλικού κόμματος;
4. Γιατί το γαλλικό κόμμα ονομάστηκε «εθνικό κόμμα»;
5. Με ποιο τρόπο επηρέασε τη διαμόρφωση των πολιτικών θέσεων του γαλλικού κόμματος η Γαλλία;

γ. Το ρωσικό κόμμα

4. Ποια ομοιότητα είχαν τα ελληνικά κόμματα μεταξύ τους;
5. Με ποιο τρόπο επηρέασε τη διαμόρφωση των πολιτικών θέσεων του ρωσικού κόμματος η Ρωσία;
6. Ποιες ήταν οι πολιτικές θέσεις του ρωσικού κόμματος;
7. Ποιοι υποστήριξαν το ρωσικό κόμμα;
8. Ποιο βασικό πρόβλημα αναγνώριζε το ρωσικό κόμμα κατά την περίοδο της βαυαροκρατίας;

4. Τα κόμματα ως εκφραστές του πνεύματος της εποχής

1. Ποιο ήταν το γενικό ιδεολογικό- πολιτικό πλαίσιο μέσα στο οποίο διαμορφώθηκαν τα ελληνικά πολιτικά κόμματα;
2. Ποιες απόψεις διατύπωναν τα κόμματα για την οικονομική πολιτική του ελληνικού κράτους;
3. Ποιο ήταν το πλαίσιο λειτουργίας των ελληνικών κομμάτων και ποιες αδυναμίες υπήρχαν σε αυτό;

ΩΡΑ ΓΙΑ ΕΠΑΝΑΛΗΨΗ

Άνοιξε τις παρακάτω κάρτες διαλόγου και εξάσκησε τη μνήμη σου.