Μάθημα : Ιστορία Γ' Λυκείου Ανθρωπιστικών Σπουδών

Ιστορία Γ' Λυκείου Ανθρωπιστικών Σπουδών

EL767238 - ΑΘΑΝΑΣΙΑ ΦΑΤΣΗ

Ενότητες μαθήματος

ΚΕΦΑΛΑΙΟ II Η ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΚΑΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΤΩΝ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΚΟΜΜΑΤΩΝ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ Γ. ΔΙΚΟΜΜΑΤΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΕΚΣΥΓΧΡΟΝΙΣΜΟΣ (1880-1909)

ΚΕΦΑΛΑΙΟ II Η ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΚΑΙ Λ... ΚΕΦΑΛΑΙΟ II Η ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΚΑΙ Λ...

Το II κεφάλαιο είναι αφιερωμένο στην πολιτική εξέλιξη και λειτουργία του ελληνικού κράτους. Η τρίτη ενότητα παρουσιάζει την περίοδο του δικομματισμού στις τελευταίες δεκαετίες του 19ου και στις αρχές του 20ου αιώνα μέχρι τα γεγονότα στο Γουδί το 1909.

Γ. ΔΙΚΟΜΜΑΤΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΕΚΣΥΓΧΡΟΝΙΣΜΟΣ (1880-1909)

1. Η εδραίωση του δικομματισμού 2. Η οργάνωση των κομμάτων κατά το τελευταίο τέταρτο του 19ου αιώνα 3. Από τη χρεοκοπία στο στρατιωτικό κίνημα στο Γουδί (1893-1909)  

Πάτησε εδώ για να μελετήσεις τις ενότητες από το ψηφιακό σχολικό εγχειρίδιο.

Σημειώσεις του μαθήματος 

Στο παρακάτω αρχείο μπορείς να διαβάσεις τις ενότητες του μαθήματος με τη μορφή σημειώσεων. Πάτησε στο αρχείο και κατέβασε στον υπολογιστή σου τις σημειώσεις.

Ενότητα 1 Η εδραίωση του δικομματισμού

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ

Στο παρακάτω αρχείο μπορείς να δεις την παρουσίαση της ενότητας σε μορφή mp4 video.

Πολυμέσα
Ενότητα 1 Η εδραίωση του δικομματισμού

Παρουσίαση της ενότητας σε μορφή mp4 video.

1η ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑ

ΑΝΑΛΥΣΗ ΠΗΓΩΝ

Διάβασε την παρακάτω πηγή και απάντησε στο ερώτημα που ακολουθεί. 

Πηγή

Τα δύο κόµµατα

Χαρακτηριστική είναι η ονοµασία των δύο κοµµάτων: ο Τρικούπης είχε το «Νεωτερικό» κόµµα, ενώ ο ∆ηλιγιάννης το «Εθνικό». Για τον Τρικούπη, νεωτερισµός ήταν η διάκριση των εξουσιών και η ανάπτυξη της ιδιωτικής κοινωνίας µέχρι την αυτονόµησή της. Για τους αντιπάλους του, «εθνική» ήταν αυτή καθαυτή η ανάπτυξη του ανάµικτου «κρατικό-κοινωνικού» συγκροτήµατος, µέσα στο οποίο έδρευαν αναπόσπαστα και τα ιδιωτικά συµφέροντα. Έτσι ο αγώνας µεταξύ των δυο παρατάξεων αναφερόταν πρώτιστα στη χρήση της κρατικής µηχανής, και γι’ αυτό ήταν κατευθείαν πολιτικός. Από τα δύο πολιτικά προγράµµατα, του Τρικούπη ήταν περισσότερο εντοπισµένο κοινωνικά: εξυπηρέτηση του µεγάλου ιδιωτικού κεφαλαίου στην πορεία για την αστικοποίηση και τον εξευρωπαϊσµό των κοινωνικών σχέσεων. Οι επιδιώξεις του ∆ηλιγιάννη ήταν λιγότερο χρωµατισµένες ταξικά, πράγµα που επέτρεπε τη συνύπαρξη στον ίδιο χώρο «όλων των δυσαρεστηµένων, από την άκρα δεξιά ως την άκρα αριστερά». Κοινός παρανοµαστής µέσα στο δηλιγιαννικό συνονθύλευµα ήταν η άρνηση του χωρισµού των εξουσιών. Κεντρικός στόχος του αντιτρικουπισµού ήταν όχι ο µερισµός, αλλά η συγκέντρωση των εξουσιών και η διεύθυνσή τους από την πολιτική. Χαρακτηριστικό του Τρικούπη ήταν το πάθος για την οικονοµική ανάπτυξη, ενώ των αντιπάλων του το πάθος για την αναρρίχηση στα δηµόσια αξιώµατα και για την κυριαρχία της πολιτικής εξουσίας πάνω στην οικονοµική. Έτσι, ο Τρικούπης κατηγορήθηκε σαν «πλουτοκράτης», ενώ οι αντίπαλοί του σαν «αρχοµανείς». Στην ολιγαρχία του πλούτου αντιτάχθηκε η ολιγαρχία της πολιτικής ζωής. Η πρώτη χειραγωγήθηκε από τους κεφαλαιούχους, ενώ η δεύτερη από το πνεύµα του µικροαστισµού και του λαϊκισµού. Μέσα στο δηλιγιαννικό στρατόπεδο βρέθηκαν επίσης και οι προερχόµενοι από τα παλαιά «τζάκια» και τον κοτζαµπασισµό. Όµως, τα παλιά αυτά στρώµατα είχαν ξεπέσει οριστικά. Τους ήταν αδύνατο πια να λειτουργήσουν «οπισθοδροµικά» σαν µια «φεουδαρχική αντίδραση». Αντίθετα, η πολιτική τους παρουσία πήρε αναπότρεπτα τη µορφή της «αρχοµανίας», της «θεσιθηρίας», της δηµοσιοϋπαλληλίας (µιας «φατριαστικής υπαλληλίας», όπως την χαρακτήρισε ο ίδιος ο Τρικούπης). Έτσι, ο παλιός κοτζαµπασισµός εµφανίσθηκε µε τη µορφή του εκσυγχρονισµένου µικροαστισµού και λαϊκισµού. Οι µεταβολές της ελληνικής κοινωνίας µετά το 1860 ήταν µεγάλες και οριστικές: στο εξής το βασικό δίληµµα δεν ήταν πια αν η Ελλάδα θα πήγαινε προς τα εµπρός ή προς τα πίσω, αλλά αν θα ακολουθούσε το δρόµο της αναπτύξεως του κεφαλαίου ή την προοπτική του µικροαστισµού. Το κράτος, για τον Τρικούπη, ήταν ένα εργαλείο για την οικονοµική ανάπτυξη, ενώ για το ∆ηλιγιάννη ήταν ένας αντικειµενικός στόχος. Ο Τρικούπης απέβλεπε στο να χρησιµοποιήσει το κράτος, ενώ ο ∆ηλιγιάννης στο να το κατακτήσει. Έτσι, ο κρατικός παρεµβατισµός στην οικονοµική και κοινωνική ζωή ήταν επιδίωξη παροδική για τον ένα, µονιµότερη για τον άλλο.

Ι.Ε.Ε., τόµ. Ι∆΄, σ. 22

Εργασίες

Λαµβάνοντας υπόψη το παραπάνω κείµενο και τις γνώσεις σου από το σχολικό βιβλίο να αναφέρεις τα στοιχεία της πολιτικής του Χ. Τρικούπη και των αντιπάλων του που αιτιολογούν το χαρακτηρισµό του µεν Χ. Τρικούπη ως «πλουτοκράτη», των δε αντιπάλων του ως «αρχοµανών».

Video

Μπορείς να παρακολουθήσεις το επεισόδιο της σειράς ντοκιμαντέρ "Βίοι Παράλλληλοι", αφιερωμένο στους δύο μεγάλους πολιτικούς άνδρες της εποχής του δικομματισμού, Χαρίλαο Τρικούπη και Θεόδωρο Δηλιγιάννη.

Πολυμέσα
«Θεόδωρος Δηλιγιάννης – Χαρίλαος Τρικούπης: Η απαρχή του δικομματισμού»

Εμπνευσμένη από το έργο του Έλληνα ιστορικού και βιογράφου Πλουτάρχου, «Βίοι Παράλληλοι», η σειρά θα επιδιώξει, με τη βοήθεια καταξιωμένων ιστορικών και άλλων επιστημόνων, να παρουσιάσει, συνδυάζοντας επιλεκτικά, την παράλληλη πορεία και θητεία στα κοινά των συγκεκριμένων προσωπικοτήτων, αποφεύγοντας τους χαρακτηρισμούς και το σχολιασμό. Η παράθεση των ιστορικών, αλλά και προσωπικών στοιχείων των πολιτικών προσώπων που έχουν επιλεγεί προς διερεύνηση, θα γίνει κατά τρόπο εύληπτο και σαφή και θα ακουσθούν πολλές και ποικίλες απόψεις, με τουλάχιστον δύο αντικρουόμενες ερμηνείες στα κύρια σημεία της αφήγησης. Ιδέα σειράς-σενάριο: Αλέξανδρος Κακαβάς. Σκηνοθεσία: Αδαμάντιος Πετρίτσης. Επιστημονικός σύμβουλος: Αντώνης Κλάψης. Διεύθυνση φωτογραφίας: Μωρίς Γκορμεζάνος. Ηχοληψία: Κωνσταντίνος Καρδακάρης. Μοντάζ: Μαρία Ελισάβετ Κόντου. Μουσική: Μαρίνος Τόκας, Θανάσης Τρικούπης. Αφήγηση: Χρήστος Σπανός, Τζωρτζίνα Παλαιοθόδωρου.

Ενότητα 2 Η οργάνωση των κομμάτων κατά το τελευταίο τέταρτο του 19ου αιώνα 

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ

Στο παρακάτω αρχείο μπορείς να δεις την παρουσίαση της ενότητας σε μορφή mp4 video.

Πολυμέσα
Ενότητα 2 Η οργάνωση των κομμάτων κατά το τελευταίο τέταρτο του 19ου αιώνα

Παρουσίαση της ενότητας σε μορφή mp4 video.

Ενότητα 3 Από τη χρεοκοπία στο στρατιωτικό κίνημα στο Γουδί (1893-1909)  

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ

Στο παρακάτω αρχείο μπορείς να δεις την παρουσίαση της ενότητας.

Video

Παρακολούθησε την εκπομπή "Η Μηχανή του Χρόνου" με πληροφορίες για το κίνημα στο Γουδί.

ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗΣ

ΔΙΚΟΜΜΑΤΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΕΚΣΥΓΧΡΟΝΙΣΜΟΣ

1. Η εδραίωση του δικομματισμού

  1. Ποια χρονική περίοδο εμφανίζεται και ισχυροποιείται ο δικομματισμός στην Ελλάδα;
  2. Ποιο είναι το πρόγραμμα του κόμματος του Τρικούπη και ποιες είναι οι συνέπειες από την εφαρμογή του; Ποιοι τον υιοθετούν;
  3. Ποιες είναι οι πολιτικές απόψεις του αντιπάλου του Τρικούπη Θ. Δηλιγιάννη και που βρήκε υποστηρικτές;

2. Η οργάνωση των κομμάτων κατά το τελευταίο τέταρτο του 19ου αιώνα

  1. Ποια είναι τα γενικά χαρακτηριστικά των κομμάτων που κυριαρχούν στο πολιτικό προσκήνιο τη δεκαετία του 1880;
  2. Τι γνωρίζετε για την οργάνωση των κομμάτων;
  3. Τι γνωρίζετε για την επιλογή υποψηφίων;
  4. Ποια δυνατότητα παρείχε το εκλογικό σύστημα και μέχρι πότε ίσχυσε;
  5. Ποια ήταν η εκλογική βάση των κομμάτων και ποια η ανώτερη ιεραρχία τους;
  6. Ποια ήταν η σχέση των κομμάτων με τον ηγέτη τους και με την εκλογική βάση τους;
  7. Ποιος ήταν ο χαρακτήρας των κομμάτων;

3. Από τη χρεοκοπία στο στρατιωτικό κίνημα στο Γουδί (1839-1909)

  1. Ποιοι λόγοι οδήγησαν το κράτος σε πτώχευση;
  2. Ποια είναι η γενική δυσαρέσκεια που εκδηλώνεται από όλα τα κοινωνικά στρώματα;
  3. Πως προσπάθησαν τα κόμματα να επιλύσουν τα προβλήματα και να αναστρέψουν το αρνητικό κλίμα;
  4. Τι γνωρίζετε για την ομάδα των «Ιαπώνων»;
  5. Τι γνωρίζετε για το Στρατιωτικό Σύνδεσμο;
  6. Τι γνωρίζετε για το κίνημα στο Γουδί; Ποια ήταν η κατάληξη του και ποιες οι συνέπειές του;

ΩΡΑ ΓΙΑ ΕΠΑΝΑΛΗΨΗ

Άνοιξε τις παρακάτω κάρτες διαλόγου και εξάσκησε τη μνήμη σου.