Μάθημα : ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΑΓΩΓΗ-Γ΄ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ

Στόχοι Μαθήματος:

• Να κατανοήσουν οι μαθητές ότι η δημοκρατία δεν περιορίζεται μόνο στην εκλογική διαδικασία.

• Να προσδιορίσουν τα χαρακτηριστικά του "ενεργού πολίτη" (ενημέρωση, συμμετοχή, αλληλεγγύη).

• Να αναγνωρίσουν τις παθογένειες του παρελθόντος (πελατειακές σχέσεις) και την ανάγκη για διαφάνεια.

• Να εντοπίσουν πεδία δράσης σε τοπικό, εθνικό και παγκόσμιο επίπεδο.

1. Η Δημοκρατία πέρα από τις Εκλογές

• Το πρόβλημα: Η εκλογική διαδικασία και ο πολυκομματισμός δεν αρκούν από μόνα τους για τον έλεγχο της εξουσίας.

• Ιστορική αναδρομή κομμάτων: Πολλά κόμματα προήλθαν από:

  • Συνδικάτα (π.χ. Βρετανικό Εργατικό Κόμμα).

  • Αγροτικές ενώσεις (Αγροτικά κόμματα Σκανδιναβίας/Ελλάδας).

  • Εκκλησίες/Θρησκευτικές ενώσεις (Χριστιανοδημοκράτες).

  • Οικολογικά κινήματα (Πράσινα κόμματα).

2. Παθογένειες: Οι Πελατειακές Σχέσεις

• Ορισμός: Η σχέση ψηφοφόρου-αντιπροσώπου που βασίζεται στη συναλλαγή.

• Χαρακτηριστικά:

  • Ψήφος σε πρόσωπα (όχι σε αρχές/ιδεολογία).

  • Στόχος τα προσωπικά οφέλη (π.χ. διορισμοί στο Δημόσιο).

• Συνέπειες: Ζημιά στο κοινωνικό σύνολο και στρέβλωση της πολιτικής νοοτροπίας.

3. Ο Ενεργός Πολίτης (Η "Καρδιά" της Δημοκρατίας)

Ο πολίτης που διαθέτει δύο βασικά χαρακτηριστικά:

1. Αντικειμενική Ενημέρωση: Γνώση για σύνθετα θέματα (οικονομία, υγεία, περιβάλλον).

2. Συμμετοχή: Ενεργή παρουσία σε όλους τους τομείς της δημόσιας ζωής.

4. Η Κοινωνία Πολιτών

Το σύνολο των ενεργών πολιτών που δρουν συλλογικά.

• Βασικά Χαρακτηριστικά:

  • Αλληλεγγύη: Διεκδίκηση δικαιωμάτων + Αίσθημα ευθύνης.

  • Ανοιχτή Κοινωνία: Συνύπαρξη διαφορετικών ομάδων και συμφερόντων.

  • Δημοκρατική/Διαφανής: Δημοσιότητα στις πράξεις της Πολιτείας ώστε να υπάρχει έλεγχος.

  • 5. Επίπεδα Δραστηριοποίησης

    Επίπεδο	Παραδείγματα Δράσης
    Τοπικό	Σχολείο (μαθητικές κοινότητες), Γειτονιά, Δήμος.
    Εθνικό	Προγράμματα κατά του ρατσισμού, προστασία περιβάλλοντος.
    Παγκόσμιο	ΜΚΟ για τα ανθρώπινα δικαιώματα, κατά της φτώχειας και του πολέμου.

  • 6. Μορφές Δράσης

    • Ατομικά: Προσωπική δραστηριοποίηση, έκφραση δημόσιου λόγου.

    • Συλλογικά:

      • Σύλλογοι & Σωματεία (Ομάδες Πίεσης).

      • Μη Κυβερνητικές Οργανώσεις (ΜΚΟ).

      • Κοινωνικός Εθελοντισμός: Ανιδιοτελής προσφορά για το κοινό καλό.

    ---

    Σύνοψη:

    Η διαφάνεια και η συμμετοχή μετατρέπουν τον υπήκοο σε πολίτη. Η περίπτωση της Αμίνα Λουάλ αποδεικνύει ότι όταν οι πολίτες ενώνονται (ακόμη και ψηφιακά), η εξουσία υποχωρεί μπροστά στο δίκαιο.

    ΑΣΚΗΣΕΙΣ:

    Α. Ερωτήσεις Πολλαπλής Επιλογής

    1. Τι χαρακτηρίζει κυρίως την "Κοινωνία Πολιτών"; α) Η αποκλειστική ενασχόληση με τα κομματικά όργανα. β) Το σύνολο των ενεργών πολιτών που συμμετέχουν στη δημόσια ζωή. γ) Η τυφλή υπακοή στους νόμους χωρίς έλεγχο της εξουσίας. δ) Η επιδίωξη ατομικών συμφερόντων μέσω γνωριμιών.

    2. Οι "πελατειακές σχέσεις" στο νεότερο ελληνικό κράτος είχαν ως αποτέλεσμα: α) Την ενίσχυση της αξιοκρατίας στο Δημόσιο. β) Την ψήφιση προσώπων με βάση την ιδεολογία τους. γ) Την επιδίωξη προσωπικών οφελών σε βάρος του κοινωνικού συνόλου. δ) Την ταχύτερη ανάπτυξη της κοινωνίας των πολιτών.

    3. Ποιο από τα παρακάτω αποτελεί χαρακτηριστικό του ενεργού πολίτη; α) Η αποχή από κάθε μορφή συλλογικής δράσης. β) Η αντικειμενική ενημέρωση για τοπικά και παγκόσμια ζητήματα. γ) Η συμμετοχή στις εκλογές μόνο όταν υπάρχει προσωπικό κέρδος. δ) Η αδιαφορία για τα περιβαλλοντικά προβλήματα άλλων χωρών.

    4. Η "διαφάνεια" στις πράξεις των οργάνων της Πολιτείας είναι απαραίτητη διότι: α) Επιτρέπει στον ενεργό πολίτη να ελέγχει ουσιαστικά την εξουσία. β) Βοηθά τα κόμματα να κρύβουν τις εσωτερικές τους διαδικασίες. γ) Δυσκολεύει τη συμμετοχή των πολιτών στα κοινά. δ) Είναι μια διαδικασία που αφορά μόνο τους νομικούς.

    5. Ο κοινωνικός εθελοντισμός ορίζεται ως: α) Η εργασία με σκοπό την επαγγελματική ανέλιξη στο Δημόσιο. β) Η ανιδιοτελής κοινωνική προσφορά και δράση. γ) Η υποχρεωτική συμμετοχή σε κρατικές οργανώσεις. δ) Η συμμετοχή σε διαδηλώσεις με βίαιο περιεχόμενο.

    Β. Ερωτήσεις Σωστού / Λάθους με διόρθωση λάθους

     

  • Η συμμετοχή στις εκλογές και μόνο αποτελεί πλήρη εγγύηση για τον έλεγχο της εξουσίας σε μια δημοκρατία. ( )

  • Τα σοσιαλιστικά κόμματα στην Ευρώπη ιστορικά δεν είχαν καμία σχέση με τα συνδικάτα και τις ενώσεις εργαζομένων. ( )

  • Στις πελατειακές σχέσεις, ο ψηφοφόρος επιλέγει αντιπροσώπους με κύριο κριτήριο τις γενικές αρχές και το πρόγραμμα του κόμματος. ( )

  • Οι σύγχρονες κοινωνίες είναι πλέον απομονωμένες και τα τοπικά προβλήματα δεν επηρεάζονται από τις παγκόσμιες εξελίξεις. ( )

  • Η Κοινωνία Πολιτών χαρακτηρίζεται ως "κλειστή κοινωνία" γιατί επιτρέπει τη δράση μόνο σε συγκεκριμένες κοινωνικές ομάδες. ( )

  • Ο ενεργός πολίτης οφείλει να περιορίζει τη δραστηριότητά του μόνο σε εθνικό επίπεδο, αγνοώντας το σχολείο ή τη γειτονιά του. ( )

  • Οι Μη Κυβερνητικές Οργανώσεις (ΜΚΟ) αποτελούν όργανα της Πολιτείας και οι αποφάσεις τους ελέγχονται άμεσα από την εκάστοτε κυβέρνηση. ( )

  • Ο ενεργός πολίτης πρέπει να ενημερώνεται μόνο για θέματα που έχουν άμεσο οικονομικό όφελος για τον ίδιο. ( )

  • Η βία στις συγκεντρώσεις διαμαρτυρίας θεωρείται από το κείμενο ως ο πιο αποτελεσματικός τρόπος συμμετοχής στην Κοινωνία Πολιτών. ( )

  • Η "διαφάνεια" σημαίνει ότι οι αποφάσεις της Πολιτείας λαμβάνονται με φανερές διαδικασίες ώστε να ελέγχονται από τον πολίτη. ( )