Μάθημα : ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΑΓΩΓΗ-Γ΄ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ

Σχέδιο μαθήματος: Ατομικά δικαιώματα (ΚΠΑ Γ΄ Γυμνασίου)

Στόχοι μαθήματος:

1. Γνωστικοί: Οι μαθητές να ορίζουν τα ατομικά δικαιώματα και να αναγνωρίζουν τα κυριότερα εξ αυτών (ελευθερία, ζωή, άσυλο κατοικίας κ.λπ.).

2. Συναισθηματικοί: Να εκτιμήσουν την αξία της προστασίας της ανθρώπινης αξιοπρέπειας.

3. Ψυχοκινητικοί/δεξιότητες: Να μπορούν να διακρίνουν πότε παραβιάζεται ένα ατομικό δικαίωμα στην καθημερινότητα.

Σύνοψη Ενότητας: Η ισότητα (Άρθρα 4 & 22 του Συντάγματος)

• Θεμέλιο: Τα ατομικά δικαιώματα πηγάζουν από την υποχρέωση της Πολιτείας να προστατεύει την ανθρώπινη αξιοπρέπεια.

• Η έννοια της ισότητας:

  • Όλοι οι Έλληνες είναι ίσοι ενώπιον του νόμου.

  • Δεσμεύει τη Βουλή, τη Διοίκηση και τα Δικαστήρια.

• Αναλογική ισότητα:

  • Η ισότητα δεν είναι απόλυτη, αλλά ανάλογη με τα χαρακτηριστικά του καθενός (π.χ. διαφορετική μεταχείριση εφήβων-ενηλίκων, πλουσίων-φτωχών στη φορολογία).

• Μορφές ισότητας:

  1. Ισότητα φύλων: Ίσες ευκαιρίες σε άνδρες και γυναίκες. Λήψη «θετικών μέτρων» (π.χ. ποσόστωση στις εκλογές) για την εξάλειψη αδικιών.

  2. Ισότητα αλλοδαπών: Απαγόρευση διακρίσεων λόγω φυλής, γλώσσας, θρησκείας ή ιδεολογίας.

  3. Ισότητα στην αμοιβή: Ίση αμοιβή για εργασία ίσης αξίας, χωρίς καμία διάκριση.

  4. Φορολογική ισότητα: Συνεισφορά στα δημόσια βάρη ανάλογα με τις οικονομικές δυνάμεις του καθενός.

  5. Δημόσιες λειτουργίες: Πρόσβαση στις δημόσιες θέσεις για όλους τους Έλληνες και πολίτες της Ε.Ε. (με γνώση ελληνικών).

  6. Ισότητα στράτευσης: Όλοι οι Έλληνες συντελούν στην άμυνα. Πρόβλεψη εναλλακτικής θητείας για αντιρρησίες συνείδησης.

  7. Ισότητα ευκαιριών: Ιδιαίτερη μέριμνα για άτομα με αναπηρίες.

• Α. Ερωτήσεις Σωστού / Λάθους
  1. Η απόλυτη ισότητα για όλους θα ήταν σε ορισμένες περιπτώσεις άδικη. (........)
  2. Οι αλλοδαποί στην Ελλάδα δεν προστατεύονται από τις διακρίσεις βάσει του
  Συντάγματος. (........)
  3. Η φορολογική ισότητα σημαίνει ότι όλοι οι πολίτες πληρώνουν το ίδιο χρηματικό ποσό
  ανεξάρτητα από το εισόδημά τους. (........)
  4. Οι γυναίκες στην Ελλάδα απέκτησαν δικαίωμα ψήφου το 1952. (........)
  5. Οι αντιρρησίες συνείδησης απαλλάσσονται πλήρως από τη στράτευση και κάθε άλλη
  υποχρέωση. (........)

  Β. Ερωτήσεις πολλαπλής επιλογής
  1. Τι ονομάζουμε «θετικά μέτρα» για τις γυναίκες;

   α) Το δικαίωμα να εργάζονται λιγότερες ώρες.
  β) Ειδικές δράσεις (π.χ. ποσόστωση) για την κατάργηση των ανισοτήτων.
  γ) Την υποχρέωση να μένουν στο σπίτι.
  2. Η ισότητα στην αμοιβή εργασίας αφορά:
  α) Μόνο τους Έλληνες άνδρες.
  β) Μόνο τους πολίτες της Ε.Ε.
  γ) Όλους τους εργαζόμενους ανεξάρτητα από φύλο ή άλλη διάκριση.
  3. Ποια είναι η βάση των ατομικών δικαιωμάτων σύμφωνα με το κείμενο;
  α) Η οικονομική ανάπτυξη.
  β) Ο σεβασμός και η προστασία της ανθρώπινης αξιοπρέπειας.
  γ) Η στρατιωτική ισχύς.

   

• Διάγραμμα μαθήματος: Ατομικά δικαιώματα (2)

• 1. Η Έννοια του απαραβίαστου της προσωπικής ελευθερίας (Άρθρο 5)

  • Γενική αρχή: Η προσωπική ελευθερία είναι απαραβίαστη για όλα τα άτομα που βρίσκονται στη χώρα (όχι μόνο για τους Έλληνες πολίτες).

  • Προστασία ζωής, τιμής & ελευθερίας: Παρέχεται απόλυτα χωρίς διακρίσεις (εθνικότητα, φυλή, γλώσσα, θρησκεία, πολιτικές πεποιθήσεις).

  • Θανατική ποινή: Απαγορεύεται ρητά.

  • Δικαίωμα στην υγεία & βιοηθική (εξετάζει τα ηθικά διλήμματα που προκύπτουν από τις ραγδαίες προόδους της επιστήμης και της τεχνολογίας στη ζωή μας):

    • Προστασία της γενετικής ταυτότητας (απαγόρευση κλωνοποίησης).

    • Απαγόρευση ιατρικών επεμβάσεων χωρίς συναίνεση.

  2. Ελεύθερη ανάπτυξη της προσωπικότητας

  • Δικαίωμα συμμετοχής: Στην κοινωνική, οικονομική και πολιτική ζωή.

  • Περιορισμοί: Η ελευθερία μας σταματά εκεί που προσβάλλονται τα δικαιώματα των άλλων ή το Σύνταγμα.

  • Επιμέρους εκφράσεις:

    • Επαγγελματική και οικονομική δραστηριότητα.

    • Ελευθερία έκφρασης και πληροφόρησης.

    • Προστασία από αυθαίρετη σύλληψη/φυλάκιση.

    • Συλλογική δράση (συνδικαλισμός, απεργία).

  3. Ατομική ιδιοκτησία & περιορισμοί

  • Κατοχύρωση: Η ιδιοκτησία είναι προστατευμένη στις σύγχρονες κοινωνίες.

  • Περιορισμοί για το Γενικό Συμφέρον:

    • Προστασία περιβάλλοντος (δάση, παραλίες).

    • Προστασία πολιτιστικής κληρονομιάς (αρχαιολογικοί χώροι).

    • Αναγκαστικές απαλλοτριώσεις (π.χ. για διάνοιξη δρόμων).

  4. Το άσυλο της κατοικίας & προσωπικά δεδομένα

  • Απαραβίαστο κατοικίας: Η έρευνα επιτρέπεται μόνο με παρουσία δικαστικού εκπροσώπου.

  • Προσωπικά δεδομένα: Προστασία της ιδιωτικής ζωής στην ψηφιακή εποχή.

  • Αρχή Προστασίας Δεδομένων Προσωπικού Χαρακτήρα: Ανεξάρτητη αρχή που εποπτεύει την εφαρμογή του νόμου.

  5. Η σχέση του πολίτη με τη Διοίκηση

  • Δικαίωμα αναφοράς: Η Διοίκηση υποχρεούται να απαντά στα αιτήματα των πολιτών.

  • Διαφάνεια: Απαραίτητη για τη λαϊκή κυριαρχία.

  • Συνήγορος του Πολίτη: Ανεξάρτητη αρχή που μεσολαβεί μεταξύ πολιτών και δημοσίων υπηρεσιών για την επίλυση διαφορών και την αντιμετώπιση της κακοδιοίκησης.

  • 

  ---

  Τεστ αξιολόγησης

  Ομάδα Α: Ερωτήσεις πολλαπλής επιλογής

  Κυκλώστε τη σωστή απάντηση.

  1. Σύμφωνα με το Σύνταγμα, η προστασία της ζωής και της τιμής παρέχεται: α) Μόνο στους Έλληνες πολίτες. β) Σε όλους όσους βρίσκονται στη χώρα, χωρίς διακρίσεις. γ) Μόνο στους πολίτες της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

  2. Η έρευνα σε μια κατοικία επιτρέπεται μόνο όταν: α) Υπάρχει καταγγελία από γείτονα. β) Είναι παρών δικαστικός εκπρόσωπος. γ) Το αποφασίσει ο Δήμαρχος της περιοχής.

  3. Ο Συνήγορος του Πολίτη είναι: α) Μια κυβερνητική υπηρεσία που ελέγχει τους πολίτες. β) Μια ανεξάρτητη αρχή που μεσολαβεί μεταξύ πολίτη και δημόσιας διοίκησης. γ) Ένα δικαστήριο που επιβάλλει ποινές φυλάκισης.

  4. Ένας επιτρεπτός περιορισμός στην ατομική ιδιοκτησία είναι: α) Η αυθαίρετη κατάσχεση από το κράτος. β) Η απαγόρευση δόμησης σε δασικές εκτάσεις για το γενικό συμφέρον. γ) Η υποχρεωτική παραχώρηση σπιτιού σε τρίτους.

  Ομάδα Β: Ερωτήσεις Σωστού / Λάθους

  Σημειώστε με (Σ) αν η πρόταση είναι σωστή ή με (Λ) αν είναι λανθασμένη. Διορθώστε τις λάθος προτάσεις.

  1. [___] Η θανατική ποινή επιτρέπεται σε εξαιρετικές περιπτώσεις στην Ελλάδα.

  2. [___] Το δικαίωμα στην ελεύθερη ανάπτυξη της προσωπικότητας περιορίζεται από το Σύνταγμα και τα χρηστά ήθη.

  3. [___] Η κλωνοποίηση ανθρώπου είναι νόμιμη ιατρική επέμβαση αν συναινεί ο ασθενής.

  4. [___] Η Διοίκηση έχει υποχρέωση να απαντά στα αιτήματα και τις αναφορές των πολιτών.

  5. [___] Η χρήση ζώνης ασφαλείας θεωρείται περιορισμός της ελευθερίας που δικαιολογείται από το δημόσιο συμφέρον.

  6. [___] Τα προσωπικά δεδομένα προστατεύονται από την Αρχή Προστασίας Δεδομένων, η οποία ελέγχεται άμεσα από την εκάστοτε κυβέρνηση.

•  Η Θρησκευτική ελευθερία (Άρθρο 13)

  • Απαραβίαστο συνείδησης: Η πίστη θεωρείται εσωτερική ψυχική υπόθεση του καθένα.

  • Ανεξιθρησκία & θρησκευτική ισότητα:

    • Τα ατομικά και πολιτικά δικαιώματα είναι ανεξάρτητα από τις θρησκευτικές πεποιθήσεις.

    • Έλληνες και αλλοδαποί έχουν το δικαίωμα να πρεσβεύουν όποια θρησκεία επιθυμούν (ή καμία).

    • Η Πολιτεία οφείλει να αντιμετωπίζει όλους τους πολίτες ισότιμα, ανεξάρτητα από το δόγμα τους.

  • Ελευθερία λατρείας: Δικαίωμα στην ελεύθερη άσκηση των θρησκευτικών καθηκόντων.

  • Απαγόρευση προσηλυτισμού: Απαγορεύεται η άσκηση πίεσης με αθέμιτα μέσα για τη μεταβολή της θρησκευτικής συνείδησης του άλλου.

  2. Η ελευθερία της έκφρασης και του Τύπου (Άρθρο 14)

  • Κοινωνικός ρόλος:

    • Επιτρέπει την έκφραση διαφορετικών γνωμών και συμφερόντων.

    • Συμβάλλει στη διαμόρφωση της κοινής γνώμης, η οποία λειτουργεί ως ελεγκτής της πολιτικής εξουσίας.

  • Προστασία του Τύπου (Εφημερίδες, περιοδικά):

    • Το Σύνταγμα απαγορεύει ρητά τη λογοκρισία και κάθε προληπτική κρατική παρέμβαση.

    • Καθένας μπορεί να διαδίδει τις σκέψεις του προφορικά, γραπτά ή μέσω εντύπων.

  3. Ραδιοτηλεόραση και κινηματογράφος (Άρθρο 15)

  • Διαφοροποίηση από τον Τύπο: Εδώ το Σύνταγμα επιτρέπει περιορισμούς και προληπτικό έλεγχο.

  • Λόγοι περιορισμού: Το δημόσιο συμφέρον, με κυριότερο την προστασία της παιδικής ηλικίας (π.χ. σήμανση ακατάλληλων ταινιών).

  • Εθνικό Συμβούλιο Ραδιοτηλεόρασης (ΕΣΡ): Ανεξάρτητη αρχή που εποπτεύει τη λειτουργία των ραδιοτηλεοπτικών μέσων, ώστε να μην ελέγχονται άμεσα από την πολιτική εξουσία.

  ---

  Τεστ αξιολόγησης

  Ομάδα Α: Ερωτήσεις πολλαπλής επιλογής

  Κυκλώστε τη σωστή απάντηση.

  1. Η απόλαυση των πολιτικών δικαιωμάτων ενός ατόμου στην Ελλάδα: α) Εξαρτάται από το αν ανήκει στην επικρατούσα θρησκεία. β) Είναι ανεξάρτητη από τις θρησκευτικές του πεποιθήσεις. γ) Περιορίζεται αν το άτομο είναι άθεο.

  2. Ο προσηλυτισμός απαγορεύεται επειδή: α) Η θρησκευτική πίστη είναι εσωτερική υπόθεση και δεν πρέπει να παραβιάζεται με αθέμιτα μέσα. β) Επιτρέπεται μόνο μία θρησκεία στη χώρα. γ) Το κράτος επιβάλλει σε όλους να έχουν την ίδια γνώμη.

  3. Ποιο από τα παρακάτω μέσα προστατεύεται απόλυτα από τη λογοκρισία σύμφωνα με το Σύνταγμα; α) Ο κινηματογράφος. β) Η τηλεόραση. γ) Ο έντυπος τύπος (εφημερίδες).

  4. Το Εθνικό Συμβούλιο Ραδιοτηλεόρασης (ΕΣΡ) έχει ως ρόλο: α) Να γράφει τα άρθρα των εφημερίδων. β) Να ελέγχει τις ραδιοτηλεοπτικές εκπομπές ως ανεξάρτητη αρχή. γ) Να διορίζει τους διευθυντές των ιδιωτικών εταιρειών.

  Ομάδα Β: Ερωτήσεις Σωστού / Λάθους

  Σημειώστε με (Σ) αν η πρόταση είναι σωστή ή με (Λ) αν είναι λανθασμένη.

  1. [___] Η θρησκευτική ελευθερία στην Ελλάδα ισχύει μόνο για τους Έλληνες πολίτες και όχι για τους αλλοδαπούς.

  2. [___] Η κοινή γνώμη είναι σημαντική στη δημοκρατία γιατί ελέγχει την πολιτική εξουσία.

  3. [___] Η Πολιτεία μπορεί να επιβάλλει περιορισμούς στην τηλεόραση για την προστασία των ανηλίκων.

  4. [___] Λογοκρισία σημαίνει η ελεύθερη διακίνηση όλων των ιδεών χωρίς κανέναν έλεγχο.

  5. [___] Η ελευθερία της θρησκευτικής συνείδησης περιλαμβάνει και το δικαίωμα κάποιου να μην πιστεύει σε καμία θρησκεία.

  6. [___] Στον κινηματογράφο απαγορεύεται οποιοσδήποτε προληπτικός έλεγχος περιεχομένου.

• https://wordwall.net/ΑΤΟΜΙΚΑ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ
• https://wordwall.net/ΑΤΟΜΙΚΑ_ΚΟΙΝΩΝΙΚΑ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ
• https://wordwall.net/el/ΑΤΟΜΙΚΑ_ΚΟΙΝΩΝΙΚΑ_ΠΟΛΙΤΙΚΑ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ