Οι ρωμαϊκές προγονικές αρετές

Οι ρωμαϊκές προγονικές αρετές, γνωστές στη λατινική γλώσσα ως
mos maiorum («έθιμο των προγόνων» ή «τρόπος των προπατόρων»), αποτελούσαν τον άγραφο κώδικα ηθικής και κοινωνικής συμπεριφοράς που διέπεπε την αρχαία ρωμαϊκή κοινωνία, ιδιαίτερα κατά την περίοδο της Δημοκρατίας. Αυτές οι αξίες θεωρούνταν ότι έδωσαν στους Ρωμαίους την ηθική δύναμη να κατακτήσουν και να πολιιίσουν τον κόσμο.
Οι σημαντικότερες προγονικές αρετές περιλάμβαναν:

• Pietas (Ευσέβεια/Καθήκον): Η βαθιά αφοσίωση και το αίσθημα καθήκοντος προς τους θεούς, την πατρίδα (res publica) και την οικογένεια.

• Gravitas (Σοβαρότητα): Η σοβαρότητα, η αξιοπρέπεια και η υπευθυνότητα στις πράξεις και τη συμπεριφορά.

• Virtus (Ανδρεία/Αρετή): Η ρωμαλέα ικανότητα, το θάρρος και η ηθική ποιότητα, που συχνά ταυτιζόταν με τη στρατιωτική ανδρεία (από τη λέξη vir - άνδρας).

• Fides (Πίστη/Αξιοπιστία): Η εμπιστοσύνη, η τιμιότητα, η ειλικρίνεια και η πιστή τήρηση των συμφωνιών.

• Frugalitas (Λιτότητα): Η οικονομία, η απλότητα στον τρόπο ζωής και η αποφυγή της πολυτέλειας.

• Industria (Εργατικότητα): Η σκληρή δουλειά και η επιμονή.

• Auctoritas (Κύρος/Εξουσία): Η πνευματική και κοινωνική αυθεντία που απορρέει από την εμπειρία και την κοινωνική θέση.

• Disciplina (Πειθαρχία): Η υπακοή στους νόμους και ο σεβασμός στους ανωτέρους.

Το πλαίσιο του Mos Maiorum
• Συντηρητισμός: Οι Ρωμαίοι ήταν συντηρητικοί, εκτιμούσαν το παρελθόν και απέφευγαν τις ραγδαίες αλλαγές.

• Pater Familias: Στο επίκεντρο της κοινωνίας βρισκόταν ο pater familias, ο οποίος είχε απόλυτη εξουσία στο σπίτι, αλλά όφειλε να την ασκεί με βάση το mos maiorum.

• Αλλοίωση: Μετά τις μεγάλες κατακτήσεις (3ος αι. π.Χ. και μετά), η επαφή με τον ελληνικό πολιτισμό και ο πλούτος οδήγησαν σε αλλοίωση των ηθών, προκαλώντας την αντίδραση παραδοσιακών Ρωμαίων, όπως ο Κάτων ο Τιμητής, που ζητούσαν επιστροφή στις προγονικές ρίζες

Ερωτήσεις σελίδες 170-172
ίδρυση Ρώμης:
1.Πότε σύμφωνα με την παράδοση ιδρύθηκε η Ρώμη;
2.Ποιόν θεωρεί η ρωμαϊκή παράδοση ιδρυτή της Ρώμης;
3.Ποιός ήταν ο αδελφός του Ρωμήλου σύμφωνα με τον μύθο;
4.Ποιός ήρωας της Τροίας αναφέρεται ως πρόγονος του Ρωμήλου;
5.Ποιό ζώο θήλασε τον Ρωμήλο και τον Ρέμο κατά την παράδοση;

Οργάνωση κοινωνίας:
6.Ποιοί ήταν οι πατρίκιοι στη Ρώμη;
7.Τι ήταν τα ρωμαϊκά γένη;
8.Ποιοί ήταν οι πελάτες και ποιά η σχέση τους με τους πατρίκιους;
9.Ποιοί κάτοικοι θεωρούνται πρωιταλώτες;
10.Πώς συνέβαλλαν οι Ετρούσκοι στην ίδρυση της Ρώμης;

Πολιτική οργάνωση:
11.Ποιά δύο κύρια σώματα συγκροτούσαν την πρώιμη ρωμαϊκή πολιτεία μαζί με τον βασιλιά;
12. Πόσα μέλη είχε αρχικά η Σύγκλητος;
13.Ποιές ήταν οι αρμοδιότητες της Συγκλήτου;
14.Τι αποφάσιζε η εκκλησία του λαού (φρατική εκκλησία);
15.Πώς αποφάσιζε η εκκλησία του λαού<<δια βοής>> ;

Ασχοληθήκαμε με τις σελίδες 106-114 (έξω 112 πολιτισμός) (έξω 108-109 το οικουμενικό κράτος του Μ.Αλέξανδρου)

Ερωτήσεις Σελ.103-104

1.Πότε έγινε ο Πελοποννησιακός Πόλεμος;
2.Ποιοί μάχονταν μεταξύ τους;
3.Ποιοί παράγοντες προκάλεσαν την σύγκρουση;
4.Ποιοί ιστορικοί ασχολήθηκαν με αυτήν την σύγκρουση;
5.Ποιές φάσεις είχε ο Πελοποννησιακός πόλεμος;
6.Ποιές ήταν οι επιπτώσεις του Π. πολέμου;
7.Που οφείλεται η κρίση της πόλης -κράτους τον 4ο αιώνα;
8.Ποιοί συμμετείχαν στον αντισπαρτιατικό συνασπισμό;
9.Πότε έγινε ο Βοιωτικός ή Κορινθιακός πόλεμος;
10.Ποιές επιπτώσεις είχε η Βασίλειος ή Ανταλκίδειος ειρήνη στους Έλληνες;

Την Παρασκευή ασχοληθήκαμε με τις σελιδες 100-102 (ως ...πολεμικών αποζημιώσεων)

Η αρχαϊκή εποχή σχεδιάγραμμα σελίδες 84-92

2. Αρχαία Ελλάδα (1100-323π.Χ.)

11ος-9ος αιώνας : αναστατώσεις,μετακινήσεις ελληνικών φύλων, εγκατάσταση στις δύο πλευρές του Αιγαίου
Πόλεις-Κράτη,
Ομηρική εποχή 1100-750 π.Χ. ελληνικός μεσαίωνας ή σκοτεινοί χρόνοι/ κάθοδος Δωριέων
Αρχαϊκή εποχή 750 π.Χ. -480 π.Χ.
Κλασσική εποχή 480 π.Χ. – 323 π.Χ.

1ος ελληνικός αποικισμός (μέσα 11ου αιώνα – 9ο αιώνας)
Αιολίς (οι Αιολείς)
Ιωνία (Ίωνες)
Δωρική Εξάπολη (Δωριείς)

Οικονομική, κοινωνική και πολιτική οργάνωση
α)Οικονομία:
κλειστή αγροτική οικονομία- οίκος
έλλειψη αγαθών:
περιορισμένο ανταλλακτικό εμπόριο μεταξύ οίκων
ανταλλαγή δώρων
πειρατεία
(μέτρο αξιολόγησης ανταλλασσόμενων ειδών:το βόδι, δέρματα ζώων, μέταλλα, δούλοι)
Εξωτερικό εμπόριο από Φοίνικες (κυρίως για προμήθεια δούλων, μετάλλων)

β)Κοινωνία:
ο οίκος μονάδα κοινωνικής συγκρότησης.
Μετά την μόνιμη εγκατάσταση τα μέλη του οίκου(είχαν συγγενικούς δεσμούς) γίνονται κάτοχοι της γης , αποκτούν οικονομική ισχύ και γίνονται οι άριστοι (ευγενείς).

Στα πλαίσια του οίκου ζουν και πολλοί μη-συγγενείς , αυτοί αποτελούσαν το πλήθος (πολυάριθμη κοινωνική ομάδα).

Δημιουργοί (οικονομικά εξαρτημένοι από τους οίκους , εξειδικευμένοι τεχνίτες (αγγειοπλάστες,ξυλουργοί …))

Δούλοι (περιουσιακό στοιχείο των οίκων, είχαν αποκτηθεί από πολέμους ή πειρατεία)

γ)Πολιτική οργάνωση:
(φυλετικά κράτη)
Οι φυλετικοί αρχηγοί μετακινήσεων εξελίχθηκαν σε κληρονομικούς βασιλείς

Βασιλιάς (αρχηγός στρατού, κυβερνήτης με θρησκευτική και δικαστική εξουσία)

Βουλή των γερόντων (συμβούλιο από αρχηγούς ισχυρών γενών (βασιλείς) βαθμιαία περιόρισαν τη βασιλική εξουσία)

Εκκλησία του δήμου (ο βασιλιάς συγκαλούσε για σημαντικές αποφάσεις σε σύνοδο το πλήθος (κυρίως τους πολεμιστές) για να ζητήσει την γνώμη τους)

Ο πολιτισμός:
Γραμμική Β έχει ξεχαστεί
Για 3 αιώνες οι έλληνες δεν χρησιμοποιούν γραφή μέχρι τα τέλη 9 π.Χ. αιώνα ή αρχές 8ου
εμφανίζεται αλφαβητική γραφή (δανείστηκαν το φοινικικό αλφάβητο και πρόσθεσαν φωνήεντα για να μπορεί να αποδοθεί η ελληνική γλώσσα)

δημιουργούνται:
τα πρώτα ιερά
(μαζί με τοπικές λατρείες και θρησκευτικές αντιλήψεις ) το ολυμπιακό δωδεκάθεο

πρώτη προφορική ελληνική ποίηση (επική ποίηση)
κεραμική
μικροτεχνία
τραγούδια με ηρωικό υπόβαθρο (από την μυκηναϊκή εποχή)ήταν το υπόβαθρο για Έλληνες Μικρασιατικών αποικιών για την δημιουργία των ομηρικών επών (Ιλιάδα (μέσα 8ου π.Χ αιωνα) και Οδύσσεια (τέλη 8ου –αρχές 7ου π.Χ αιώνα )
Η τέχνη ομηρικών χρόνων ονομάστηκε γεωμετρική (γεωμετρικά σχέδια σε αγγεία και σε έργα μικροτεχνίας)

Ερωτήσεις για τις σελίδες 67- 73
1.Σε τι οφείλεται η ανάπτυξη των Μυκηναίων μετά το 1500 π.Χ.;
2.Ποιό ήταν το κέντρο των οικονομικών δραστηριοτήτων των Μυκηναίων; Γιατί;
3.Με τι ασχολούνταν οι περισσότεροι Μυκηναίοι;
4.Ποιές κοινωνικές ομάδες αποτελούσαν την μυκηναϊκή κοινωνία;
5.Ποιές εξουσίες είχε ο άναξ;
6.Υπήρχε ενιαίο κράτος των Μυκηναίων; Αν όχι, τι υπήρχε;
7.Εξήγησε τους όρους: άναξ, λααγέτας, επέτες, τελεστές, βασιλεύς.
8.Που εξαπλώθηκαν οι Μυκηναίοι μετά τα μέσα του 15ου αιώνα π.Χ.;
9.Που πήγαν οι Μυκηναίοι τον 13ο αιώνα π.Χ.;
10.Απο ποιες πηγές έμαθαν οι ιστορικοί για την εξάπλωση των Μυκηναίων;
11.Πώς ονομάζουν τους Μυκηναίους οι Χετταίοι; Και πώς τους αποκαλούσαν οι Αιγύπτιοι;
12.Πότε έγινε μάλλον η Τρωική Εκστρατεία; Και για ποιόν λόγο;
13.Πότε άρχισε η παρακμή των Μυκηναίων;
14.Ποιές ήταν οι αιτίες της οικονομικής αποδυνάμωσης των Μυκηναίων;
15.ποιά κοινά χαρακτηριστικά παρουσιάζει ο μυκηναϊκός πολιτισμός σε όλο τον χώρο εξάπλωσης του;
16.Ποιά ήταν η βασική διαφορά τις μυκηναϊκής τέχνης με την μινωική όσον αφορά τις τοιχογραφίες και τα αγγεία;
17.Να περιγράψεις τα μέρη του μυκηναϊκού μεγάρου.
18.Πώς ήταν οι θολωτοί τάφοι;

Ο ΜυκηναΪκός Πολιτισμός