Μάθημα : Ιστορία Α Γυμνασίου

Το Κρατος της Μακεδονίας

https://www.slideshare.net/slideshow/1-32813451/32813451

3. Η Ηγεμονία της Σπάρτης: Μια Κυριαρχία σε Αμφισβήτηση

Η πολιτική κατάσταση στην Ελλάδα με το τέλος του Πελοποννησιακού πολέμου:
 Ολιγαρχικά καθεστώτα με σπαρτιατικές φρουρές στις πόλεις.
 Τριάκοντα τύραννοι στην Αθήνα.
 403 π.Χ.: Αποκατάσταση της δημοκρατίας (Θρασύβουλος).
Κύρου Ανάβασις:
 Η πορεία των Μυρίων (Έλληνες μισθοφόροι, Κλέαρχος, Ξενοφώντας) να διασχίσουν το περσικό κράτος και να φθάσουν στον Πόντο.
Η κατάσταση μέχρι την Ανταλκίδειο ειρήνη:
 395 π.Χ.: Ο Αγησίλαος στη Μ. Ασία πιέζει τους Πέρσες.
 Σύσταση αντισπαρτιατικού συνασπισμού στην Ελλάδα (Θηβαίοι, Αργείοι, Κορίνθιοι και Αθηναίοι).
 394 π.Χ.: Μάχη στην Κορώνεια

 Νίκη σπαρτιατών.
 394 π.Χ.: Ναυμαχία της Κνίδου

 Νίκη αντισπαρτιατικού συνασπισμού.
 Διαρκείς πόλεμοι ως το 386 π.Χ.
Ανταλκίδειος Ειρήνη (386 π.Χ.):
 Οι Πέρσες διαιτητές των ελληνικών πραγμάτων.
 Υπεύθυνοι για εφαρμογή των όρκων οι Σπαρτιάτες.
Β΄ Αθηναϊκή Συμμαχία (378 π.Χ.) .

https://www.slideshare.net/Kvarnalis75/3-12009913

4. Η Κυριαρχία  της Θήβας στην Ελλάδα

https://www.slideshare.net/Kvarnalis75/4-12085376

2. Η Εκστρατεία στη Σικελία (415 - 413 π.Χ.)

Δεκελεικός Πόλεμος (413-404 π.Χ.)

Τα κυριότερα γεγονότα της Σικελικής εκστρατείας (415-413 π.Χ.) 

• Στην Αθήνα κυριαρχεί ένας φιλόδοξος νεαρός πολιτικός, ο Αλκιβιάδης, ο οποίος πείθει τους Αθηναίους το 415 π.Χ. να στείλουν στρατιωτική βοήθεια στην πόλη Έγεστα της Σικελίας (σύμμαχο της Αθήνας) που βρισκόταν σε πόλεμο με τον Σελινούντα (σύμμαχο των Σπαρτιατών). 
• Η Αθήνα οργανώνει μεγάλη εκστρατεία με τρεις στρατηγούς (Αλκιβιάδη, Νικία, Λάμαχο). 
• Ενώ ο στρατός βρίσκεται στη Σικελία, στην Αθήνα κατηγορούν τον Αλκιβιάδη ότι διέπραξε ιεροσυλία πριν αναχωρήσει ο στόλος (ότι έκοψε τις ερμαϊκές στήλες στην Αθήνα) και τον ανακαλούν. 
• Ο Αλκιβιάδης αρνείται να επιστρέψει και καταφεύγει στη Σπάρτη, όπου προτρέπει τους Σπαρτιάτες να βοηθήσουν τον Σελινούντα και να οχυρώσουν την Δεκέλεια της Αττικής ώστε ι αποκόψουν τον ανεφοδιασμό της Αθήνας. 
• Στη Σικελία οι Αθηναίοι οδηγούνται σε ολοκληρωτική καταστροφή μετά την άφιξη του σπαρτιατικού στρατού με αρχηγό τον Γύλιππο. Η σικελική εκστρατεία μετατρέπεται σε μια πραγματική τραγωδία για την Αθήνα ( σχεδόν ολοσχερής καταστροφή του στόλου της). 

Τα κυριότερα γεγονότα του Δεκελεικού πολέμου (413-404 π.Χ.) 

• Ο αποκλεισμός της Δεκέλειας από τους Σπαρτιάτες οδηγεί την Αθήνα σε μεγάλη έλλειψη προμηθειών. 
• Οι Πέρσες με παρότρυνση του Αλκιβιάδη εκμεταλλεύονται την εμφύλια διαμάχη των Ελλήνων και χρηματοδοτούν τους Σπαρτιάτες για την ναυπήγηση στόλου. 
• Με στρατηγό τον Λύσανδρο οι Σπαρτιάτες νικούν τον αθηναϊκό στόλο το 407 π.Χ. στη Σάμο, αλλά ένα χρόνο μετά, το 406 π.Χ., οι Αθηναίοι με στρατηγό τον Κόνωνα τους νικούν στις Αργινούσες. 
• Οι Σπαρτιάτες νικούν τελικά στους Αιγός Ποταμούς (στον Ελλήσποντο) το 405 π.Χ. και αναγκάζουν τους Αθηναίους το 404 π.Χ. να ζητήσουν ειρήνη, αποκλείοντάς τους από στεριά (Δεκέλεια) και θάλασσα (Πειραιάς) και οδηγώντας τους στην εξάντληση. Οι Σπαρτιάτες και οι σύμμαχοί τους δέχονται την ειρήνη υπό τους εξής όρους: 

α) να παραδώσουν όλα τα πλοία τους οι Αθηναίοι εκτός από 12 

β) να κατεδαφιστούν τα Μακρά Τείχη και τα τείχη του Πειραιά 

γ) να επιστρέψουν οι πολιτικοί εξόριστοι 

δ) οι Αθηναίοι να ακολουθούν τους Σπαρτιάτες σε όλες τις αποφάσεις τους 

Τα αποτελέσματα του Πελοποννησιακού Πολέμου 

• Η Σπάρτη θριάμβευσε και η Αθήνα ταπεινώθηκε. 
• Όλη σχεδόν η Ελλάδα ερειπώθηκε και αποδεκατίστηκε ο πληθυσμός της. 
• Οι ηθικές αξίες κατέρρευσαν, η κοινωνική συνοχή χάθηκε και η θρησκευτική πίστη ατόνησε. 
• Οι Πέρσες βρήκαν την ευκαρία να αναμειχθούν στα ελληνικά πράγματα. 

https://www.slideshare.net/Kvarnalis75/2-11894328

1. Τα Αίτια και οι Αφορμές τού Πελοποννησιακού Πολέμου - ο Αρχιδάμειος Πόλεμος

Τα αίτια του Πελοποννησιακού πολέμου 

• Η σύγκρουση της Αθήνας και της Κορίνθου (συμμάχου της Σπάρτης) για τα οικονομικά συμφέροντα στο Ιόνιο και την Αδριατική.
• Η διαφορά Αθήνας και Σπάρτης ως προς το πολίτευμα (δημοκρατία – αριστοκρατία). 
• Η διαφορά Αθήνας και Σπάρτης ως προς την καταγωγή και τον τρόπο ζωής (Ίωνες -Δωριείς) 

Οι αφορμές του Πελοποννησιακού πολέμου 

• Η ανάμειξη των Αθηναίων στη διαμάχη της Κέρκυρας (αθηναϊκής συμμάχου) με την Κόρινθο. 
• Η κίνηση της Κορίνθου να οδηγήσει σε αποστασία την Ποτίδαια από την Αθηναϊκή Συμμαχία. 
• Η απαγόρευση του Περικλή στους Μεγαρείς (συμμάχους της Σπάρτης) να αγκυροβολούν σε λιμάνια της Αθηναϊκής Συμμαχίας. 
• Οι Σπαρτιάτες αποφασίζουν μαζί με τους συμμάχους τους να κηρύξουν τον πόλεμο στην Αθήνα το 431 π.Χ. 

Οι φάσεις του Πελοποννησιακού πολέμου 

• Αρχιδάμειος πόλεμος: 431-421 π.Χ.
• Σικελική εκστρατεία: 415-413 π.Χ.
• Δεκελεικός πόλεμος: 413-404 π.Χ.

Τα κυριότερα γεγονότα του Αρχιδάμειου πολέμου 

431 π.Χ.: Εισβολή των Θηβαίων στην Πλάταια (σύμμαχο της Αθήνας). 

430 – 429 π.Χ.: Εισβολή Σπαρτιατών στην Αττική > οχύρωση πληθυσμού εντός των τειχών της Αθήνας > Μολυσματική ασθένεια (λοιμός) αποδεκατίζει τον πληθυσμό της Αθήνας και πεθαίνει και ο ίδιος ο Περικλής το 429 π.Χ. Στην πολιτική της Αθήνας κυριαρχούν πλέον διάφοροι καιροσκόποι. 

428 π.Χ.: Η Λέσβος αποστατεί από την Αθηναϊκή Συμμαχία. 

425 π.Χ.: Οι Αθηναίοι καταλαμβάνουν το νησί Σφακτηρία απέναντι από την Πύλο της Μεσσηνίας και συλλαμβάνουν πολλούς Σπαρτιάτες. Οι Σπαρτιάτες αναγκάζονται να ζητήσουν ειρήνη, αλλά η πρότασή τους απορρίπτεται. 

424 – 422 π.Χ.: Οι Σπαρτιάτες καταλαμβάνουν την Αμφίπολη (πόλη της Μακεδονίας σύμμαχο της Αθήνας) με στρατηγό τον Βρασίδα. Οι Αθηναίοι στέλνουν στρατό με στρατηγό τον Κλέωνα και το 422 π.Χ. σκοτώνονται και οι δύο στρατηγοί σε μάχη. 421 π.Χ.: Μετά το θάνατο και των δύο ηγετών υπογράφεται ειρήνη μεταξύ Αθήνας και Σπάρτης για 50 χρόνια με πρωταγωνιστή στις διαπραγματεύσεις των Αθηναίο στρατηγό και πολιτικό Νικία (Νικίειος Ειρήνη). 

https://www.slideshare.net/slideshow/1-11789691/11789691

5. Η διαδικασία της μόρφωσης - Ο Αθηναίος και η εργασία - Η Αθήνα γιορτάζει
Το αθηναϊκό σύστημα εκπαίδευσης:
- Στόχοι του εκπαιδευτικού συστήματος:
1. Η αρμονική ανάπτυξη σώματος και πνεύματος.
2. Η ανάπτυξη καλού γούστου.
3. Η ανάπτυξη ευπρέπειας.
4. Η ανάπτυξη κοινωνικότητας.
5. Η ανάπτυξη οξυδερκούς πολιτικής σκέψης.
- Διδάσκαλοι:
1. Παιδαγωγός (βοηθός στα μαθήματα, συνοδός στο σχολείο).
2. Γραμματιστής (γραφή και ανάγνωση).
3. Κιθαριστής (μουσική).
4. Παιδοτρίβης (γυμναστική).
5. Σοφιστές (ρητορική, ανώτερη εκπαίδευση).
Αγροτική οικονομία:
- Μικροί κλήροι.
- Βοηθητικοί οι δούλοι.
- Περιορισμένη η κτηνοτροφία.
Οι τεχνίτες:
- Ζουν κυρίως στην πόλη.
- Εργασία σε μικρά εργαστήρια.
- Συγκεντρωμένοι ανά κατηγορία σε μία συγκεκριμένη περιοχή.
Εμπόριο:
- Ραγδαία ανάπτυξη.
- Ποικίλες εισαγωγές τροφίμων και πρώτων υλών: δέρματα, ξυλεία και μέταλλα.
- Εξαγωγές σε όλη τη Μεσόγειο: υφάσματα, όπλα, κατεργασμένα δέρματα, αγγεία και έπιπλα.
-Οι μέτοικοι αποκτούν ισχύ.
Διανόηση:
- Σπουδαίοι καλλιτέχνες, διανοούμενοι, πολιτικοί 

- «χρυσός αιώνας» της Αθήνας.
Εορτές:
- Παναθήναια (κάθε τέσσερα χρόνια - Αθηνά).
- Μεγάλα ή «εν άστει» Διονύσια (Διόνυσο).
- Ανθεστήρια (Διόνυσο).
- Ελευσίνια (Δήμητρα και Περσεφόνη).

https://www.slideshare.net/Kvarnalis75/5-11724228

4. Η σύγκρουση της κοινωνίας - Η καθημερινή ζωή
Κοινωνικές τάξεις της Αθήνας:
1. Αθηναίοι πολίτες: κυριαρχούν στην πόλη, πλήρη πολιτικά δικαιώματα.
2. Μέτοικοι: ξένοι, εμπόριο, μετοίκιον.
3. Δούλοι: πλειονότητα πληθυσμού (200.000), υπηρέτες, δεσμοφύλακες, λογιστές, αστυνόμοι, εργάτες, παιδαγωγοί (οι μορφωμένοι).

Η θέση της γυναίκας:
- Παραμονή στο σπίτι.
- Γινόταν μόνο ιέρεια.
- Ασχολιόταν με οικιακές εργασίες.
Η θέση του άντρα:
- Έξω από το σπίτι.
- Εργασία.
- Συζητήσεις, γυμναστήρια, δημόσια λουτρά, κουρεία.
- Εκκλησία του Δήμου.
- Συμπόσια.
Η ανατροφή των παιδιών:
- Κορίτσια στο σπίτι.
- Αγόρια σε ιδιωτικά σχολεία από επτά ετών για να μορφωθούν.
Διατροφή των Αθηναίων:
- Λιτή.
- Προϊόντα γης (λαχανικά, ελιές, παστά ψάρια).
- Σπάνια κρέας.
Ένδυση:
- Βασικό ένδυμα ο χιτώνας.
- Πάνω από το χιτώνα το ιμάτιο.
- Σανδάλια.
- Κοσμήματα για τις γυναίκες.

https://www.slideshare.net/Kvarnalis75/4-11633158

3. Η λειτουργία του πολιτεύματος. Οι Λειτουργίες
Αλλαγές στη δομή του πολιτεύματος μετά το 462 π.Χ.
Βαθύτερος εκδημοκρατισμός.
α. Στον πολιτικό τομέα:
- Κυρίαρχη η Εκκλησία του Δήμου.
- Αύξηση αρμοδιοτήτων Βουλής των Πεντακοσίων (προβούλευμα).
- Οι Εννέα Άρχοντες γίνονται διακοσμητικοί.
- Η εξουσία στα χέρια των Δέκα Στρατηγών (εσωτερική ασφάλεια, σχεδιασμός εξωτερικής πολιτικής, διοίκηση στρατού και στόλου).
β. Στον δικαστικό τομέα:
- Πλήρης αποδυνάμωση Άρειου Πάγου (φόνος εκ προμελέτης και εμπρησμού).
- Ενίσχυση της Ηλιαίας (6.000 δικαστές).
γ. Στον οικονομικό τομέα

- Οι λειτουργίες, σημαντικός τρόπος άμεσης φορολόγησης:
1. Τριηραρχία: προσφορά χρημάτων για συντήρηση πλοίου.
2. Χορηγία: ανάληψη δαπάνης για ανέβασμα θεατρικής παράστασης.
3. Γυμνασιαρχία: καταβολή εξόδων για διατροφή και εκγύμναση αθλητών.
4. Εστίαση: παροχή χρημάτων για παράθεση δημόσιου γεύματος στα μέλη της φυλής σε περίοδο εορτών ή αγώνων.
- Δημόσια προβολή όσων αναλαμβάνουν λειτουργίες.

https://www.slideshare.net/Kvarnalis75/3-11536670

2. Το δημοκρατικό πολίτευμα σταθεροποιείται - Ο Περικλής και το δημοκρατικό πολίτευμα

Η πολιτική κατάσταση στην Αθήνα μετά τους Μηδικούς πολέμους:

- Κυριαρχία δύο κομμάτων: αριστοκρατικού και δημοκρατικού.

- Η καινούρια πολιτική γενιά υποτάσσεται στα δημοκρατικά ιδεώδη.

Η εμφάνιση του Περικλή στο προσκήνιο: η οργάνωση της αθηναϊκής πολιτείας:

- Ο θάνατος του Εφιάλτη, κυριαρχία του Περικλή.

- Μέτρα για την ενδυνάμωση της δημοκρατίας:
1. Αποδυνάμωση Άρειου Πάγου.

2. Καθιέρωση μισθοφορίας (οικονομικής ενίσχυσης στους φτωχούς).

3. Επέκταση πολιτικών δικαιωμάτων στους πολλούς.

4. Θεωρικά (πληρωμή εισιτηρίου για το θέατρο στους φτωχούς).

5. Οικοδόμηση μεγάλων δημόσιων έργων.

Περίοδος ειρήνης για την Αθήνα:

- Ειρήνη με τους Πέρσες (Ειρήνη Καλλία, 449 π.Χ.).

- Ειρήνη με τη Σπάρτη (Τριακονταετής ειρήνη, 446 π.Χ.).

- Αποτέλεσμα: Οικονομική, πολιτιστική και πνευματική ανάπτυξη της Αθήνας.

https://www.slideshare.net/Kvarnalis75/2-11536773

1. Η Συμμαχία της Δήλου - Η Συμμαχία όργανο της Αθηναϊκής Ηγεμονίας
Δημιουργία Συμμαχίας Δήλου:
- Αδυναμία της Σπάρτης να εξασφαλίσει την ασφάλεια των νησιών του Αιγαίου.
- Η Αθήνα παίρνει πρωτοβουλία ίδρυσης συμμαχίας της Δήλου (478 π.Χ.).
Οργάνωση της Συμμαχίας:
- Μια ψήφος στο συνέδριο για κάθε μέλος. Το συνέδριο γινόταν μία φορά το χρόνο στη Δήλο.
- Συνεισφορά ανδρών και πλοίων.
- Ανταλλαγή ανδρών με χρήματα.
- Οι Ελληνοταμίες (10 Αθηναίοι) διαχειρίζονται τα οικονομικά.
Η Συμμαχία υπό την ηγεσία του Κίμωνα:
- Τρεις στόχοι:
1. Διεύρυνση της Συμμαχίας της Δήλου.
2. Συνέχιση του πολέμου κατά των Περσών.
3. Φιλικές σχέσεις με τη Σπάρτη.
Αντιδράσεις από τους συμμάχους για την ηγεμονική συμπεριφορά των Αθηναίων.
Η Δηλιακή Συμμαχία μετατρέπεται σε αθηναϊκή ηγεμονία:
- 454 π.Χ.: Μεταφορά του ταμείου από τη Δήλο στην Ακρόπολη της Αθήνας.
- Κατάργηση συνεδρίου.
- Η Αθήνα ορίζει τις τύχες των συμμάχων και το φόρο.
- Ειρήνη του Καλλία (449 π.Χ.) τερματισμός ελληνοπερσικής σύγκρουσης. Κύριος όρος: Οι Πέρσες αναγνωρίζουν την αυτονομία των ελληνικών πόλεων.

https://www.slideshare.net/Kvarnalis75/1-11349878

10. Η ΤΕΧΝΗ ΤΗΣ ΑΡΧΑΪΚΗΣ ΕΠΟΧΗΣ

Κορυφαίες δημιουργίες:
1. Ανέγερση λίθινων ναών.
2. Δημιουργία λίθινων αγαλμάτων σε φυσικό και υπερφυσικό μέγεθος.
Οικοδόμηση λίθινων ναών: Κτίζονται από πέτρα και συχνά από μάρμαρο.
Τα τμήματα του ναού:
1. Ο πρόναος.
2. Ο σηκός.
3. Ο οπισθόδομος.
4. Το πτερό.
Ύπαρξη δύο αρχιτεκτονικών ρυθμών:
1. Δωρικός.
2. Ιωνικός.
Διαφορές ρυθμών:
- Στον κίονα.
- Στο κιονόκρανο.
- Στα αρχιτεκτονικά γλυπτά.
2. Δημιουργία μεγάλων αγαλμάτων
Αιτίες:
1. Τα εμπορικά ταξίδια στην Αίγυπτο.
2. Η αφθονία μαρμάρου στη Νάξο.
3. Η συγκέντρωση πλούτου στους αριστοκράτες και στις πόλεις.
Βασικοί τύποι αρχαϊκών αγαλμάτων:
- Κούροι: γυμνά αντρικά αγάλματα.
- Κόρες: ντυμένες γυναικείες μορφές.
Άλλα μοτίβα παρουσίασης των μορφών:
- Άρχοντες καθιστοί.
- Γυναίκες ( οικοδέσποινες και ιέρειες).
- Ιππείς.
- Πολεμιστές.
- Μυθικά τέρατα.
- Θεοί με τα χαρακτηριστικά σύμβολα.
Η άνθιση της κεραμικής:
- Μεγάλα κέντρα: Κόρινθος (7ος αιώνας), Αθήνα (6ος αιώνας).
- Έντονη επιρροή από την Ανατολή.
- Εμφάνιση νέων τεχνικών διακόσμησης:
α. Μελανόμορφη (μαύρες μορφές).
β. Ερυθρόμορφη (κόκκινες μορφές).
- Εμφάνιση νέων διακοσμητικών θεμάτων.
Άνθιση μεταλλοτεχνίας, μικροτεχνίας και ειδωλίων.

https://www.slideshare.net/Kvarnalis75/10-11081765

9. ΤΑ ΓΡΑΜΜΑΤΑ

Ανάπτυξη της λογοτεχνικής παραγωγής:
1. Ομηρικά ηρωικά ποιήματα.
2. Διδακτική ποίηση του Ησιόδου (Θεογονία, Έργα και Ημέραι).
3. Λυρική και χορική ποίηση: Ενδιαφέρον για τον εσωτερικό ψυχικό κόσμο και τα συναισθήματα των ανθρώπων.
Κυριότεροι εκπρόσωποι:
- Αρχίλοχος (Πάρο).
- Σιμωνίδης (Κέα).
- Μίμνερμος (Κολοφώνα).
- Αλκαίος (Λέσβο).
- Σαπφώ (Λέσβο).
- Αλκμάν (Σπάρτη).
- Πίνδαρος (Βοιωτία).
Εμφάνιση και ανάπτυξη των επιστημών:
1. Προσπάθεια, για πρώτη φορά, λογικής κατανόησης του κόσμου.
2. Ανάπτυξη της φιλοσοφίας, της αστρονομίας, της γεωγραφίας, της μετεωρολογίας και των μαθηματικών.
Κυριότεροι εκπρόσωποι:
- Θαλής (Μίλητο).
- Αναξίμανδρος (Μίλητο).
- Αναξιμένης (Μίλητο).
- Ηράκλειτος (Έφεσο).
- Πυθαγόρας (Σάμο).

https://www.slideshare.net/Kvarnalis75/9-29818115

8. Η ΟΡΙΣΤΙΚΗ ΑΠΟΜΑΚΡΥΝΣΗ ΤΗΣ ΠΕΡΣΙΚΗΣ ΕΠΙΘΕΣΗΣ

Τρίτη προσπάθεια των Περσών για κατάληψη της Ελλάδας:
Ο βασιλιάς Ξέρξης οργάνωσε μεγάλη εκστρατεία και ανέλαβε ο ίδιος την αρχηγία
- Οι Έλληνες ήδη από το 481 π.Χ. (συνέδριο Ισθμού) ήταν αποφασισμένοι να αμυνθούν ενωμένοι.
-> Ανενόχλητη κάθοδος των Περσών ως τις Θερμοπύλες.
-> Μάχη των Θερμοπυλών (480 π.Χ.): Λεωνίδας + 300 Σπαρτιάτες + 700 Θεσπιείς -> ήττα Ελλήνων (προδοσία Εφιάλτη).
-> Κατάληψη της Αθήνας.
-> Ναυμαχία της Σαλαμίνας (480 π.Χ.): ήττα Περσών (Θεμιστοκλής + Έλληνες).
-> Μάχη των Πλαταιών (479 π.Χ.): ήττα Περσών (Παυσανίας + Έλληνες).
-> Ναυμαχία της Μυκάλης (479 π.Χ.): ήττα Περσών (Λεωτυχίδης + Έλληνες).
Συνέπειες ελληνικών νικών:
1. Ματαίωση επεκτατικής πολιτικής των Περσών.
2. Ανάκτηση ελευθερίας των πόλεων της Μικράς Ασίας.
3. Τόνωση αυτοπεποίθησης των Ελλήνων.
4. Έναρξη δημιουργικής περιόδου για τους Έλληνες (έργα ειρήνης και προόδου).

https://www.slideshare.net/Kvarnalis75/8-10656238

7. ΠΕΡΣΕΣ ΚΙ ΕΛΛΗΝΕΣ: ΔΥΟ ΚΟΣΜΟΙ ΣΥΓΚΡΟΥΟΝΤΑΙ

Η περσική αυτοκρατορία:
1. Πατέρας του περσικού κράτους ο Κύρος Α΄.
2. Χωρισμένο σε σατραπείες.
Περσική θρησκεία:
1. Αχουραμάσδα, ο θεός της σοφίας και της αλήθειας.
Χρήση της σφηνοειδούς γραφής.
Οι Έλληνες της Μικράς Ασίας:
1. Ανεπτυγμένοι οικονομικά και ανεξάρτητοι.
2. Η κατάλυση ανεξαρτησίας από Λυδούς και Πέρσες.
Η Ιωνική επανάσταση:
- Αίτια:
1. Οικονομικός μαρασμός.
2. Βαριά φορολογία.
3. Στέρηση ελευθεριών.
- Γεγονότα:
1. 499 π.Χ.: Επανάσταση Μικρασιατών Ελλήνων.
2. Βοήθεια από Αθήνα και Ερέτρια (25 πλοία).
3. Αρχικά υπήρχαν επιτυχίες.
4. Αποτυχία επανάστασης: 494 π.Χ. ήττα στη ναυμαχία της Λάδης.
Οι Πέρσες εναντίον των Ελλήνων:
1. Πρώτη αποτυχημένη προσπάθεια (Μαρδόνιος, 492 π.Χ.).
2. Δεύτερη αποτυχημένη προσπάθεια: 490 π.Χ.: Ο Δάτης κι ο Αρταφέρνης εναντίον της Ερέτριας και της Αθήνας:
-> Η Ερέτρια καταλαμβάνεται.
-> Ήττα Περσών στο Μαραθώνα (Μιλτιάδης + 10.000 Αθηναίοι + 1.000 Πλαταιείς).

https://www.slideshare.net/Kvarnalis75/7-10637870

6. ΟΙ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟΙ ΔΕΣΜΟΙ

Κοινά σημεία επαφής ανάμεσα στις ελληνικές φυλές :
1. Κοινή γλώσσα.
2. Κοινή λατρεία.
3. Κοινή ονομασία (Έλληνες).
Λόγοι συμμετοχής σε εκδηλώσεις πανελληνίου χαρακτήρα:
1. Οι αποστάσεις που τους χώριζαν.
2. Οι κοινές δυσκολίες που αντιμετώπιζαν.
3. Η αίσθηση της κοινής καταγωγής.
Οι Ολυμπιακοί αγώνες:
1. Τελούνταν κάθε τέσσερα χρόνια.
2. Άρχισαν το 776 π.Χ.
3. Όσο διαρκούσαν υπήρχε εκεχειρία.
4. Ο Ολυμπιονίκης κέρδιζε πρωτόγνωρη δόξα.
Μαντεία, οι θεοί έρχονται κοντά στους ανθρώπους.
Μαντείο Δελφών:
1. Ήταν αφιερωμένο στον Απόλλωνα.
2. Οι χρησμοί δίνονται μέσω της ιέρειας Πυθίας.
3. Οι πόλεις γύρω από το μαντείο σχημάτισαν μια ένωση (αμφικτιονία Δελφών) -> συνεδρίαζαν δύο φορές το χρόνο και συμμετείχαν δύο αντιπρόσωποι από κάθε πόλη.

https://www.slideshare.net/Kvarnalis75/6-10586127

5. ΑΘΗΝΑ: ΠΟΡΕΙΑ ΠΡΟΣ ΤΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ

Ύπαρξη σημαντικών κοινωνικών προβλημάτων, παρά τη νομοθεσία του Δράκοντα.
Προσπάθεια αντιμετώπισης της κοινωνικής κατάστασης από το Σόλωνα (594 π.Χ.):
1. Κατάργηση χρεών -> Σεισάχθεια: απελευθέρωση δούλων λόγω χρεών κι απαγόρευση δανεισμού με εγγύηση την προσωπική ελευθερία.
2. Διαίρεση πολιτών σε τέσσερις τάξεις.
Κατανομή της εξουσίας από το Σόλωνα:
1. Ως βάση τίθεται το εισόδημα (τιμοκρατία).
2. Ενίσχυση των δικαιοδοσιών της Εκκλησίας του Δήμου.
3. Βουλή των Τετρακοσίων.
4. Δημιουργία λαϊκού δικαστηρίου, της Ηλιαίας.
5. Νόμος για ενεργή συμμετοχή των πολιτών στα κοινά.
Η τυραννίδα στην Αθήνα:
1. Ο Πεισίστρατος γίνεται τύραννος στην Αθήνα.
2. Στέρησε ελευθερίες.
3. Έδωσε ώθηση στο εμπόριο και εξωράισε την πόλη.
Η μεταρρύθμιση του Κλεισθένη:
1. Δημιουργία των δέκα φυλών.
2. Δημιουργία της Βουλής των Πεντακοσίων.
3. Οι στρατηγοί έγιναν δέκα.
4. Κυρίαρχο σώμα η Εκκλησία του Δήμου.
Συνέπειες της μεταρρύθμισης:
1. Θεμελιώθηκε η δημοκρατία.
2. Ο πολίτης μετέχει ενεργά στην πολιτική ζωή.
3. Ο λαός γίνεται βασικός συντελεστής της εξουσίας.
4. Η θεμελίωση της δημοκρατίας έγινε θεμέλιο του Δυτικού πολιτισμού.

https://www.slideshare.net/Kvarnalis75/5-10505532

4. ΑΘΗΝΑ: ΑΠΟ ΤΗ ΒΑΣΙΛΕΙΑ ΣΤΗΝ ΑΡΙΣΤΟΚΡΑΤΙΑ

Η δημιουργία της πόλης-κράτους της Αθήνας:
1.  Αρχικά υπήρχαν σκόρπιοι συνοικισμοί.
2. Αργότερα η Αττική αποτέλεσε ενιαίο κράτος με έδρα την Αθήνα. Μυθικός
οικιστής θεωρείται ο Θησέας.
Η εξέλιξη του πολιτεύματος:
1. Βασιλεία: Τελειώνει με τον Κόδρο.
2. Αριστοκρατία:
- Επώνυμος άρχοντας: σύγκληση Εκκλησίας του Δήμου.
- Άρχοντας-βασιλιάς: θρησκευτικές αρμοδιότητες.
- Πολέμαρχος: στρατιωτικά θέματα.
- Έξι θεσμοθέτες: δικαστικά θέματα.
- Άρειος Πάγος: τήρηση νόμων.
- Εκκλησία του Δήμου: συνέλευση όλων των Αθηναίων.
Κοινωνικοί αγώνες:
1. Αμφισβήτηση εξουσίας από εμπόρους και βιοτέχνες.
2. Ύπαρξη μεγάλου αριθμού χρεωμένων αγροτών.
Κυλώνειο άγος:
- 632 π.Χ. ο Κύλωνας θέλησε να γίνει τύραννος.
- Αποτυχία του Κύλωνα να πάρει την εξουσία.
- Οι οπαδοί του, αν και ικέτες, σφαγιάστηκαν: «Κυλώνειο άγος».
Κορυφώνεται η αναστάτωση:
1. Πρόβλημα το γεγονός ότι οι νόμοι ήταν άγραφοι.
2. Πρώτη προσπάθεια καταγραφής νόμων από τον Δράκοντα (624 π.Χ.).

https://www.slideshare.net/Kvarnalis75/4-10414916 

3. Η ΣΠΑΡΤΗ

Δημιουργία του σπαρτιατικού κράτους:
1. Ίδρυση από ομάδες Δωριέων στην κοιλάδα του Ευρώτα.
2. Κατάληψη Μεσσηνίας (8ος-7ος αιώνας π.Χ.).
3. Η Σπάρτη μετατρέπεται σε στρατόπεδο.
Οι τάξεις του σπαρτιατικού κράτους:
1. Γνήσιοι Σπαρτιάτες, με πλήρη δικαιώματα.
2. Περίοικοι, ενασχόληση με εμπόριο.
3. Είλωτες (δούλοι).
Πολιτική οργάνωση:
1. Δύο βασιλιάδες: θρησκευτικοί και στρατιωτικοί αρχηγοί.
2. Πέντε έφοροι: άμυνα και εξωτερική πολιτική.
3. Γερουσία: 28 άτομα άνω των εξήντα ετών, υποβολή θεμάτων στην Απέλλα.
4. Απέλλα: λαϊκή συνέλευση όλων των Σπαρτιατών από τριάντα ετών.
Η αγωγή των νέων:
1. Από την ηλικία των επτά ετών τα αναλάμβανε η πόλη.
2. Ζούσαν σε ομάδες, υπέμεναν τις κακουχίες.
3. Διδάσκονταν ανάγνωση, γραφή, μουσική και χορό.
4. Και τα κορίτσια.εκπαιδεύονται το ίδιο κ στο σώμα και στο πνεύμα, ώστε να γίνουν άξιες μητέρες άξιων Σπαρτιατών.

https://www.slideshare.net/Kvarnalis75/3-10375492

2. Η ΠΟΛΗ-ΚΡΑΤΟΣ ΚΙ Η ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΟΥ ΠΟΛΙΤΕΥΜΑΤΟΣ

Εμφάνιση πόλης-κράτους:
1. Πυρήνας υπήρξε ο συνοικισμός.
2. Ένωση συνοικισμών σε πόλη.
3. Ορόσημο της πόλης ήταν η οχυρή ακρόπολη.
4. Πάνω στην ακρόπολη υπήρχαν οι ναοί και τα δημόσια κτίρια.
5. Κάτω από την ακρόπολη υπήρχε το οικονομικό κέντρο.
6. Οι πόλεις περιβάλλονται από τείχη.
Η πόλης-κράτος και ο πολίτης:
1. Μετέχει ενεργά στη διακυβέρνηση.
2. Συγκροτεί την «οπλιτική φάλαγγα».
3. Δε λείπουν οι πολιτικοί ανταγωνισμοί.
Πόλη-κράτος και πολίτευμα:
1. Αρχικά κυβερνούν οι ευγενείς (αριστοκρατικό πολίτευμα).
2. Αργότερα οι πλούσιοι (ολιγαρχικό πολίτευμα).
3. Εμφάνιση τυραννίδας.

https://www.slideshare.net/Kvarnalis75/2-10365671

1. ΑΠΟΙΚΙΑΚΗ ΕΞΑΠΛΩΣΗ

8ος αιώνας π.Χ.: Έξοδος των Ελλήνων προς τις ακτές της Μεσογείου και του Εύξεινου πόντου.
Αιτίες αποικισμού: i. Οικονομικές. ii. Πολιτικές.
Διαδικασία αποικισμού:
i. Προεπιλεγμένη θέση.
ii. Αρχηγός αποστολής ο οικιστής.
iii. Γινόταν τελετή κατά την αναχώρηση.
iv. Προτίμηση σε περιοχή με πλούσια ενδοχώρα και φυσική οχύρωση.
Οργάνωση της αποικίας:
i. Διαφορετικό οργανωτικό πλαίσιο για κάθε αποικία.
ii.  Nέοι θεσμοί.
iii. Ανεξαρτησία από τη μητρόπολη.
iv. Στενές σχέσεις με τη μητρόπολη.
Συνέπειες του Β΄ αποικισμού:
i. Διεύρυνση πνευματικού ορίζοντα.
ii. Ανάπτυξη οικονομίας.
iii. Εμφάνιση νέων επαγγελμάτων.
iv. Εμφάνιση μόνιμων αγορών στις πόλεις για διακίνηση αγαθών.

https://users.sch.gr/ipap/Ellinikos%20Politismos/Yliko/istoria/a-04-01.htm

2. Η πολιτισμική αναγέννηση

Τον 8ο αιώνα π.Χ. εμφανίζεται το φθογγικό ελληνικό αλφάβητο:
- Προέρχεται από το φοινικικό.
- Μετατροπή ορισμένων συμφώνων σε φωνήεντα.

Η σημασία της ελληνικής γραφής:
- Σημαντική πνευματική εξέλιξη.
- Η γραφή και η μόρφωση γίνονται κτήμα των πολλών.

Γεωμετρική τέχνη (11ος-8ος αιώνας π.Χ.):
- Απόδοση μορφών με γεωμετρικά σχήματα.

Πορεία εξέλιξης γεωμετρικής τέχνης:
- Οι απλές κυματιστές γραμμές και οι σπείρες:
- Ακριβείς ομόκεντρους κύκλους.
- Πολλά άλλα σχήματα (τρίγωνα, ρόμβοι, μαίανδροι κ.ά.).
- Παραστάσεις ομοιόμορφων ζώων.
- Παραστάσεις σχετικές με το θάνατο.
- Μυθολογικά θέματα.

Αρχιτεκτονική γεωμετρικής εποχής:
- Ανέγερση μεγάλων ναών.
- Ανάδειξη του πανελλήνιου χαρακτήρα ορισμένων ιερών (π.χ. Δελφοί).
- Μικροί και καλά προστατευμένοι οικισμοί.

https://users.sch.gr/ipap/Ellinikos%20Politismos/Yliko/istoria/a-03-02.htm

1. Οι Μεταβατικοί Χρόνοι

Τα χρόνια 1100-950 π.Χ. είναι περίοδος κρίσης:
- Ο πληθυσμός μειώνεται πολύ.
- Οπισθοχώρηση της οικονομικής ζωής.
- Εξαφάνιση κεντρικής εξουσίας.
- Βάση της οργάνωσης ο οίκος, το χωριό, η ομάδα.
- Μετά το 950 π.Χ. η κατάσταση βελτιώνεται.

Διαμορφώνονται οριστικά τα εδάφη που κατέχουν τα ελληνικά φύλα:
- Οι Δωριείς κατοικούν στην Πελοπόννησο, σε ένα τμήμα της Στερεάς, σε ορισμένες από τις Κυκλάδες και στην Κρήτη.
- Οι Θεσσαλοί εγκαθίστανται στη Θεσσαλία.
- Οι Βοιωτοί στη Βοιωτία.
- Οι Αιολείς στο Α. Αιγαίο και στα βόρεια της Μ. Ασίας.
- Οι Ίωνες της Β. Πελοποννήσου στην Αττική, Εύβοια, Κυκλάδες.
- Διαμορφώνεται το φυλετικό κράτος με αρχηγό το βασιλιά.

Αιτίες πρώτου ελληνικού αποικισμού:
1. Στενότητα χώρου.
2. Οικονομική δυσπραγία.
3. Γενικότερη ανασφάλεια.

Στην περιοχή της Μ. Ασίας:
- Οι Αιολείς εγκαθίστανται στη βόρεια ακτή.
- Οι Ίωνες στο κέντρο.
- Οι Δωριείς στη νότια ακτή.

Κατά την εποχή αυτή (10ος-8ος αιώνας π.Χ.):
- Οι Έλληνες ενδιαφέρονται για το παρελθόν τους.
- Ο βασιλιάς έχει περιορισμένη εξουσία.
- Η εξουσία τους στηρίζεται στις επιδρομές και στη διανομή της λείας.

https://users.sch.gr/ipap/Ellinikos%20Politismos/Yliko/istoria/a-03-01.htm

Μετά την αποκρυπτογράφηση της Γραμμικής γραφής Β:

- Έγιναν κατανοητές οι διαφορές ανάμεσα στη μινωική και μυκηναϊκή θρησκεία.

- Φάνηκε πως όλοι σχεδόν οι Ολύμπιοι θεοί υπάρχουν από τη μυκηναϊκή εποχή.

Οι Μυκηναίοι ασκούσαν τη λατρεία σε μικρά ιερά.

Τα μυκηναϊκά ανάκτορα:

- Χτίζονται σε λόφους και φέρουν ισχυρή οχύρωση (κυκλώπεια τείχη)..

- Είναι χτισμένα στον τύπο του μεγάρου.

Οι τάφοι των Μυκηναίων αλλάζουν μορφή:

- Αρχικά επικρατούν οι λακκοειδείς τάφοι.

- Αργότερα κτίζονται θολωτοί τάφοι.

Η μινωική Κρήτη ασκεί μεγάλη επιρροή:

- Στον τομέα των τοιχογραφιών.

- Στον τομέα της κεραμικής.

Ιδιαίτερα ανεπτυγμένη η μεταλλοτεχνία:

- Κοσμήματα.

- Σκεύη, κύπελλα, ξίφη, εγχειρίδια κ.ά.

- Χρυσές νεκρικές προσωπίδες.

https://users.sch.gr/ipap/Ellinikos%20Politismos/Yliko/istoria/a-02-06.htm

Ο Μυκηναϊκός Πολιτισμός

- Ήταν ο πρώτος μεγάλος ελληνικός πολιτισμός.

- Σπουδαία αρχιτεκτονικά δημιουργήματα.

- Βασιλικοί τάφοι (αρχή μυκηναϊκού πολιτισμού).

- Ανάκτορα (Μυκήνες, Πύλος, Τίρυνθα κ.ά.).

- Κυκλώπειες οχυρώσεις.

- Θολωτοί τάφοι.

Ανάκτορα

- Κτισμένα σε λόφους.

- Διοικητικά κέντρα.

Οι Μυκηναίοι αφομοίωσαν δημιουργικά τα μινωικά επιτεύγματα.

Μινωικές επιρροές:

- Τεχνολογικά επιτεύγματα.

- Μορφές τέχνης.

- Ιδέα της γραφής.

Διαφορές Μυκηναίων - Μινωιτών:

- Μνημειακή αρχιτεκτονική (κυκλώπειες οχυρωματικές κατασκευές, θολωτοί τάφοι).

Οικονομία της μυκηναϊκής εποχής:

- Οικονομική βάση των κρατών ήταν η γεωργία και η κτηνοτροφία.

- Βιοτεχνική παραγωγή στα ανάκτορα.

- Σπουδαίοι κλάδοι ήταν η ναυτιλία και το εμπόριο.

Κοινά στοιχεία των μυκηναϊκών φύλων:

1. Κοινή γλώσσα (γραφή Γραμμική Β).

2. Κοινή θρησκεία και μεταθανάτιες δοξασίες.

3. Ομοιομορφία στην οργάνωση και στους θεσμούς.

Κοινωνική διαστρωμάτωση:

- Άναξ (ο βασιλιάς), στην κορυφή της πυραμίδας.

- Αυλικοί και αξιωματούχοι.

- Ιερατείο.

- Δήμοι: γεωργοί, κτηνοτρόφοι, τεχνίτες.

- Δούλοι.

Η Γραμμική γραφή Β:

- Αποκρυπτογραφήθηκε από τους Michael Ventris και John Chadwick.

- Είναι γραφή ελληνική και συλλαβική.

- Δε γνωρίζουμε την ακριβή προέλευσή της.

- Περιεχόμενα πινακίδων:

_ Πληροφορίες κυρίως για εμπορικές-οικονομικές δραστηριότητες.

_ Έμμεσα πληροφορίες για διοίκηση και θρησκεία.

- Χρήση της Γραμμικής Β:

_ Εξειδικευμένοι γραφείς των ανακτόρων.

Ακμή των Μυκηναίων:

- Μετά το 1450 π.Χ. (κυριαρχία της Κρήτης) κυριαρχούν στις θάλασσες.

- Αποικίζουν την Κύπρο και έρχονται σε επαφή με τους Χετταίους.

Παρακμή του μυκηναϊκού κόσμου:

- Μετά το 1200 π.Χ. πολλοί οικισμοί καταστρέφονται.

- Εξαφανίζεται η Γραμμική Β.

Αιτίες καταστροφής του μυκηναϊκού πολιτισμού:

1. Κάθοδος των Δωριέων.

2. Εσωτερικές αναταραχές.

3. Αναστατώσεις και μετακινήσεις λαών στα ανατολικά (λαοί της θάλασσας) -> πτώση και παρακμή του μυκηναϊκού εμπορίου.

https://users.sch.gr/ipap/Ellinikos%20Politismos/Yliko/istoria/a-02-05.htm

Η θρησκεία των Μινωιτών:

- Πίστη κυρίως σε γυναικείες θεότητες.

- Ύπαρξη μικρών μόνο ιερών και σπηλαίων.

- Ύπαρξη κυρίως γυναικείου ιερατείου.

- Υπήρχαν ιερά δέντρα (ελιά) και ζώα (π.χ. ταύρος).

Η μινωική τέχνη:

- Διακρίνεται για τη ζωντάνια και την κίνηση.

- Επηρέασε γειτονικούς λαούς.

Μινωική κεραμική:

- Τα κεραμικά έχουν ποικίλα σχήματα.

- Σημαντικά είναι τα καμαραϊκά αγγεία (με ανάγλυφα και χρωματιστά).

Άλλα έργα τέχνης:

- Ειδώλια.

- Ρυτά.

- Κοσμήματα.

- Σφραγίδες

https://users.sch.gr/ipap/Ellinikos%20Politismos/Yliko/istoria/a-02-04.htm

Ο πολιτισμός που άνθισε στην Κρήτη την εποχή του Χαλκού:

- Έφτασε σε πολύ υψηλό επίπεδο.

- Ονομάστηκε μινωικός από το μυθικό βασιλιά της Κνωσού, το Μίνωα.

Οι Μινωίτες:

- Στις αρχές 3ης χιλιετίας π.Χ. οργανώνονται σε μικρούς οικισμούς.

- Αργότερα έρχονται σε επαφή με το Αιγαίο και την Ανατολή.

- Πλουτίζουν από το εμπόριο.

Εμφάνιση των ανακτόρων:

- Κνωσός, Φαιστός, Μάλια, Ζάκρος.

- Καταστρέφονται (περίπου 1700 π.Χ.) αλλά ξαναχτίζονται.

- Νέα ανάκτορα (1700-1450 π.Χ.).

Κοινά χαρακτηριστικά ανακτόρων:

- Προσανατολισμός Βορρά - Νότου.

- Μεγάλη ορθογώνια αυλή.

- Πολυώροφα.

- Χωρίς οχύρωση.

- Κέντρα εξουσίας, οικονομίας, τεχνών και λατρείας.

Μινωική γραφή:

- Αρχικά ένα ιερογλυφικό σύστημα (δίσκος Φαιστού).

- Αργότερα Γραμμική Α (σε πύλινες πινακίδες).

Οικονομική άνθιση της Μινωικής Κρήτης:

- Κυριαρχούν στο Αιγαίο.

- Έντονη εμπορική δραστηριότητα.

Παρακμή και Καταστροφή του Μινωικού Πολιτισμού:

- Γύρω στο 1450 π.Χ. καταστροφή των ανακτόρων, ίσως από σεισμό.

- Εισβολή των Μυκηναίων, η Κρήτη γίνεται Μυκηναϊκή.

https://users.sch.gr/ipap/Ellinikos%20Politismos/Yliko/istoria/a-02-03.htm

https://www.youtube.com/watch?v=3F0oslTcmGI

https://www.youtube.com/watch?v=fjcBVpZwNX0