Περιγραφή Μαθήματος
Βιολογία Α΄ Γυμνασίου: τι θα μάθουμε φέτος
Καλωσορίσατε! Φέτος θα γνωρίσουμε τη ζωή — από το μικροσκοπικό κύτταρο μέχρι το ανθρώπινο σώμα — και θα καταλάβουμε πώς λειτουργούν οι οργανισμοί γύρω μας και μέσα μας.
Ξεκινάμε με την οργάνωση της ζωής (8 ώρες). Θα δούμε ποια είναι τα χαρακτηριστικά των οργανισμών, θα γνωρίσουμε το κύτταρο ως τη μονάδα της ζωής και θα μάθουμε πώς οργανώνονται οι πολυκύτταροι οργανισμοί: κύτταρα → ιστοί → όργανα → συστήματα. Προαιρετικά θα μιλήσουμε και για τις αλληλεπιδράσεις και τις προσαρμογές των οργανισμών στο περιβάλλον τους.
Συνεχίζουμε με την πρόσληψη ουσιών και την πέψη (7 ώρες). Πώς παράγουν τα φυτά την τροφή τους με τη φωτοσύνθεση, πώς τρέφονται οι μονοκύτταροι οργανισμοί και —με περισσότερη λεπτομέρεια— πώς λειτουργεί το πεπτικό σύστημα του ανθρώπου. Η πέψη στους ζωικούς οργανισμούς είναι προαιρετική ενότητα.
Μετά μελετάμε τη μεταφορά και την αποβολή ουσιών (6 ώρες): πώς ταξιδεύουν οι ουσίες στους μονοκύτταρους οργανισμούς, πώς το νερό και τα θρεπτικά συστατικά κινούνται μέσα στα φυτά, και πώς δουλεύουν στον άνθρωπο το κυκλοφορικό και το απεκκριτικό σύστημα.
Κλείνουμε με την αναπνοή (4 ώρες): πώς αναπνέουν οι μονοκύτταροι οργανισμοί και τα φυτά, και πώς γίνεται η αναπνοή στον άνθρωπο — από την εισπνοή μέχρι την ανταλλαγή αερίων στις κυψελίδες.
Σε όλη τη χρονιά θα δουλέψουμε με πειράματα, μικροσκόπιο, ψηφιακό υλικό (π.χ. Φωτόδεντρο) και ομαδικές δραστηριότητες, ώστε η Βιολογία να είναι κάτι που ανακαλύπτουμε, όχι απλώς που διαβάζουμε.
Σε αυτή την ενότητα, θα μάθετε πώς να διακρίνετε τους ζωντανούς οργανισμούς από τα άβια αντικείμενα και τους νεκρούς οργανισμούς ή τα νεκρά τμήματά τους.
Η βασική και μικρότερη μονάδα της ζωής είναι το κύτταρο. Οι οργανισμοί μπορεί να αποτελούνται από ένα μόνο κύτταρο (μονοκύτταροι, π.χ. αμοιβάδα) ή από πολλά (πολυκύτταροι, π.χ. φυτά και ζώα).
Όλοι οι ζωντανοί οργανισμοί μοιράζονται τα παρακάτω κοινά χαρακτηριστικά:
- Τρέφονται: Εξασφαλίζουν ενέργεια και υλικά (τα ζώα καταναλώνουν άλλους οργανισμούς, ενώ τα φυτά φωτοσυνθέτουν παράγοντας μόνα την τροφή τους).
- Αναπνέουν: Απελευθερώνουν την απαραίτητη ενέργεια από την τροφή με τη βοήθεια του οξυγόνου.
- Απεκκρίνουν: Απομακρύνουν τις άχρηστες ουσίες που παράγονται κατά την επεξεργασία της τροφής.
- Αναπαράγονται: Δημιουργούν παρόμοιους απογόνους, εξασφαλίζοντας τη διατήρηση και τη συνέχιση της ζωής στη Γη.
- Αναπτύσσονται: Αυξάνουν τη μάζα και τον όγκο τους χρησιμοποιώντας υλικά και ενέργεια από την τροφή.
- Εμφανίζουν ερεθιστικότητα: Αντιδρούν στις μεταβολές του περιβάλλοντος για να εξασφαλίσουν τις καλύτερες συνθήκες επιβίωσης.
- Εξελίσσονται: Έχουν κοινή καταγωγή από τις πρώτες μορφές ζωής που εμφανίστηκαν πριν από 3,5 δισεκατομμύρια χρόνια.
Αυτά τα χαρακτηριστικά δεν εμφανίζονται ποτέ στα άβια αντικείμενα ούτε στους νεκρούς οργανισμούς και τα νεκρά τμήματά τους.
Σε αυτήν την ενότητα, θα γνωρίσετε το κύτταρο, τη βασική μονάδα της ζωής που εμφανίζει όλα τα χαρακτηριστικά της.
- Θα διακρίνετε τους οργανισμούς σε μονοκύτταρους (όπως η αμοιβάδα) και πολυκύτταρους (όπως τα φυτά και τα ζώα), κατανοώντας πώς τα κύτταρα επικοινωνούν και συνεργάζονται μεταξύ τους.
- Θα μελετήσετε τα κοινά δομικά στοιχεία των ευκαρυωτικών κυττάρων (πλασματική μεμβράνη, κυτταρόπλασμα, πυρήνα με DNA, μιτοχόνδρια), αλλά και τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά των φυτικών κυττάρων (κυτταρικό τοίχωμα, χλωροπλάστες, χυμοτόπια).
- Θα γνωρίσετε την κυτταρική θεωρία των Σλάιντεν, Σβαν και Βίρχοφ.
- Θα κατανοήσετε την ιεραρχική οργάνωση των πολυκύτταρων οργανισμών, όπου παρόμοια κύτταρα σχηματίζουν ιστούς, οι ιστοί όργανα και τα όργανα συστήματα οργάνων