Μάθημα : Εικαστικά Τρίτης και Τετάρτης (Νοἐμβρης 2020)

«Βλέπεις; Τόξα, μια βάρκα, μια καρδούλα και τόξα. Αυτό είναι.
Καρδιές, τόξα, τετραγωνάκια, ένα κομμάτι από ήλιο θάλασσα.
Πω! Πω! Τόξα, καράβι με βαλίτσα μάτια!
Είναι τρία τόξα κολλητά κι ένα μάτι μέσα στα τόξα.
Άσπρα είναι τ’ άλλα φύλλα, το ξέρεις;
Είπες πως θα τα βλέπω, θα σου λέω τι είναι κι εσύ θα τα ζωγραφίζεις.»

Τα παραπάνω είναι τα λόγια της κόρης του Αλέξη Ακριθάκη, Χλόης, όταν ήταν σε ηλικία τεσσάρων ετών, τα οποία ο πατέρας της κατέγραφε σε σημειωματάρια μαζί με τα προσχέδια των έργων του.

Η ουσιαστική σχέση του όμως με τον λόγο ξεκίνησε με την κόρη του Χλόη, εκεί γύρω στο 1971. Εκείνος ζωγράφιζε κι εκείνη του περιέγραφε τι έβλεπε. Ένα παιχνίδι μεταξύ τους που έγινε ιστορίες και χαρούμενα σχέδια τα οποία κοσμούσαν το παιδικό της δωμάτιο και αργότερα το δωμάτιο των δικών της παιδιών.

Ο Αλέξης Ακριθάκης ήταν Έλληνας ζωγράφος γεννήθηκε στην Αθήνα το 1939 και πέθανε στα Βασιλικά Ευβοίας το 1994. Από τα μαθητικά του κιόλας χρόνια έδειξε το ενδιαφέρον του για τη ζωγραφική, χωρίς να κάνει όμως ποτέ επίσημες σπουδές. Την περίοδο από το 1958 έως το 1960 έζησε στο Παρίσι όπου ήρθε σε επαφή με σπουδαίους καλλιτέχνες όπως τον Alberto Giacometti που επηρέασαν σημαντικά το έργο του. Η επιβολή της δικτατορίας το 1967 τον βρίσκει στην Αθήνα με τη σύντροφό του Φώφη. Το 1968 θα πάει στο Βερολίνο με υποτροφία της Γερμανικής Ακαδημίας (DAAD) παραμένοντας συνολικά ως το 1984. Εκεί συνδέθηκε με τον γλύπτη Κωνσταντίνο Ξενάκη και ήρθε σε επαφή με κύκλους του χορού και του θεάτρου, που αναζωπύρωσαν το ενδιαφέρον του για το θέατρο. Το 1965 παρουσίασε την πρώτη ατομική του έκθεση στο Γαλλικό Ινστιτούτο της Αθήνας, την οποία οι κριτικοί δέχτηκαν με επιφύλαξη. Ακολούθησαν ατομικές παρουσιάσεις σε διάφορες ευρωπαϊκές γκαλερί, καθώς και συμμετοχές σε ομαδικές εκθέσεις στην Ελλάδα και το εξωτερικό. Την νυχτα των γεγονότων του Πολυτεχνείου θα βρεθεί στην Αθήνα και θα συλληφθεί. Ο ίδιος περιγράφει: “Τη νύχτα του Πολυτεχνείου, μαζί με χιλιάδες νέα παιδιά συνελήφθην κι εγώ. Για τις αγριότητες της Χούντας μιλήσανε πολλοί. Το συγκεκριμένο γεγονός είναι το εξής. Αυτό με αγρίεψε περισσότερο από τις φάπες και τους εξευτελισμούς. Είχα συλληφθεί απ' την ΚΥΠ. Μετά από τις διατυπώσεις έπρεπε να με παραπέμψουνε στη Γενική Ασφάλεια. Στην ομάδα αστυφυλάκων που με παραδώσανε για τη μεταφορά, συναντώ παιδικό φίλο(αστυφύλακα). Μαζί παίζαμε μπάλα με την παραγεμισμένη κάλτσα, αν σας λέει τίποτα αυτό, και μέχρι πριν λίγες μέρες από τα γεγονότα του Πολυτεχνείου με θαύμαζε. Η συμπεριφορά του -δε θέλω τώρα να εξιστορήσω με λεπτομέρειες- ήτανε άθλια, συνοδευόμενη με το ίδιο υβρεολόγιο που περίμενε όλους μας, και με δυο φάπες που με βρήκανε στον ώμο. Βέβαια στην Ασφάλεια οι βρισιές ήτανε πολύ περισσότερες από τις εικόνες που υπήρχαν κρεμασμένες στους τοίχους. [...] Στην Ελλάδα πάντα οι παλιές φιλίες κρατιόντουσαν, ακόμη και στη γερμανική κατοχή, όπως και στον εμφύλιο, [….] ...”

Το 1998 για πρώτη φορά το έργο του παρουσιάστηκε αναδρομικά στην Εθνική Πινακοθήκη.
Η πρώτη φάση της δουλειάς του περιλαμβάνει συνθέσεις γραμμικές, ασπρόμαυρες, τα τσίκι τσίκι, που δημιουργούσε ξεκινώντας από μια τυχαία κουκκίδα πάνω στο χαρτί. Αργότερα άρχισε να χρησιμοποιεί συγκεκριμένα σύμβολα, όπως τον ήλιο, τη φωτιά, το μάτι, το πουλί, την καρδούλα, το ελικόπτερο, το αεροπλάνο, το καραβάκι, το βέλος και να δημιουργεί συνθέσεις με έντονες χρωματικές αντιθέσεις και περιγράμματα, καθώς και τη βαλίτσα, που αποτέλεσε ένα επαναλαμβανόμενο σύμβολο της αιώνιας φυγής. Σε μια μεταγενέστερη φάση, χρησιμοποιώντας καινούργια ή φθαρμένα ξύλα και ενσωματώνοντας στην επιφάνειά τους διάφορα φτηνά και απλά υλικά, δημιούργησε ξύλινες κατασκευές, που στη συνέχεια της ζωγράφιζε. Παράλληλα πραγματοποίησε σειρές με κολλάζ, ενώ το 1986, σε συνεργασία με τον Γιώργο Λάππα, δημιούργησε το Τσίρκο. Σε πιο περιορισμένη κλίμακα ασχολήθηκε επίσης με την εικονογράφηση βιβλίων και φιλοτέχνησε σκηνικά και κοστούμια για θεατρικές παραστάσεις.

Περισσότερες πληροφορίες μπορείτε πάρετε από το βίντεο που ανέβασα στα πολυμέσα όπως και να δείτε πολλά από τα έργα του.

1η εργασία:

Στις φωτογραφίες που θα βρείτε στα πολυμέσα να εντοπίσετε τα σύμβολα που χρησιμοποιεί ο Ακριθάκης στα έργα του. Τα σύμβολα είναι οι λέξεις που σας έχω υπογραμμίσει. Για παράδειγμα μπορείτε να βρείτε σε κάποιο έργο του το ελικόπτερο; Που χρησιμοποιεί περιγράμματα; Που βάζει χρωματικές αντιθέσεις; ( θυμηθείτε τα ζευγάρια των βασικών-συμπληρωματικων χρωμάτων)

2η εργασία:

Παρατηρώντας κανείς το έργο του Ακριθάκη αισθάνεται πως ο καλλιτέχνης προσπαθεί να φτιάξει μια ιστορία και να μας την διηγηθεί χρησιμοποιώντας όλα τα παραπάνω σύμβολα.

Στην δεύτερη εργασία σας θα χρησιμοποιήσετε όποια από τα σύμβολα του Ακριθάκη θέλετε και θα φτιάξετε μια δική σας ιστορία στο χαρτί σας χωρίς να υπάρχει πουθενά καμία λέξη.

3η εργασία

Ανάμεσα στα έργα του Ακριθάκη υπάρχει και ένα που ανήκει σε μαθητή τετάρτης τάξης δημοτικού μπορείτε να το εντοπίσετε;

4η εργασία

Ποια είναι τα έργα του Ακριθάκη που έχουν επηρεαστεί από τα γεγονότα του Πολυτεχνείου;

Ο Πάμπλο (Ρούιθ) Πικάσο (Pablo Picasso) ήταν Ισπανός ζωγράφος, με σημαντική συνεισφορά στη διαμόρφωση και εξέλιξη της μοντέρνας και σύγχρονης τέχνης.

Γεννήθηκε στη Μάλαγα της Ισπανίας τον Οκτώβρη του 1881. Το πλήρες όνομά του Πάμπλο Ντιέγκο Χοσέ Φρανσίσκο ντε Πάουλα Χουάν Νεμοπουσένο Μαρία ντε λος Ρεμέντιος Σιπριάνο ντε λα Σαντίσιμα Τρινιντάντ Ρουίς αϊ Πικάσο (Pablo Diego José Francisco de Paula Juan Nepomuceno María de los Remedios Cipriano de la Santísima Trinidad Ruiz y Picasso). Πατέρας του ήταν ο Χοσέ Ρούιθ Μπλάσκο, καθηγητής του σχεδίου, και μητέρα του η Μαρία Πικάσο. Άρχισε να ζωγραφίζει από παιδί και σε ηλικία 14 ετών μπήκε στη Σχολή Καλών Τεχνών της Βαρκελώνης.

Το 1897 πήρε χρυσό βραβείο με τον πρώτο πίνακά του που παρουσίασε στην Ακαδημία. Έχοντας κιόλας κατακτήσει μία τεχνική σταθερή κι αξιόλογη, άρχισε να πλησιάζει τους πρωτοποριακούς καλλιτεχνικούς κύκλους της εποχής, που επέδρασαν βαθιά στη διαμόρφωσή του.

Το 1904 μετακόμισε στο Παρίσι, όπου γνωρίστηκε με άλλους μεγάλους καλλιτέχνες, όπως ο Ματίζ και ο Χουάν Μιρό. Από το 1912 έως το 1914 τα έργα του Πάμπλο Πικάσο γίνονταν όλο και πιο γνωστά. Στις διεθνείς εκθέσεις του Μονάχου, της Κολωνίας και του Βερολίνου, οι κυβιστικοί του πίνακες βρίσκονταν στην πρώτη σειρά, δημοσιεύονταν στα πρωτοποριακά περιοδικά και οι ανανεωτικές αντιλήψεις του γίνονταν αντικείμενο συζήτησης στα πιο προωθημένα καλλιτεχνικά κέντρα. Σύντομα, το όνομα του έγινε συνώνυμο με το καινούργιο και το τολμηρό.

Ο Πικάσο ως ζωγράφος, χαράκτης, γλύπτης και δραματουργός ήταν ιδιαίτερα πολύπλευρος. Η εφευρετικότητα και η ευχέρειά του για πειραματισμούς δυσχεραίνουν την κατάταξή του σε μια συγκεκριμένη καλλιτεχνική κατηγορία. Αν και οι συνεχείς μεταλλαγές του παρεξηγήθηκαν ως έλλειψη συνέπειας, ο Πικάσο θεωρείται ο πρόδρομος κι ένας από τους κυριότερους εκπροσώπους της ζωγραφικής του 20ου αιώνα.

Ως παρακαταθήκη άφησε περίπου 20.000 αυτοτελή έργα του, κάθε μορφής. Κορυφαία στιγμή της καλλιτεχνικής του δημιουργίας αποτελεί η Γκουέρνικα, ένας πίνακας καταγγελίας για τα εγκλήματα κατά του λαού του στον Ισπανικό εμφύλιο.

Ο Πάμπλο Πικάσο πέθανε των Απρίλιο του 1973.

Ποιος ήταν ο Jean Debuffet;

O Ντιμπιφέ γεννήθηκε στις 1901 στη Χάβρη, γιος εύπορης οικογένειας. Σε ηλικία δεκαοκτώ ετών, εγκατέλειψε τη γενέτειρά του με σκοπό να σπουδάσει στο Παρίσι ζωγραφική. Φοίτησε μόλις για έξι μήνες στην Ακαδημία Julian, την οποία εγκατέλειψε προκειμένου να συνεχίσει τις σπουδές του αυτόνομα και να εργαστεί, ενώ το επόμενο διάστημα ανέπτυξε παράλληλο ενδιαφέρον στη λογοτεχνία, και τη μουσική. Το 1924, εγκατέλειψε τη ζωγραφική, αμφισβητώντας έντονα την αξία της ίδιας της τέχνης, και ταξίδεψε στην Αργεντινή όπου παρέμεινε για μία περίοδο τεσσάρων μηνών. Τον επόμενο χρόνο επέστρεψε στη Χάβρη και ξεκίνησε να εργάζεται στην επιχείρηση του πατέρα του.

Στις αρχές της δεκαετίας του 1930, ανανεώθηκε το ενδιαφέρον του για τη ζωγραφική, στην οποία όμως αφοσιώθηκε ολοκληρωτικά μετά το 1942. Η πρώτη του ατομική έκθεση πραγματοποιήθηκε το 1944. Πούλησε την οικογενειακή επιχείρησή του το 1947 και τα επόμενα χρόνια πραγματοποίησε τρία ταξίδια στην Αφρική και πολυάριθμες εκθέσεις, μέσα από τις οποίες απέκτησε διεθνή φήμη και αναγνώριση. Το 1962, ξεκίνησε η σημαντικότερη ίσως δημιουργική περίοδός του, κατά την οποία ολοκλήρωσε μία σειρά έργων που αναφέρονται με το γενικό τίτλο «κύκλος Hourloupe». Τα επόμενα χρόνια ολοκλήρωσε επίσης αρκετές αρχιτεκτονικές κατασκευές και γλυπτά, μεταξύ των οποίων και η Ομάδα των τεσσάρων δέντρων (Groupe de quatre arbres) στο Μανχάταν της Νέας Υόρκης, έργο που ολοκληρώθηκε κατά παραγγελία το 1972. Μετά την ίδρυση του Ιδρύματος Ντιμπιφέ (Dubuffet Foundation) στην περιοχή Périgny-sur-Yerres το 1974 και μέχρι το τέλος της ζωής του, ο Ντιμπιφέ παρέμεινε δραστήριος και συνέχισε το έργο του, επιστρέφοντας στη ζωγραφική και το σχέδιο. Πέθανε το 1985, στο Παρίσι.

Εργασία με αφορμή το έργο του Dubuffet.

Όπως είδαμε το έργο του Dubuffet στηρίζεται στο πως ο ίδιος χρησιμοποιεί διαφορετικών ειδών γραμμές, πολλά περίεργα σχήματα και τέσσερα περίπου χρώματα. Με βάση όλα τα παραπάνω θα δημιουργήσουμε τα δικά μας έργα παίρνοντας έμπνευση από το έργο του Ντυμπιφε.

Θα φτιάξουμε λοιπόν τις δικές μας ανθρώπινες φιγούρες με τις γραμμές, τα σχήματα και τα χρώματα του Dubuffet.

Καλή μας Επιτυχία.

Μετά από δυο αρκετά δύσκολες εργασίες σήμερα θα κάνουμε κάτι πιο εύκολο. Θα ζωγραφίσουμε με τρισδιάστατο τρόπο το χέρι μας. Όπως σας είπα είναι μια εύκολη εργασία αλλά αν δεν συγκεντρωθείτε για να φτιάξετε τις γραμμές όσο πιο σωστά γινεται δεν θα βγει σωστή η εργασία σας, δηλαδή δεν θα μπορέσουμε να δούμε το χέρι σας τρισδιάστατο.

Επίσης αυτός είναι ένας ωραίος τρόπος κάνοντας την εργασία αυτή κάθε χρόνο να παρατηρείτε πόσο μεγαλώνετε χρονιά με την χρονιά

Προσπάθησα οι γραμμές μου να ήταν όσο το δυνατόν πιο ευθείες αλλά δεν το κατάφερα οπότε εσείς προσέξτε λίγο παραπάνω από εμένα.

Πως θα δουλέψουμε τώρα. Με ένα μολύβι, αντιγράψτε το χέρι και τα δάχτυλά σας κάθετα (ή ακριβώς κάθετα) στο χαρτί.

Ξεκινήστε απο την κορυφή του χαρτιού σχεδιάζοντας ευθείες γραμμές οριζόντια και επαναλάβετε (οποιαδήποτε χρώματα ή όλα ή ένα χρώμα).

Όταν οι γραμμές σας αγγίζουν τα δάχτυλα ή το χέρι σας, κάντε μια καμάρα (μια καμπύλη) και κατεβείτε στην άλλη πλευρά του δακτύλου ή του χεριού.( Δειτε φωτογραφίες στα πολυμέσα )

Καλή επιτυχία σε όλους σας.

Την περίοδο της αποκριάς σε πολλά παιδιά αρέσει να ντύνονται και να μεταμορφώνονται όπως ο Joker από την σειρά κομιξ Μπατμαν. Στα επόμενα μαθήματα θα δημιουργήσουμε με απλό τρόπο μια εύκολη καρικατούρα του Joker ώστε να διασκεδάσουν τα παιδιά.

Σε αυτή την ενότητα των μαθημάτων θα γνωρίσουμε το έργο της Τουρκάλας ζωγράφου Φαχρελνισά Ζεΐντ (Fahrelnissa Zeid)

Το έργο της υπήρξε ποικιλόμορφο και χαρακτηρίζεται για τη σύνθεση Ισλαμικών και Βυζαντινών στοιχείων με επιρροές από τη δυτική τέχνη. Αναγνωρίζεται, επίσης, ως εκπρόσωπος της αφηρημένης και γεωμετρικής τέχνης.

Τι είναι η αφηρημένη τέχνη ομως; Με τον όρο αφηρημένη τέχνη αναφερόμαστε σε ένα μοντέρνο κίνημα στις εικαστικές τέχνες σύμφωνα με το οποίο αποκλείεται οποιαδήποτε αναφορά στην εξωτερική φυσική πραγματικότητα. Εναλλακτικά, μπορούμε να ορίσουμε ως αφηρημένη την μη παραστατική και μη αντικειμενική τέχνη.

Γεωμετρική σύγχρονη τέχνη είναι ο τρόπος να δημιουργούμε χρησιμοποιώντας πολλά γεωμετρικά στοιχεία όπως γεωμετρικά σχήματα από τα μαθηματικά σε διάφορα μεγέθη και με πολλά χρώματα.

Η Φαχρελνισά Ζεΐντ γεννήθηκε στην Πρίγκηπο της Κωνσταντινούπολης, υπήρξε κόρη του Τούρκου διπλωμάτη και ιστορικού Σακίρ Πασά, μέλος επιφανούς οικογένειας διανοουμένων και πολιτικών. Η ενασχόλησή της με τη ζωγραφική ξεκίνησε όταν ήταν σε ηλικία δεκατεσσάρων ετών και υπήρξε από τις πρώτες γυναίκες που φοίτησαν στην Ακαδημία Καλών Τεχνών της Κωνσταντινούπολης. Ξεκίνησε τις σπουδές της το 1920 και το 1927 ταξίδεψε στο Παρίσι όπου σπούδασε στην Académie Ranson με δάσκαλο τον Ροζέρ Μπισιέρ (Roger Bissière).

Επιστρέφοντας στη γενέτειρά της φοίτησε υπό την επίβλεψη του Ναμκ Ισμαΐλ (Namık Ismail) στην Ακαδημία Καλών Τεχνών και το 1942 προσχώρησε στην ομάδα καλλιτεχνών D Group που είχε ιδρυθεί το 1933 και αποτελούνταν από νέους Τούρκους ζωγράφους. Από το 1934, υπήρξε σύζυγος του πρίγκιπα Ζεΐντ Ιμπν Χουσεΐν, ο οποίος διαδέχτηκε τον βασιλιά Φαϊσάλ Β', αν και ο ίδιος δεν βασίλεψε αλλά ανέλαβε ρόλο πρεσβευτή της Δημοκρατίας του Ιράκ.

Ατομικές εκθέσεις της πραγματοποιήθηκαν αρχικά στην Τουρκία, την περίοδο 1944-46, καθώς και στη δυτική Ευρώπη, όταν εγκαταστάθηκε εκεί εκ νέου. Το 1951, 1953 και 1954 συμμετείχε στο Salon des Réalités Nouvelles του Παρισιού, ενώ μεγάλη έκθεση έργων της πραγματοποιήθηκε στην Άγκυρα το 1964. Το 1975 εγκαταστάθηκε στο Αμάν της Ιορδανίας, όπου και ανέλαβε να διδάσκει στο Βασιλικό Ινστιτούτο Τέχνης. Στο Αμάν πραγματοποιήθηκε, επίσης, σημαντική αναδρομική έκθεσή της, στο Βασιλικό Κέντρο Τέχνης της πόλης.

Το έργο της περιλαμβάνει κυρίως ελαιογραφίες και υδατογραφίες, καθώς και λιθογραφίες και χαρακτικά. Οι πρώιμοι πίνακές της, με επιδράσεις από τη γαλλική ζωγραφική, απεικονίζουν πορτρέτα και σκηνές σε εσωτερικούς χώρους, ωστόσο κατά τη δεκαετία του 1940 στράφηκε περισσότερο στην αφηρημένη τέχνη. Συλλογές έργων της εκτίθενται σε μουσεία μοντέρνας τέχνης στο Παρίσι, στη Νέα Υόρκη, στο Σινσινάτι, στο Εδιμβούργο, στην Κωνσταντινούπολη και στην Άγκυρα, ενώ αρκετά έργα της ανήκουν, επίσης, σε ιδιωτικές συλλογές.

Η Φαχρελνισά Ζεΐντ πέθανε το 1991 στο Αμμάν της Ιορδανίας. Άφησε πίσω της μια σημαντική πολιτιστική κληρονομιά που παρουσιάζει ποικίλες «αφηγήσεις» για την ανάπτυξη της σύγχρονης τέχνης.

Η εργασία μας για αυτή την ενότητα θα είναι να δημιουργήσουμε ένα δικό μας αφηρημένο έργο με παρόμοιο τρόπο όπως έκανε η Ζεΐντ.

1. Τσαλακώνουμε ένα λευκό χαρτί από το μπλοκ μας.

2. Σημειώνουμε όλες τις τσακίσεις του με ένα λεπτό μαύρο μαρκαδόρο ή μαρκαδοράκι.

3. Χρωματίζουμε κατάλληλα όλα τα σχήματα που προέκυψαν με τους τρόπους που έκανε και η Ζεΐντ.