Μάθημα : Επιστήμη_Στ΄ τάξης_2020-2021

Οι μικροοργανισμοί είναι επίσης γνωστοί ως μικρόβια. Είναι μικροσκοπικοί ζωντανοί οργανισμοί πολύ μικροί για να είναι ορατοί με τα μάτια. Βρίσκονται σχεδόν παντού στη γη. Μερικά μικρόβια είναι ωφέλιμα και άλλα μπορούν να είναι βλαβερά για τους ανθρώπους. Αν και είναι εξαιρετικά μικρά, τα μικρόβια εμφανίζονται με διάφορα σχήματα και μεγέθη.

Υπάρχουν τρεις κύριες ομάδες μικροβίων:

Οι ιοί είναι οι μικρότεροι από τα μικρόβια και είναι γενικά βλαβεροί στον άνθρωπο. Οι ιοί δεν μπορούν να επιβιώσουν από μόνοι τους. Χρειάζονται ένα κύτταρο να τους «φιλοξενήσει» για να επιβιώσουν και να αναπαραχθούν. Αφού μπουν μέσα στο κύτταρο «οικοδεσπότη» («ξενιστή»), πολλαπλασιάζονται ραγδαία σε εκατομμύρια και σταδιακά καταστρέφουν το κύτταρο!

Οι μύκητες είναι πολυκύτταροι οργανισμοί που μπορεί να είναι και ωφέλιμοι και βλαβεροί για τους ανθρώπους. Οι μύκητες βρίσκουν την τροφή τους αποσυνθέτοντας νεκρή οργανική ύλη ή ζώντας σαν παράσιτα σε έναν ξενιστή. Οι μύκητες μπορεί να γίνουν βλαβεροί προκαλώντας λοίμωξη ή να είναι δηλητηριώδεις, αν τους φάει κάποιος, άλλοι μύκητες μπορεί να είναι ωφέλιμοι ή βλαβεροί, π.χ. το πενικίλλιο
που παράγει το αντιβιοτικό πενικιλλίνη και το Agaricus, κοινώς γνωστό ως λευκό μανιτάρι που μπορεί να φαγωθεί.

Τα βακτήρια είναι μονοκύτταροι οργανισμοί που μπορούν να πολλαπλασιάζονται ραγδαία μια φορά κάθε 20 λεπτά. Κατά τη διάρκεια της φυσιολογικής ανάπτυξής τους, μερικά παράγουν ουσίες (τοξίνες) που είναι εξαιρετικά βλαβερές για τους ανθρώπους και μας προκαλούν ασθένειες (π.χ. ο Σταφυλόκοκκος). Άλλα βακτήρια είναι εντελώς αβλαβή ενώ άλλα είναι εξαιρετικά ωφέλιμα για μας (Γαλακτοβάκιλλος στη βιομηχανία τροφίμων) ακόμη και απαραίτητα για την ανθρώπινη ζωή όπως αυτά που συμβάλλουν στην ανάπτυξη των φυτών (Rhizobacterium). Τα αβλαβή βακτήρια λέγονται μη παθογόνα, ενώ τα βλαβερά βακτήρια είναι γνωστά σαν παθογόνα. Πάνω από το 70% των βακτηρίων είναι αβλαβή μη παθογόνα. Τα βακτήρια μπορούν απλά να διακριθούν σε τρεις ομάδες από το σχήμα τους- κόκκοι, βάκιλλοι (μπαστουνάκια) και σπείρες. Οι κόκκοι
μπορούν επίσης να χωριστούν σε τρεις ομάδες με βάση το πώς εμφανίζονται οι κόκκοι: σταφυλόκοκκοι (σαν τσαμπιά σταφυλιού), στρεπτόκοκκοι (αλυσίδες) και διπλόκοκκοι (ζευγάρια). Οι επιστήμονες χρησιμοποιούν αυτά τα σχήματα για να καθορίσουν ποια λοίμωξη έχει ένας ασθενής.

"Η ενεργητική ανοσοποίηση, όπως λέγεται ιατρικά ο εμβολιασμός, έχει καθιερωθεί εναντίον πολλών παθογόνων μικροοργανισμών και έχει μειώσει, ως και εξαφανίσει κάποιες φορές, τη νόσηση από αυτούς. Είναι πολύ σημαντικό να μάθουμε πώς λειτουργεί αυτός, έτσι ώστε να γνωρίζουμε κάτι που οι περισσότεροι έχουμε ήδη κάνει κάποια στιγμή στη ζωή μας."

Κατασκευάζοντας μοντέλα κυττάρων με απλά και συνήθη υλικά!!

Μελετάμε τις 2 σελίδες του Φύλλου Εργασίας για το πώς θα φτιάξουμε το μοντέλο κυττάρου μας, ζωικού ή/και φυτικού και κατασκευάζουμε τα δικά μας με απλά υλικά που θα βρούμε στο σπίτι. Προσέχουμε να βάλουμε ετικέτες στα οργανίδια του κυττάρου μας, ώστε να είναι φανερό τι συμβολίζει το κάθε υλικό, αντικείμενο που χρησιμοποιούμε, π.χ. καρύδι για πυρήνα, πράσινη καραμέλα ή πρασινισμένο κομμάτι τυλιγμένου αλουμινόχαρτου για χλωροπλάστη, μικρό μπαλόνι ή σακουλάκι για χυμοτόπιο κλπ.

Κάντε κλικ πάνω στην παρακάτω εικόνα για να μεταβείτε στο "Φωτόδενδρο" και να κάνετε ένα κουίζ για το Φυτικό και ζωικό κύτταρο - Ομοιότητες και διαφορές

Δείτε παρακάτω μοντέλα κυττάρων με απλά και συνήθη υλικά, που έχουν κατασκευάσει παιδιά του σχολείου μας από άλλες, προηγούμενες τάξεις

Δείτε παρακάτω ένα ωραίο βιντεάκι για τα κύτταρα από το Noesis | Κέντρο Διάδοσης Επιστημών & Μουσείο Τεχνολογίας

Δείτε παρακάτω ένα βίντεο με ιδέες παιδιών για την κατασκευή μοντέλων κυττάρων με πλαστελίνη και άλλα υλικά ... [παιδιά Στ΄Δημοτικού από το Σχολείο Νέα Γενιά Ζηρίδη]

... και μερικές ιδέες για ζωικά και φυτικά κύτταρα "γλυκίσματα", αλλά μην το παρακάνουμε στα ζαχαρωτά και στα γλυκά! Μπορούμε να τα φτιάξουμε πάνω στη βάση νόστιμων κέικ, σε συνδυασμό με φρούτα και ξηρούς καρπούς, ή άλλα υλικά, ό,τι βρούμε στο σπίτι.

Δείτε παρακάτω την εργασία που ακολουθεί αυτό το e-μάθημα για τα μοντέλα κυττάρων

Δείτε παρακάτω ένα βίντεο για τη μετάδοση της θερμότητας με αγωγή, σε ένα αγωγό (μεταλλική βελόνα πλεξίματος), με σταγόνες (κομματάκια) κεριού που έχουν πήξει επάνω της, σε απόσταση 5 εκ. περίπου η μία από την άλλη. Το πείραμα υπάρχει στο Πορτοκαλί Βιβλίο, στη σελίδα 52 [ΦΕ1: Μετάδοση θερμότητας με αγωγή].

Ερωτήσεις:

• Ποιες σταγόνες κεριού θα πέσουν πρώτες όταν πλησιάζουμε τη μία της άκρη πάνω από ένα αναμμένο κερί;
• Αυτές που είναι κοντά στο κερί ή εκείνες που βρίσκονται πιο μακριά;
• Γιατί νομίζετε ότι συμβαίνει αυτό;

Δείτε ένα παρόμοιο πείραμα με κινούμενα σχέδια. Ποια ή ποιες είναι οι διαφορές με το παραπάνω, το οποίο έχουμε και στο πορτοκαλί βιβλίο;

Δείτε ένα παρόμοιο πείραμα από το ΕΚΦΕ Καρδίτσας. Ποια ή ποιες είναι οι διαφορές με το παραπάνω, το οποίο έχουμε και στο πορτοκαλί βιβλίο;

Δείτε ένα ακόμα σχετικό βίντεο με κινούμενα σχέδια, με θέμα την "αγωγή θερμότητας". Από τη σειρά Eureka! (1981) της καναδικής τηλεόρασης TVO. Μεταγλωττισμένο από την εκπαιδευτική τηλεόραση της ΕΡΤ και απεσταλμένο από το Υπουργείο Παιδείας στα δημοτικά σχολεία σε μορφή βιντεοκασσέτας (από το 2^ο ΕΚΦΕ Ηρακλείου, Κρήτης).

Κάντε κλικ πάνω στην εικόνα για να μεταβείτε στο "Φωτόδενδρο" και να μελετήσετε μια προσομοίωση για το πως μεταδίδεται η θερμότητα από ένα ηλεκτρικό μάτι σε ένα τηγάνι και στο περιεχόμενό του. Δεν έχετε παρά να "ανοίξετε" το ηλεκτρικό μάτι και να δείτε τι συμβαίνει στα σωματίδια των υλικών.

Ερωτήματα:

• Γιατί το φαινόμενο της θέρμανσης του τηγανιού παίρνει κάποιο χρόνο;
• Γιατί το τηγάνι δε θερμαίνεται σε όλα τα σημεία του ταυτόχρονα;
• Ποια μέρη του θερμαίνονται πρώτα και ποια τελευταία;
• Γιατί συμβαίνει αυτό;

Αν θέλαμε να κάνουμε ένα παρόμοιο πείραμα με συγκεκριμένα απλά (αλλά λίγο περίεργα), υλικά που μας προτείνει ο αγαπητός δάσκαλος και πειραματιστής Arvind Gupta, το πείραμα για τη μετάδοση θερμότητας με αγωγή, θα ήταν κάπως έτσι:

Στο Πορτοκάλι βιβλίο, έχετε να γράψετε τα ακόλουθα:

Να θυμηθούμε επίσης το "μονόδρομο στη ροή της θερμότητας", δηλαδή η θερμότητα είναι "κάτι" (ενέργεια) που ρέει από τα πιο θερμά προς τα πιο ψυχρά σώματα. Δείτε τα παραδείγματα παρακάτω με τα βελάκια. 

Η εργασία μας γι αυτό το e-μάθημα θα είναι θα είναι να διερευνήσουμε πως η θερμότητα άγεται (πηγαίνει, προχωράει) μέσα σε διαφορετικούς αγωγούς, δηλαδή διαφορετικά υλικά, όπως το ξύλο, το πλαστικό και το μέταλλο.

Μπορείτε να σκεφτείτε μερικά αντικείμενα που να είναι φτιαγμένα από τέτοια υλικά για να τα χρησιμοποιήσουμε; 

• Πώς θα κάναμε ένα δίκαιο πείραμα γι αυτή τη διερεύνηση;
• Τί υλικό θα βάζαμε πάνω στα διαφορετικά αντικείμενα για να ελέγξουμε τη μετάδοση της θερμότητας με αγωγή;
• Πού θα βάζαμε αυτά τα αντικείμενα και τι θα ρίχναμε μέσα;

Δείτε το παρακάτω βιντεάκι για να πάρετε ιδέες για την εργασία που ακολουθεί!