Με την ολοκλήρωση της 1ης Θ.Ε. ας ξαναθυμηθούμε τα κυριώτερα σημεία.

ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΟ ΜΑΘΗΜΑ ΣΤΗΝ 1η Θ. Ε.

1.1 Ο ΑΝΘΡΩΠΟΣ ΖΕΙ ΜΕ ΤΟΝ ΘΕΟ (σημειώσεις)

Η Ορθόδοξη Εκκλησία δεν είναι απλώς ένα σύστημα δογμάτων ή ένας κώδικας ηθικής. Είναι πρωτίστως βίωμα – δηλαδή προσωπική εμπειρία του Θεού, μετοχή στη χάρη Του και συμμετοχή στη ζωή της Εκκλησίας. Χωρίς το βίωμα, η πίστη παραμένει θεωρητική και άκαρπη· με το βίωμα, μεταμορφώνεται σε ζωντανή σχέση, σε οδό σωτηρίας.

Τι είναι βίωμα και τι θρησκευτικό βίωμα;

Βίωμα είναι ό,τι δεν μένει σε θεωρητικό επίπεδο, αλλά βιώνεται με την ύπαρξη ολόκληρου του ανθρώπου. Δεν είναι γνώση εξωτερική, αλλά εμπειρία εσωτερική, κάτι που ο άνθρωπος ζει και το οποίο τον μεταμορφώνει.

Έτσι και στη θρησκευτική ζωή, το βίωμα δεν περιορίζεται στη γνώση περί Θεού, αλλά είναι ζωντανή συνάντηση με τον Θεό. Το θρησκευτικό βίωμα στην Ορθοδοξία είναι η μετοχή στη ζωή του Θεού διά του Αγίου Πνεύματος.

Πώς αποκτάται και πώς εκφράζεται το θρησκευτικό βίωμα στην Ορθοδοξία ;

Η ζωή της Εκκλησίας προσφέρει ποικίλους τρόπους με τους οποίους ο άνθρωπος μπορεί να βιώσει τη χάρη του Θεού:

Τα μυστήρια της εκκλησίας: Θεία Ευχαριστία Βάπτισμα, Χρίσμα, Εξομολόγηση, Ευχέλαιο, Γάμος, Ιερωσύνη — 

Η Προσευχή: είτε προσωπική είτε κοινή

Η Θεία Λατρεία

Η Άσκηση 

Η Καθημερινή Ζωή: του πιστού αποτελεί τρόπο έκφρασης του θρησκευτικού βιώματος.

Η σημασία του βιώματος για τη ζωή των πιστών

Το βίωμα δίνει νόημα και αλήθεια στην πίστη. Χωρίς αυτό, η πίστη κινδυνεύει να μείνει μια θεωρία ή συνήθεια προσκόλληση σε τύπους χωρίς καμία ουσία. Η Ορθοδοξία είναι πάνω από όλα βίωμα. Είναι πρόσκληση σε προσωπική σχέση με τον Χριστό, που μεταμορφώνει τον άνθρωπο.

Μέσα από τη λειτουργική ζωή, την προσευχή, τα μυστήρια και την άσκηση, ο πιστός καλείται να ζήσει τον Θεό όχι μόνο με τον νου, αλλά με όλη του την ύπαρξη.

Έτσι η πίστη δεν παραμένει θεωρία, αλλά γίνεται ζωή· δεν μένει δόγμα, αλλά γίνεται κοινωνία. 

1.2. Η ΠΙΣΤΗ ΣΤΟΝ ΤΡΙΑΔΙΚΟ ΘΕΟ

2. Περιεχόμενο της χριστιανικής πίστης  (Β.Μ. ΣΕΛ 17)

Το περιεχόμενο της χριστιανικής πίστης είναι τα «δόγματα», δηλαδή οι υπέρ λόγον αλήθειες, που πηγάζουν από την Αγία Γραφή και την Ιερά Παράδοση. Οι αλήθειες αυτές περιέχονται συνοπτικά στο Σύμβολο της Πίστεως […]. Αναφέρονται στον τριαδικό Θεό, στον Θεάνθρωπο Χριστό, στη δημιουργία  του κόσμου και του ανθρώπου με κύριο σκοπό τη σωτηρία του από τις συνέπειες του προπατορικού αμαρτήματος και στην έσχατη πραγματικότητα, την ανάσταση των νεκρών και τη μέλλουσα Βασιλεία του Θεού. Είναι ευνόητο ότι η χριστιανική πίστη προϋποθέτει την ανθρώπινη ελευθερία, στην οποία και απευθύνεται ο Χριστός: «Όποιος θέλει να με ακολουθήσει, ας απαρνηθεί τον εαυτό του, ας σηκώσει το σταυρό του κι ας με ακολουθεί» (Μκ 8, 34).

(Β.Μ. ΣΕΛ 18-19)

Η χριστιανική πίστη δεν είναι καρπός της ανθρώπινης διάνοιας∙ είναι η αβίαστη και ελεύθερη στροφή της καρδιάς στο Θεό. Η πίστη, ακόμη, δεν είναι κατάργηση, αλλά είναι υπέρβαση της λογικής, αφού καλεί τον άνθρωπο να συνειδητοποιήσει τα όριά της. Στην ιστορία της Εκκλησίας, προσπάθησαν κάποιοι να κατανοήσουν το περιεχόμενο της πίστης μόνο με τη δύναμη της λογικής. Έτσι, απέρριπταν ό,τι δεν συμφωνούσε μ’ αυτήν, κρατώντας ένα μόνο μέρος της θείας αποκάλυψης. Γι’ αυτό ονομάστηκαν αιρετικοί (αἱροῦμαι = επιλέγω). Άλλοι ανάμιξαν την πίστη με αντιλήψεις ειδωλολατρικές ή ιουδαϊκές, νοθεύοντας την αλήθεια. Η πίστη των αιρετικών δεν είναι η πίστη της Εκκλησίας, αλλά ανθρώπινο κατασκεύασμα. Οι πρώτες αιρετικές τάσεις εμφανίστηκαν ήδη από την αποστολική εποχή. Οι απόστολοι συγκεντρώνονται στην Αποστολική Σύνοδο και όλοι μαζί διατυπώνουν την αλήθεια της Εκκλησίας. Το παράδειγμά τους θα ακολουθήσουν αργότερα οι Πατέρες της Εκκλησίας. Οι αιρέσεις αντιμετωπίζονται με τη σύγκληση Οικουμενικών (όλης της αυτοκρατορίας) Συνόδων(συν+οδός, κοινή πορεία). Οι Σύνοδοι είναι εφτά και πραγματοποιήθηκαν από το 325 έως το 787 * .

Το νόημα των αιρέσεων

Οι πνευματικές ζυμώσεις που αναπτύχθηκαν στο ευρύτερο πλαίσιο της χριστιανικής πίστης είχαν ως αποτέλεσμα τις διάφορες αιρέσεις, που ήταν κράμα θρησκευτικών αντιλήψεων από τον Ιουδαϊσμό ή τον ελληνορωμαϊκό κόσμο.Οι μεγαλύτερες αιρέσεις, είναι:

• Ο Αρειανισμός, προϊόν των θρησκευτικών δοξασιών του πρεσβυτέρου της Αλεξανδρείας Αρείου, ο οποίος διακήρυξε ότι ο Χριστός δεν είναι Θεός και «ομοούσιος» με τον Πατέρα Του αλλά κτίσμα του Θεού. Ο Αρειανισμός, όταν αρνείται τη θεότητα του Ιησού, απορρίπτει και το απολυτρωτικό Του έργο. Ο άνθρωπος, κατά συνέπεια, παραμένει δέσμιος της αμαρτίας και του θανάτου, αφού ο Χριστός δεν είναι Θεός και δεν μπορεί να οδηγήσει τον άνθρωπο σε κοινωνία με το Θεό και επομένως, στη σωτηρία.
• Ο Νεστοριανισμός, η διδασκαλία του αρχιεπισκόπου Κωνσταντινουπόλεως Νεστορίου, ο οποίος υπερτόνιζε την ανθρώπινη φύση του Χριστού. Η Παναγία, κατά το Νεστόριο, πρέπει να ονομάζεται Χριστοτόκος κι όχι Θεοτόκος, αφού γέννησε τον άνθρωπο Χριστό στον οποίο «ενοίκησε» (κατοίκησε) ο Θείος Λόγος. Στο Νεστοριανισμό, η υποτίμηση της θεϊκής φύσης του Ιησού μειώνει το γεγονός της λύτρωσης που προσέφερε ο Χριστός. Αποκλείεται, όπως και στον Αρειανισμό, η ένωση Θεού και ανθρώπου, αφού ο Ιησούς είναι μόνο ένα ηθικό πρότυπο ανθρώπου και όχι Θεάνθρωπος.
• Ο Μονοφυσιτισμός. Ο αρχιμανδρίτης Ευτυχής, για να αντιμετωπίσει την αίρεση του Νεστορίου, οδηγήθηκε στο άλλο άκρο. Yποστήριξε ότι ο Ιησούς Χριστός δεν είχε δύο φύσεις, τη θεία και την ανθρώπινη, αλλά μόνο μία φύση, τη θεία, η οποία απορρόφησε την ανθρώπινη. Στο Μονοφυσιτισμό, επομένως, ο Θεός παρουσιάζεται φαινομενικά ως άνθρωπος. Αν, όμως, στο πρόσωπο του Ιησού δεν είναι ενωμένη η θεία και η ανθρώπινη φύση, τότε η σωτηρία εξαρτάται μόνο από το Θεό, αφού ο άνθρωπος δεν έχει καμιά συμμετοχή σ’ αυτήν

 1.3. Η ΜΕΤΑΜΟΡΦΩΤΙΚΗ ΔΥΝΑΜΗ ΤΗΣ ΠΡΟΣΕΥΧΗΣ ΣΤΗΝ ΟΡΘΟΔΟΞΗ ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΠΑΡΑΔΟΣΗ (Σημειώσεις)

Η προσευχή αποτελεί  έκφραση της βαθύτερης δίψας του ανθρώπου να επικοινωνήσει με τον Θεό, να καταθέσει την καρδιά του, να βρει νόημα, στήριξη και αληθινή σχέση.  Για τον ορθόδοξο Χριστιανό δεν είναι μια υποχρέωση, αλλά ένας ζωντανός διάλογος που ριζώνει στον πόθο της ψυχής να συναντήσει την πηγή της ζωής. Η προσευχή, όταν γεννιέται από ειλικρίνεια και ταπείνωση, δεν μένει εξωτερική πράξη. Ενεργεί βαθιά στην καρδιά, φωτίζει τον νου, γαληνεύει τα πάθη και οδηγεί στην εσωτερική ειρήνη. Όπως επισημαίνουν οι Άγιοι Πατέρες, η προσευχή μεταμορφώνει τον άνθρωπο, ανοίγοντάς τον στο φως της θείας Χάριτος. Με τον καιρό, η προσευχή γίνεται τρόπος ζωής: μια συνεχής αναφορά του ανθρώπου στον Θεό, μια μυστική ένωση που δυναμώνει την αγάπη και καθαρίζει την καρδιά.

Είδη και τρόποι προσευχής

Η πλούσια παράδοση της Εκκλησίας μας αναγνωρίζει ποικίλες μορφές προσευχής, καθεμία από τις οποίες εκφράζει διαφορετικές ανάγκες της ανθρώπινης ψυχής:

1. Ως προς το περιεχόμενο
   Ευχαριστία: Η προσευχή που ευχαριστεί τον Θεό για τα δώρα της ζωής και της αδιάκοπης αγάπης Του.
   Αίτηση –Δέηση : Η προσευχή με την οποία ο άνθρωπος ζητά βοήθεια, φώτιση, ενίσχυση ή λύση σε δυσκολίες.
   Μετάνοια: Η προσευχή της καρδιακής συντριβής, όπου ο άνθρωπος αναγνωρίζει τα λάθη του και ζητά συγχώρηση και ανανέωση.
   Δοξολογία: Έκφραση θαυμασμού και τιμής προς τον Θεό για την αγιότητά Του και τα θαυμάσια έργα Του.
2. Ως προς τον τρόπο
   Κοινή προσευχή: Η προσευχή που γίνεται μέσα στην Εκκλησία, στη λατρεία και στη Θεία Λειτουργία, όπου το σώμα των πιστών ενώνεται σε μία φωνή.
   Ατομική προσευχή: Η προσωπική συνομιλία με τον Θεό, είτε μέσα στο σπίτι, είτε στο δρόμο, είτε στη σιωπή της καρδιάς.
   Τυπική  προσευχή: Προσευχή που γίνεται μηχανικά και στην οποία δεν συμμετέχει ολόκληρη η ανθρώπινη ύπαρξη.
   Αυθόρμητη προσευχή: Λόγια που αναβλύζουν ελεύθερα από την καρδιά, χωρίς κείμενο ή τυπικό, ως άμεση έκφραση της ψυχής.
   Αδιάλειπτη προσευχή: Η συνεχής μνήμη του Θεού, η νοερά προσευχή («Κύριε Ιησού Χριστέ, ελέησόν με»), που συνοδεύει τον πιστό σε κάθε στιγμή της ημέρας και γίνεται πηγή φωτός, ηρεμίας και ένωσης με τον Θεό.

1.4. Η ΑΓΙΟΤΗΤΑ ΣΤΗΝ ΟΡΘΟΔΟΞΗ ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΠΑΡΑΔΟΣΗ

Η αγιότητα (Β.Μ. ΣΕΛ 29-30)

Η αγιότητα είναι η ουσιαστική σχέση με τον Θεό. Η υπακοή στην εντολή του να γίνουμε άγιοι, όπως είναι Αυτός. Χριστιανός σημαίνει αυτός που αγαπά τον Χριστό και βαδίζει ελεύθερα, αβίαστα, φιλότιμα, πρόθυμα και πρόσχαρα την οδό του αγιασμού. Αγιότητα σημαίνει ν’ ακολουθείς τον Χριστό και στη Γεθσημανή και στον Γολγοθά. Αγιότητα ακόμη σημαίνει πλήρη και παντοτινή αποδοχή του όποιου θείου θελήματος. Αγιότητα είναι αληθινή αγάπη του σταυρού, απ’ όπου πηγάζει η αληθινή ζωή.

Η Ορθόδοξη Εκκλησία μας δεν αποδίδει ποτέ λατρεία στους αγίους μας παρά μόνο τιμή. Οι άγιοι είναι πάντοτε πιστά, αγαθά και αγωνιζόμενα μέλη της Εκκλησίας. Πρόκειται για απλούς, ταπεινούς, γνήσιους, καθαρούς, μετανοημένους, χριστιανούς. Δεν πρόκειται για εξωγήινους και υπεράνθρωπους, για ιδιαίτερα ταλαντούχους, πανέξυπνους και πανέμορφους, παντογνώστες και αλάνθαστους. Όλοι οι άγιοι είναι γνήσιοι ταπεινόφρονες και αγωνιστές. Το παράδειγμά τους αξίζει να εμπνέει όλους τους χριστιανούς. Οι άγιοι ήταν σαν κι εμάς. Ορισμένοι μάλιστα, παλαιότεροι και σύγχρονοι, και σε αρκετά πιο δύσκολες θέσεις από εμάς. Ασθενείς, πτωχοί, ταλαιπωρημένοι, κατηγορούμενοι, συκοφαντημένοι, εξορισμένοι, κυνηγημένοι και αδικημένοι.

Ο άγιος αποκτά νου Χριστού, άγεται από το Άγιον Πνεύμα. Ένας άγιος μπορεί να ’ναι και παχύς, να γράφει ή να μιλάει πολύ, να είναι βαριά ασθενής. Ένας άγιος δεν έχει όλα τα χαρίσματα μαζί. Δεν τα γνωρίζει οπωσδήποτε όλα. Ο άγιος μπορεί να ’ναι και στο μοναστήρι και στη σκήτη και στο κελλί και στο χωριό και στην πόλη. Τον καλύπτει η χάρη του Θεού, τον πλουτίζει η ταπείνωση, τον χαροποιεί η αδοξία, τον χαρακτηρίζει η αυτομεμψία, η αυτοκατάκριση και ο συνεχής αυστηρός αυτοέλεγχος.

Η αγιότητα είναι ανοιχτός κήπος. [...] Δεν αποκλείεται κανένας από την αγιότητα. Όποιος αγαπήσει πολύ τον Χριστό και την αγάπη του δείξει έμπρακτα, ταπεινωθεί και αγωνισθεί, αγιάζει, χαριτώνεται, φωτίζεται. Δεν θα πρέπει να λησμονάμε πως αρκετοί άγιοι ήταν σαν κι εμάς κι ορισμένοι χειρότεροι και από εμάς. Αυτό [...] δίνει μεγάλο κουράγιο σε όλους μας.

Στις ρίζες της λέξης άγιος συναντάμε την αγιότητα, την καθαρότητα, τη δύναμη, που προκαλούν έλξη και δέος, θαυμασμό και πίστη. Άγιος τελικά όμως είναι αυτός που αγαπά πολύ τον Θεό και τα πλάσματά του, που ενώνεται μαζί του, θεώνεται. Κανένας άγιος δεν αποζητά την προσωπική του δόξα, αλλά όλοι ζητούν και θέλουν μόνο τη δόξα του Πανάγιου Τριαδικού [...] Θεού. Η αγάπη του Θεού χαριτώνει, ευλογεί, αγιάζει και δοξάζει τους αγίους του. [...] Αγιότητα σημαίνει κοινωνία στη μοναδική αγιότητα του Θεού. Τ’ ασκητικά κατορθώματα δεν υπάρχουν για να βραβευθούν. Δεν στεφανώνονται οι προσοντούχοι, οι γίγαντες της ασκήσεως, οι κολοσσοί της ηθικής αλλά οι ταπεινοί οι πολύ αγαπώντες. Ο μακαριστός Γέροντας Παΐσιος ο Αγιορείτης πολύ χαρακτηριστικά και όπως πάντα χαριτωμένα έλεγε πως οι άγιοι θα τον αγαπούν τον Χριστό ακόμη και αν υπήρχε περίπτωση να μην υπήρχε ο παράδεισος.

1.5. Η ΕΝΝΟΙΑ ΤΟΥ  ΠΡΟΣΩΠΟΥ ΣΤΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ ΤΗΣ ΟΡΘΟΔΟΞΗΣ ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗΣ ΠΑΡΑΔΟΣΗΣ.

4. Προσωπείο και πρόσωπο κατά τους Τρεις Ιεράρχες (Β.Μ. ΣΕΛ 34-35)

Η πρώτη σημαντική στιγμή στην πνευματική ιστορία της ανθρωπότητας, όπου ο άνθρωπος –όπως με πλαστικό και παραστατικό τρόπο μάς αφηγείται το βιβλίο της Γενέσεως– αποφεύγει να αντικρύσει κατά πρόσωπο την πραγματικότητα που ο ίδιος δημιούργησε, είναι εκείνη η στιγμή κατά την οποία, μετά την επαναστατική παράβαση της θείας εντολής, στο άκουσμα της φωνής του Θεού «Αδάμ, πού είσαι;» φοβάται, κρύβεται και δικαιολογείται. Μεταθέτει κατόπιν την ευθύνη από τον εαυτό του σ’ εκείνη που ο Θεός τού έδωσε για σύντροφο της ζωής του. Το ίδιο ακριβώς θα κάνει και η σύντροφος του άντρα: Θα καλυφτεί πίσω από μια δικαιολογία (Γεν 3, 9εξ). Έτσι η συμβατικότητα, το προσωπείο, η αποφυγή του κοιτάγματος της αλήθειας κατάματα μπήκαν για τα καλά μέσα στην ιστορία των ανθρώπων και των διαπροσωπικών τους σχέσεων. Εδώ ακριβώς βρίσκεται το νόημα της βιβλικής αυτής διηγήσεως, κι αυτή είναι η ψυχολογική αλήθεια που περιέχει και το βάθος που εκφράζει. Η εικόνα του Θεού που είναι ο άνθρωπος ξεμακραίνει από το πρωτότυπό της, [...] από το Θεό αλλά και από τον ίδιο της τον εαυτό. Γιατί, όπως παρατηρεί ο ίδιος ιεράρχης [Μ. Βασίλειος], με το ερώτημα «Αδάμ, πού είσαι;» δεν ζητούσε καμιά πληροφορία ο παντογνώστης Θεός, αλλά ήθελε να κάνει τον άνθρωπο να καταλάβει [...] ποιος ήταν και ποιος έγινε. Άμεση ακολουθία υπήρξε και η αλλοτρίωση των σχέσεων με τον πλησίον. Η κοινωνία διασπάται σε άτομα που απομακρύνονται συνεχώς το ένα από το άλλο. [...] Γιατί αυτό το «πού είσαι;» προϋποθέτει ακριβώς την απόσταση που αισθάνεται ο ένας από τον άλλο και δηλώνει την αγωνιώδη προσπάθεια της συναντήσεως. Κι επειδή η γνησιότητα και ειλικρίνεια στις διαπροσωπικές σχέσεις χάθηκαν, τις αναπληρώνει ο άνθρωπος με κάποιο προσωπείο, είτε θεληματικά, είτε ακόμη και χωρίς να το θέλει. [...]

Το προσωπείο σημαίνει πρώτα πρώτα τυποποίηση, αυτοματισμό, ρουτίνα, καταναγκασμό, ενώ το πρόσωπο χαρακτηρίζεται από την ελεύθερη και υπεύθυνη εκλογή. Γιατί δεν είναι το πρόσωπο δεδομένο ούτε τελειωμένο, αλλά γίνεται συνεχώς και εξελίσσεται [...]. 

Το πρόσωπο είναι εικόνα του Θεού, η εικόνα όμως [...] υπολείπεται από το πρωτότυπό της, γι’ αυτό χρειάζεται να ολοκληρωθεί, να φτάσει ο άνθρωπος στο «καθ’ ομοίωσιν Θεού». Έτσι, το πρόσωπο είναι κίνηση και ζωή [...].

Το προσωπείο σημαίνει ακόμη εγκλωβισμό μέσα στο άτομο, και το άτομο διακατέχεται από ποικίλους φόβους, κυρίως από τον αγχώδη φόβο του βιολογικού τερματισμού του. [...]. 

Το πρόσωπο αντίθετα είναι η εκρηκτική διάσπαση του άτομου, το οποίο διασπά τον απομονωτισμό του και έρχεται σε προσωπική σχέση με τα άλλα πρόσωπα της κοινωνίας. Έτσι, τη θέση του φόβου την παίρνει η αγάπη [...] που είναι προσφορά του προσώπου προς την κοινωνία, χωρίς ιδιοτέλεια και ανταλλάγματα.

[...] Το προσωπείο με τα δύο προηγούμενα χαρακτηριστικά του, δηλ. της ανελευθερίας και του ατομισμού, αυτόματα οδηγείται στην άρνηση της δημιουργίας. [...] Ο «θεόπλαστος» όμως άνθρωπος είναι συνδημιουργός, συνεχίζει το δημιουργικό έργο του Θεού σε άλλο βέβαια επίπεδο, κοινωνικό, επιστημονικό κτλ. Έτσι, χαρακτηριστικό του προσώπου είναι η δημιουργία και η πρόοδος.

Ερωτήσεις Εμπέδωσης

Eρωτήσεις Πολλαπλής Επιλογής 

1.  Σύμφωνα με την Ορθόδοξη Εκκλησία, η πίστη χωρίς βίωμα:
   Α. Είναι πλήρης
   Β. Παραμένει θεωρητική και άκαρπη
   Γ.  Αποτελεί ένα τρόπο προσέγγισης του Θεού για τους Χριστιανούς
   Δ. Είναι μόνο για τους μορφωμένους
2.  Τι είναι το βίωμα;
   Α. Μια θεωρητική γνώση
   Β. Μια εξωτερική πληροφορία
   Γ. Εμπειρία που ζει ο άνθρωπος και τον μεταμορφώνει
   Δ. Ένας κανόνας συμπεριφοράς
3. Το θρησκευτικό βίωμα στην Ορθοδοξία είναι κυρίως:
   Α. Η στείρα τήρηση εντολών
   Β. Η μετοχή στη ζωή του Θεού μέσω του Αγίου Πνεύματος
   Γ. Η αποστήθιση δογμάτων
   Δ. Η εκμάθηση τελετουργικών
4.  Ποιος από τους παρακάτω δεν αναφέρεται ως τρόπος απόκτησης θρησκευτικού βιώματος;
   Α. Προσευχή
   Β. Συμμετοχή στα Μυστήρια
   Γ.  Άσκηση
   Δ. Τυπική εφαρμογή εντολών χωρίς εσωτερική ελευθερία
5.  Η καθημερινή ζωή του πιστού στην Ορθοδοξία:
   Α. Δεν έχει σχέση με το θρησκευτικό βίωμα
   Β. Αποτελεί τρόπο έκφρασης του βιώματος
   Γ. Είναι άσχετη με την πίστη του
   Δ. Είναι λιγότερο σημαντική από τα μυστήρια
6. Το περιεχόμενο της χριστιανικής πίστης περιέχεται συνοπτικά:
   Α. Στην Αγία Γραφή μόνο
   Β. Στους Ψαλμούς
   Γ. Στο Σύμβολο της Πίστεως
   Δ. Στα Ευαγγέλια μόνο
7. Ποιο από τα παρακάτω δεν αναφέρεται ως θεματική των δογμάτων;
   Α. Ο τριαδικός Θεός
   Β. Η ανάσταση νεκρών
   Γ.  Η δημιουργία του κόσμου
   Δ. Η νηστεία
8. Η χριστιανική πίστη ως πράξη:
   Α. Είναι προϊόν λογικών αποκλειστικά συλλογισμών
   Β. Είναι αβίαστη και ελεύθερη στροφή της καρδιάς προς τον Θεό
   Γ. Προϋποθέτει κατάργηση της λογικής
   Δ. Λειτουργεί καταπιεστικά για τους πιστούς
9. Ποιος λόγος οδήγησε στη δημιουργία αιρέσεων;
   Α. Η τήρηση των μυστηρίων
   Β. Η καθαρή πίστη των πρώτων χριστιανών
   Γ. Η προσπάθεια εξήγησης της πίστης μόνο με τη λογική
   Δ. Η αποδοχή της θείας αποκάλυψης
10. Ποιος ισχυρίστηκε ότι ο Χριστός δεν είναι Θεός αλλά κτίσμα;
    Α. Ο Νεστόριος
    Β. Ο Ευτυχής
    Γ. Ο Άρειος
    Δ. Ο Ιούδας
11. Ο Νεστοριανισμός υποστήριζε ότι η Παναγία πρέπει να ονομάζεται:
    Α. Θεοτόκος
    Β. Χριστοτόκος
    Γ. Κυρία των Αγγέλων
    Δ. Μητέρα της Εκκλησίας
12. Στο Νεστοριανισμό, ο Χριστός θεωρείται:
    Α. Θεάνθρωπος
    Β. Απλός άνθρωπος στον οποίο κατοίκησε ο Λόγος
    Γ. Αμιγής Θεός
    Δ. Μυθικό πρόσωπο
13. Κατά τον Μονοφυσιτισμό, ο Χριστός:
    Α. Έχει δύο τέλειες φύσεις
    Β.  Είναι μόνο άνθρωπος
    Γ.  Έχει μία φύση, τη θεία
    Δ.  Είναι μόνο πνεύμα
14.  Οι αιρέσεις αντιμετωπίστηκαν στην Εκκλησία με:
    Α. Ατομικές αποφάσεις επισκόπων
    Β. Τις Οικουμενικές Συνόδους
    Γ. Αυτοκρατορικά διατάγματα
    Δ. Βία και φανατισμό
15. Οι Οικουμενικές Σύνοδοι πραγματοποιήθηκαν:
    Α. Από το 100 έως το 200 μ.Χ.
    Β. Από το 325 έως το 787 μ.Χ.
    Γ. Από το 900 έως το 1000 μ.Χ.
    Δ. Μετά την περίοδο της Τουρκοκρατίας
16.  Για τον ορθόδοξο χριστιανό, η προσευχή είναι κυρίως:
    Α. Τυπικό καθήκον
    Β. Ζωντανός διάλογος με τον Θεό
    Γ. Λογική διαδικασία
    Δ. Μορφή διαλογισμού και αυτοσυγκέντρωσης
17. Τι επιφέρει η προσευχή στον εσωτερικό κόσμο  του ανθρώπου;
    Α. Ταραχή και άγχος
    Β. Φώτιση και εσωτερική ειρήνη
    Γ. Αποξένωση
    Δ. Αδιαφορία
18.  Ποια μορφή προσευχής εκφράζει την ευγνωμοσύνη τον Θεό για τα δώρα Του;
    Α. Αίτηση
    Β. Ευχαριστία
    Γ. Μετάνοια
    Δ. Δοξολογία
19.  Πώς ονομάζεται η προσευχή όπου ο άνθρωπος ζητά βοήθεια και ενίσχυση;
    Α. Δέηση/Αίτηση
    Β. Δοξολογία
    Γ. Ευχαριστία
    Δ. Αδιάλειπτη προσευχή
20.  Η προσευχή που γίνεται μέσα στη λατρεία της Εκκλησίας ονομάζεται:
    Α. Ατομική
    Β. Αυθόρμητη
    Γ. Τυπική
    Δ. Κοινή
21. Η αυθόρμητη προσευχή είναι:
    Α. Προσευχή που γίνεται μηχανικά
    Β. Λόγια που αναβλύζουν ελεύθερα από την καρδιά
    Γ. Η επίσημη προσευχή της Εκκλησίας
    Δ. Η συνεχής προσευχή της ημέρας
22.  Η τυπική προσευχή χαρακτηρίζεται από:
    Α. Ζεστασιά και αυθορμητισμό
    Β. Μηχανική επανάληψη χωρίς συμμετοχή της καρδιάς
    Γ. Έντονη συγκίνηση
    Δ. Μυστική ένωση με τον Θεό
23.  Ποια φράση συνδέεται με την αδιάλειπτη προσευχή;
    Α. «Δόξα σοι ο Θεός»
    Β. «Κύριε, ελέησον»
    Γ. «Πιστεύω εις ένα Θεόν»
    Δ. «Κύριε Ιησού Χριστέ, ελέησόν με»
24. Ποια από τις παρακάτω προτάσεις αποτυπώνει καλύτερα το νόημα της φράσης «Αγιότητα σημαίνει ν’ ακολουθείς τον Χριστό και στη Γεθσημανή και στον Γολγοθά»;
    Α. Η αγιότητα είναι υπόθεση μόνον των μοναχών.
    Β. Η αγιότητα απαιτεί πίστη χωρίς καμία δυσκολία.
    Γ. Η αγιότητα περιλαμβάνει και τη χαρά και τον πόνο, την αυταπάρνηση και τη θυσία.
    Δ. Η αγιότητα είναι αποκλειστικά εσωτερική εμπειρία χωρίς πρακτικές συνέπειες.
25.  Ποιο στοιχείο καθιστά την αγιότητα προσιτή σε όλους;
    Α. Η έμφυτη πνευματική υπεροχή ορισμένων ανθρώπων.
    Β. Η δυνατότητα κάθε ανθρώπου να αγαπά, να ταπεινώνεται και να αγωνίζεται.
    Γ. Η αυστηρή νηστεία και η μοναχική ζωή.
    Δ. Η κατοχή θεολογικών γνώσεων και υψηλής μόρφωσης.
26.  Τι σημαίνει η φράση  (ο άγιος) «αγάγεται από το Άγιον Πνεύμα»;
    Α. Ότι ο άγιος είναι αναγκασμένος να υπακούει τυφλά.
    Β. Ότι η πνευματική του ζωή καθοδηγείται και φωτίζεται από τη χάρη του Θεού.
    Γ. Ότι ο άγιος έχει αλάθητη κρίση σε όλα τα θέματα.
    Δ. Ότι ο άγιος διαθέτει υπερφυσικές ικανότητες.
27. Ποια είναι η κεντρική θεολογική αντίληψη για την αγιότητα;
    Α. Είναι κυρίως αποτέλεσμα προσωπικών ικανοτήτων και ταλέντων.
    Β. Είναι ηθική τελειότητα που επιτυγχάνεται με συνεχή αυτοβελτίωση.
    Γ. Είναι συμμετοχή και κοινωνία στη μοναδική αγιότητα του Θεού.
    Δ. Είναι ανταμοιβή για τις μεγάλες ασκητικές επιδόσεις.
28.  Τι αποκαλύπτει η ρήση του Γέροντος Παϊσίου ότι οι άγιοι θα αγαπούσαν τον Χριστό ακόμη και χωρίς τον παράδεισο;
    Α. Ότι η αγάπη προς τον Θεό βασίζεται στο φόβο της τιμωρίας.
    Β. Ότι η αγιότητα είναι συνδεδεμένη με την προσδοκία ανταμοιβής.
    Γ. Ότι η αληθινή αγάπη προς τον Θεό είναι ανιδιοτελής και χωρίς υπολογισμούς.
    Δ. Ότι ο παράδεισος δεν έχει καμία σημασία στη χριστιανική πίστη.
29. Η κίνηση του ανθρώπου να κρυφτεί μετά την παράβαση  ερμηνεύεται κυρίως ως :
    Α. Φοβική αντίδραση στο βιολογικό θάνατο.
    Β. Έκφραση συμβατικότητας και απώλειας γνησιότητας στις σχέσεις.
    Γ. Σημείο αδυναμίας απέναντι στην εξουσία του Θεού.
    Δ. Λεπτομέρεια χωρίς υπαρξιακή σημασία.
30. Ποιο στοιχείο αποτελεί κύριο σημείο διαφοροποίησης  «προσωπείου»  «προσώπου»,;
    Α. Το επίπεδο μόρφωσης και γνώσεων.
    Β. Η ελευθερία της επιλογής και η εξελικτική δυνατότητα.
    Γ. Η εξωτερική εμφάνιση και η κοινωνική θέση.
    Δ. Η θρησκευτική τοποθέτηση.
31. Ποια συνέπεια συνδέεται άμεσα με την εμφάνιση του προσωπείου;
    Α. Ενίσχυση της κοινότητας και της εμπιστοσύνης.
    Β. Εγκλωβισμός του ατόμου και αύξηση φόβων — ιδίως φόβου θανάτου.
    Γ. Αυξημένη δημιουργικότητα και συνεργασία.
    Δ. Ολοκληρωτική απάθεια απέναντι σε ηθικά ζητήματα.
32. Ποια η στάση του Χριστιανού απέναντι στην ανθρώπινη δημιουργία ;
    Α. Αρνείται  κάθε ανθρώπινη προσπάθεια ως αλαζονική.
    Β. Θεωρεί τον άνθρωπο ως συνδημιουργό του Θεού που προάγει την πρόοδο σε κοινωνικό επίπεδο.
    Γ. Αρνείται  την επιστήμη.
    Δ. Αποφεύγει κάθε τεχνολογική εξέλιξη.
33. Αν ένα πρόσωπο σήμερα παρουσιάζει αυστηρό αυτοέλεγχο αλλά δεν αναπτύσσει σχέσεις εμπιστοσύνης με άλλους, σημαίνει ότι…
    Α. έχει ολοκληρωθεί ως πρόσωπο επειδή διαθέτει αυτοέλεγχο.
    Β. πιθανόν παραμένει εγκλωβισμένο σε προσωπείο, διότι λείπει η διάσπαση του ατομισμού σε προσωπική σχέση με άλλους.
    Γ.  είναι αυτόματα  άγιος.
    Δ. η απουσία κοινωνικών σχέσεων δεν επηρεάζει την ποιότητα του προσώπου.

Η ΕΠΑΝΑΛΗΨΗ ΟΛΟΚΛΗΡΩΘΗΚΕ !!!

Στο τέλος του μαθήματος θα μπορείτε:

• να αναγνωρίζετε την έκφραση του βιώματος στη λατρεία και στη ζωή της Ορθόδοξης Εκκλησίας
• να διερευνάτε  εκφράσεις του θρησκευτικού βιώματος, συλλογικού και ατομικού, στην Ορθόδοξη Εκκλησία.

Στο τέλος του μαθήματος θα μπορείτε:

• να ερμηνεύετε την πίστη στον Θεό ως σχέση εμπιστοσύνης
• να συσχετίζετε την ελπίδα και την αγάπη με την πίστη στον Τριαδικό Θεό.

Μετά το μάθημα αυτό θα μπορείτε να:

• περιγράφετε την προσευχή ως βαθύτερη ανάγκη επικοινωνίας με τον Θεό
• αναγνωρίζετε τη μεταμορφωτική δυναμική της προσευχής σύμφωνα με την Ορθόδοξη χριστιανική παράδοση.

Στόχος αυτού του μαθήματος είναι να αποκτήσετε την ικανότητα να:

• ερμηνεύετε την κατάσταση της αγιότητας στην Ορθόδοξη χριστιανική παράδοση και
• να εντοπίζετε την ποικιλία των χαρακτηριστικών της αγιότητας στη ζωή και στο έργο αγίων της Εκκλησίας.

Στόχος του μαθήματος είναι να αποκτήσετε την ικανότητα:

• να αναγνωρίζετε τη θρησκευτική ταυτότητα ως παράγοντα που επηρεάζει
  τις προσωπικές επιλογές,
• να εξετάζετε όψεις της θεολογικής σημασίας του προσώπου, κατά την Ορθόδοξη χριστιανική παράδοση, στο πλαίσιο των διαπροσωπικών σχέσεών .

Στόχος του μαθήματος είναι να αποκτήσετε την ικανότητα:

• να διατυπώνετε συλλογισμούς για την Εκκλησία με βάση το σχετικό άρθρο του Συμβόλου της Πίστης,
• να εντοπίζετε κοινοτικά στοιχεία στους τρόπους έκφρασης (σύμβολα, εικόνες) και λειτουργίας της Εκκλησίας.

Στόχος του μαθήματος είναι να αποκτήσετε την ικανότητα:

• να αναγνωρίζετε τη Θεία Ευχαριστία ως βασικό στοιχείο συγκρότησης του σώματος της Εκκλησίας
• ερμηνεύετε τη Θεία Ευχαριστία ως σταυρική θυσία του Χριστού
• εξετάζετε τη σχέση Ευχαριστίας και σύγχρονου κόσμου.

Στόχος του μαθήματος είναι να αποκτήσετε την ικανότητα:

• να αναδεικνύετε διαστάσεις της ενότητας στη ζωή της χριστιανικής κοινότητας,
• να συνδυάζετε τη μυστηριακή ενότητα στην Εκκλησία με το αίτημα της ενότητας των ανθρώπων ολόκληρου του κόσμου.